زومیت: شایان اویسقرن، دانشمند برجستهی ایرانی، موفق شد مدال آباکوس ۲۰۲۶ را از اتحادیهی بینالمللی ریاضیات دریافت کند.
شایان اویسقرن، استاد ایرانی علوم کامپیوتر دانشگاه واشنگتن، موفق شد مدال آباکوس ۲۰۲۶ اتحادیهی بینالمللی ریاضیات را دریافت کند؛ جایزهای که مهمترین نشان جهانی برای پژوهشگران زیر ۴۰ سال در حوزهی مبانی ریاضی علوم کامپیوتر به شمار میرود.
اتحادیهی بینالمللی ریاضیات، موسوم به IMU، نام اویسقرن را در جریان کنگرهی بینالمللی ریاضیدانان ۲۰۲۶ در فیلادلفیای آمریکا بهعنوان برندهی مدال آباکوس اعلام کرد.
کمیتهی داوری این جایزه، پژوهشهای اویسقرن در زمینهی بنیانهای ریاضی علوم کامپیوتر و استفادهی خلاقانه از شاخههای ظاهراً نامرتبط ریاضیات برای حل مسائل قدیمی طراحی الگوریتمها را «پیشگامانه» توصیف کرد.
پژوهشهای این دانشمند ایرانی، تحلیل الگوریتمها را از چارچوبهای سنتی مانند ترکیبیات و احتمالات فراتر برد و مفاهیمی از هندسهی چندجملهایها و دیگر حوزههای پیشرفتهی ریاضی را وارد علوم کامپیوتر نظری کرد. این رویکرد به درک عمیقتری از درختهای پوشا و پایههای ماتروید منجر شد.
بر اساس گزارش کوانتا مگزین، یکی از برجستهترین دستاوردهای اویسقرن به مسئلهی فروشندهی دورهگرد مربوط میشود؛ یکی از مشهورترین مسائل بهینهسازی که در آن باید کوتاهترین مسیر ممکن برای بازدید از چند مقصد و بازگشت به نقطهی آغاز پیدا شود.
او با مشارکت در توسعهی الگوریتمهای تقریبی جدید، توانست از محدودیت عملکرد الگوریتم کریستوفیدس عبور کند؛ رکوردی که حدود پنج دهه در این حوزه پابرجا مانده بود.
تحقیقات اویسقرن همچنین تأثیر مهمی بر مطالعهی الگوریتمهای نمونهگیری مونتکارلوی زنجیرهی مارکوف داشته است. اثبات حدس میهائیل–وزیرانی و حل قویترین نسخهی حدس میسون با استفاده از مفهوم «استقلال طیفی» از دیگر دستاوردهایی است که کمیتهی مدال آباکوس به آنها اشاره کرده است.
آنا کارلین، استاد دانشگاه واشنگتن و یکی از همکاران اویسقرن، دربارهی شیوهی پژوهشی او گفته است پژوهشگران برجسته معمولاً میان موضوعاتی که در ظاهر هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند، پیوند برقرار میکنند.
از المپیاد جهانی تا استادی دانشگاه واشنگتن
شایان اویسقرن سال ۱۳۶۴ در اصفهان متولد شد و از دوران نوجوانی استعداد چشمگیری در حل مسائل ریاضی و الگوریتمی از خود نشان داد. آشنایی او با کتابی شامل مسائل المپیاد که برادر بزرگترش در اختیارش گذاشته بود، علاقهاش به حل مسائل پیچیدهی ریاضی را شکل داد.
او در سال ۱۳۸۲ موفق به کسب مدال طلای المپیاد جهانی کامپیوتر شد و سپس تحصیلات خود را در رشتهی مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف ادامه داد.
اویسقرن پس از آن برای ادامهی تحصیل راهی دانشگاه استنفورد شد و مدرک دکتری علوم کامپیوتر خود را زیر نظر امین صابری دریافت کرد. او پس از گذراندن دورهی پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا برکلی، در سال ۱۳۹۳ به دانشگاه واشنگتن پیوست و اکنون استاد علوم و مهندسی کامپیوتر این دانشگاه است.
مدال آباکوس چیست؟
مدال آباکوس هر چهار سال یکبار به پژوهشگری زیر ۴۰ سال اعطا میشود که دستاوردهای برجستهای در جنبههای ریاضی علوم اطلاعات و علوم کامپیوتر نظری داشته باشد. این جایزه شامل یک مدال طلا و پاداش نقدی ۱۰ هزار یورویی است.
این نشان پیشتر با نام جایزهی رولف نوانلینا شناخته میشد و از مهمترین جوایز بینالمللی حوزهی علوم کامپیوتر نظری محسوب میشود.
مدال آباکوس ۲۰۲۶ همزمان با مدالهای فیلدز اهدا شد؛ جوایزی که معمولاً از آنها بهعنوان معادل نوبل در دنیای ریاضیات یاد میشود.
