به و گلابی را اگر کنار هم در سبد میوه بگذارید، از دور شاید اشتباهشان بگیرید؛ هر دو گلابی‌شکل‌اند، رنگشان زرد و سبز است و هر دو در پاییز می‌رسند. اما یک گاز کافی است تا بفهمید فرق به و گلابی خیلی بیشتر از ظاهر است: یکی سفت و گس و معطر، دیگری نرم و شیرین و آبدار. در ادامه سراغ تفاوت‌های این دو میوه پاییزی رفته‌ایم؛ از ظاهر و طعم گرفته تا اینکه چرا یکی را بیشتر می‌پزیم و دیگری را خام می‌خوریم.
و گلابی در نگاه اول شبیه هم هستند؛ هر دو شکل گلابی‌مانند دارند، رنگشان زرد تا سبز است و در پاییز به بازار می‌آیند. اما کافی است یک گاز بزنید تا تفاوت را بفهمید! فرق به و گلابی در بافت، طعم، بو و حتی نحوه مصرف آن‌هاست. در این مطلب از جوان ایرانی این دو میوه پاییزی را کامل مقایسه می‌کنیم.
به چیست؟
به با نام علمی Cydonia oblonga تنها گونه از سرده Cydonia است. نکته جالب این است که خاستگاه به، جنگل‌های هیرکانی جنوب دریای خزر در ایران است و از همین منطقه به ترکیه، قفقاز و بقیه دنیا رسیده است.
به رسیده سفت، کمی دانه‌دار و گس است و عطر بسیار قوی و دلنشینی دارد. بیشتر ارقام به آن‌قدر سفت و گس هستند که معمولاً پخته مصرف می‌شوند؛ مثل مربای به، خورش به، دلمه به و ژله. البته در ایران خیلی‌ها به شیرین و رسیده را خام هم می‌خورند.
گلابی چیست؟
گلابی میوه درختانی از سرده Pyrus است. گلابی رسیده نرم، آبدار و شیرین است و معمولاً خام خورده می‌شود. پوست آن صاف است و بر خلاف به، کرک ندارد. ارقام زیادی از گلابی وجود دارد که از نظر رنگ (سبز، زرد، قرمز) و بافت (ترد یا کره‌ای) با هم فرق دارند.
جدول مقایسه به و گلابی
| ویژگی | به | گلابی |
|---|---|---|
| نام علمی | Cydonia oblonga | سرده Pyrus |
| خاستگاه | جنوب دریای خزر (ایران) | اروپا و آسیا (ارقام مختلف) |
| پوست | زرد طلایی، اغلب با کرک نازک | صاف و بدون کرک |
| بافت | سفت و کمی دانه‌دار | نرم و آبدار |
| طعم | ترش، گس و معطر | شیرین و ملایم |
| بو | بسیار معطر | ملایم |
| نحوه مصرف | بیشتر پخته (مربا، خورش، ژله) | بیشتر خام |
| کالری (۱۰۰ گرم) | حدود ۵۷ کالری | حدود ۵۷ کالری |
به و گلابی از یک خانواده‌اند؟
بله. به، گلابی و سیب همه از تیره گل‌سرخیان (Rosaceae) هستند و در یک زیرگروه قرار می‌گیرند. این خویشاوندی به‌قدری نزدیک است که در باغداری، برخی ارقام گلابی را روی پایه درخت به پیوند می‌زنند تا درخت کوتاه‌تر و زودبارده‌تر شود.
تفاوت ظاهری به و گلابی
- کرک: روی پوست به معمولاً یک لایه کرک نازک خاکستری است که با دستمال پاک می‌شود؛ گلابی کرک ندارد.
- اندازه و شکل: به معمولاً درشت‌تر، سنگین‌تر و شکلی نامنظم‌تر و برآمده دارد.
- سفتی: به رسیده هم با فشار انگشت نرم نمی‌شود، اما گلابی رسیده کمی زیر انگشت نرم است.
- بو: قدیمی‌ها یک به رسیده را لای لباس‌ها یا گوشه اتاق می‌گذاشتند؛ عطرش آن‌قدر قوی است که تا چند روز فضا را خوشبو نگه می‌دارد.
ارزش غذایی و خواص
هر دو میوه کالری پایینی دارند و منبع خوبی از فیبر هستند. هر ۱۰۰ گرم به خام حدود ۵۷ کالری انرژی دارد، ۸۴ درصد آن آب است و مقدار متوسطی ویتامین C (حدود ۱۷ درصد نیاز روزانه) دارد. گلابی هم به خاطر فیبر و آب زیاد برای گوارش مفید است و در رژیم‌های فصل پاییز جای خوبی دارد. برای جزئیات بیشتر این دو مطلب را بخوانید: خواص به و خواص گلابی.
اگر دنبال میوه‌هایی برای بهبود گوارش در پاییز هستید، مطلب درمان خانگی یبوست در فصل پاییز هم به کارتان می‌آید.
به را چطور بخوریم؟
- مربای به: معروف‌ترین کاربرد به در ایران؛ با پخت طولانی رنگ آن صورتی یا قرمز می‌شود.
- خورش به آلو: غذای پاییزی و سنتی با طعم ملس.
- به پخته یا کبابی: به را در فر یا روی بخاری بپزید؛ نرم و شیرین می‌شود.
- خام: اگر به رسیده و شیرین باشد، می‌توانید نازک برش بزنید و خام بخورید.
به را می‌شود خام خورد؟
بله، اما بیشتر ارقام به سفت و گس هستند و پخته خوشمزه‌ترند. به‌های رسیده و شیرین را می‌توان خام هم خورد.
به در کدام کشور به وجود آمده؟
خاستگاه به، جنگل‌های هیرکانی جنوب دریای خزر در شمال ایران است.
کدام برای معده سبک‌تر است؟
گلابی رسیده نرم‌تر و زودهضم‌تر است. به خام به خاطر بافت سفت و گسی ممکن است برای بعضی افراد سنگین باشد؛ به پخته سبک‌تر است.
