به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،برای خانوادهای که همین حالا بخش عمده درآمدش را صرف اجاره، خوراک، درمان و هزینههای روزمره میکند، گرانی فقط افزایش چند عدد در نمودار نیست؛ یعنی حذف تدریجی خواستهها، عقبانداختن نیازها و دشوارتر شدن تأمین ابتداییترین هزینههای زندگی. حالا رشد سریعتر هزینه تولید، این نگرانی را ایجاد کرده که فشار معیشتی خانوارها هنوز به نقطه پایان نرسیده و گرانیهای تازهای در راه باشد.
شاخص قیمت تولیدکننده در مهرماه به ۸۳۷.۸ رسید؛ یعنی هزینه تولید کالاها و خدمات نسبت به سال پایه ۱۴۰۰ بیش از ۸ برابر شده است. همزمان شاخص قیمت مصرفکننده نیز به ۷۶۱.۸ رسیده؛ فاصلهای که میتواند از فشارهای تازه بر بازار مصرف و قدرت خرید خانوارها خبر بدهد.
تورم همیشه از قفسه فروشگاهها آغاز نمیشود. گاهی پیش از آنکه مصرفکننده افزایش قیمت یک کالا را در فاکتور خرید خود ببیند، موج گرانی از کارخانه، کارگاه، مزرعه و شبکه ارائه خدمات عبور کرده است. آنچه تازهترین نمودار شاخص قیمت تولیدکننده و مصرفکننده نشان میدهد، دقیقاً از همین نقطه باید مورد توجه قرار بگیرد؛ جایی که هزینه تولید با سرعتی بیشتر از قیمتهای مصرفی افزایش یافته و فشار انباشتهشده در زنجیره تولید، همچنان امکان انتقال به بازار نهایی را دارد.
![]()
بر اساس نمودار منتشرشده، شاخص قیمت تولیدکننده در اسفند ۱۴۰۴ معادل ۵۱۰.۸ بود؛ این عدد در فروردین به ۵۴۰.۷ رسید و در اردیبهشت از مرز ۶۰۰ عبور کرد و به ۶۲۶.۱ رسید. روند افزایشی در ماههای بعد نیز متوقف نشد؛ شاخص در خرداد ۶۸۱.۶، تیر ۶۹۴.۲، مرداد ۷۲۳.۱، شهریور ۷۵۸.۵ و در مهرماه به ۸۳۷.۸ رسید.
به بیان روشنتر، سطح قیمتهای تولیدکننده در مهرماه نسبت به سال پایه ۱۴۰۰ حدود ۷۳۸ درصد افزایش یافته است؛ یعنی تولیدکنندگان برای تولید همان سبد کالاها و خدمات، با سطح قیمتی بیش از هشتبرابری نسبت به سال پایه مواجهاند.
اما نکته مهمتر، مقایسه این روند با شاخص قیمت مصرفکننده است. شاخص مصرفکننده نیز از ۵۴۲.۳ در اسفند ۱۴۰۴ به ۷۶۱.۸ در مهرماه رسیده است. بنابراین در فاصله اسفند تا مهر، شاخص تولیدکننده حدود ۶۴ درصد و شاخص مصرفکننده حدود ۴۰.۵ درصد افزایش یافته است.
این اختلاف فقط یک فاصله آماری نیست؛ میتواند نشانهای از فشار هزینهای باشد که هنوز تمام آثار آن در قیمت نهایی کالاها و خدمات منعکس نشده است.
چرا این فاصله برای خانوارها مهم است؟
شاخص قیمت تولیدکننده، بهنوعی دماسنج هزینههایی است که در پشت صحنه اقتصاد شکل میگیرند. افزایش قیمت مواد اولیه، انرژی، حملونقل، دستمزد، قطعات، تجهیزات و خدمات مورد استفاده در تولید، هزینه تمامشده بنگاهها را بالا میبرد. تولیدکننده در چنین شرایطی با چند انتخاب دشوار روبهروست: کاهش حاشیه سود، کوچک کردن فعالیت، کاهش کیفیت یا انتقال بخشی از هزینهها به قیمت فروش.
انتقال هزینهها به مصرفکننده البته قطعی و یکبهیک نیست؛ رکود تقاضا، توان خرید مردم، رقابت بازار و سیاستهای قیمتگذاری میتوانند این روند را کند یا محدود کنند. اما وقتی افزایش هزینه تولید در چندین ماه متوالی ادامه پیدا میکند، خطر انتقال تدریجی این فشار به بازار مصرف جدیتر میشود.
اینجاست که مسئله از یک شاخص اقتصادی فراتر میرود و مستقیماً به زندگی روزمره مردم گره میخورد.
خانواری که پیشتر با افزایش قیمت مواد غذایی، اجاره مسکن، دارو، پوشاک و هزینه رفتوآمد دستوپنجه نرم میکرد، حالا با یک پرسش تازه مواجه است: اگر هزینه تولید همچنان بالا برود، چه کسی قرار است هزینه این افزایش را بپردازد؟
در اقتصادی که دستمزدها و درآمدهای ثابت معمولاً با همان سرعت قیمتها رشد نمیکنند، هر موج تازه افزایش قیمت به معنای کوچکتر شدن سفره خانوار است. حتی اگر تولیدکننده تمام افزایش هزینه را به مصرفکننده منتقل نکند، کاهش تولید، افت کیفیت یا محدود شدن عرضه نیز میتواند به شکل دیگری بر زندگی مردم اثر بگذارد.
مسئله فقط گرانی امروز نیست؛ تورم فرداست
نکته نگرانکننده در این نمودار، صرفاً رسیدن شاخص تولیدکننده به عدد ۸۳۷.۸ نیست؛ بلکه تداوم فاصله گرفتن آن از شاخص مصرفکننده است. این فاصله نشان میدهد رشد سطح قیمتها در بخش تولید از رشد قیمتها در بخش مصرف پیشی گرفته است.
البته نباید از این داده بهتنهایی نتیجه گرفت که تمام این فاصله در ماههای آینده به قیمت مصرفکننده منتقل خواهد شد. اما نمیتوان از آن نیز بهعنوان یک هشدار اقتصادی عبور کرد.
سیاستگذار اقتصادی باید به این پرسش پاسخ دهد که افزایش هزینه تولید تا چه اندازه ناشی از عوامل ساختاری، نوسانات ارزی، هزینه تأمین مواد اولیه، انرژی و ناکارآمدی زنجیره تأمین است و چه برنامهای برای مهار آن دارد.
اقتصادی که در آن هزینه تولید پیوسته افزایش مییابد، نمیتواند صرفاً با کنترل مقطعی قیمتها در بازار مصرف، تورم را مهار کند. فشار در زنجیره تولید باقی میماند و ممکن است در نقطه دیگری دوباره خود را نشان دهد.
هشدار اصلی این نمودار همین است: گرانی فقط آن چیزی نیست که امروز مردم در فروشگاه میخرند؛ بخشی از تورم فردا ممکن است همین حالا در هزینه تولید شکل گرفته باشد. اگر این فشار مهار نشود و درآمد خانوارها نیز متناسب با هزینه زندگی افزایش پیدا نکند، نتیجه چیزی جز فرسایش بیشتر قدرت خرید و کوچکتر شدن سفره مردم نخواهد بود.
درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1268359



