به گزارش گروه روانشناسی رکنا، یافته ای که توجه پژوهشگران را به ارتباط میان افسردگی، ریتم شبانه روزی و سیستم تنظیم دمای بدن جلب کرده است. با این حال هنوز نمی توان گفت افسردگی باعث افزایش دما می شود یا تغییر تنظیم دمای بدن در شکل گیری افسردگی نقش دارد.
بیش از نیم میلیون اندازه گیری دمای بدن
پژوهش منتشر شده در Frontiers in Psychiatry داده های یک مجموعه بزرگ بین المللی را بررسی کرده است. در بخش مربوط به دمای گزارش شده توسط افراد، اطلاعات ۲۰ هزار و ۲۵۵ نفر از ۱۰۲ کشور وارد تحلیل شد. میانگین سن شرکت کنندگان ۴۷ سال بود و در مجموع ۵۵۹ هزار و ۲۳۷ اندازه گیری دمای بدن در اختیار پژوهشگران قرار گرفت.
شرکت کنندگان علاوه بر اندازه گیری دمای بدن، به طور دوره ای پرسشنامه استاندارد نشانه های افسردگی را تکمیل می کردند. گروه بزرگی از آن ها نیز از ابزار پوشیدنی استفاده می کردند که تغییرات دمای سطحی بدن را در طول خواب و بیداری ثبت می کرد.
نتیجه اصلی روشن بود: افرادی که به طور متوسط دمای بدن بالاتری داشتند، نشانه های افسردگی شدیدتری نیز گزارش می کردند. این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن برخی عوامل موثر بر دما همچنان مشاهده شد.
آیا اختلاف دما زیاد بود؟
یافته مطالعه به این معنا نیست که افراد مبتلا به افسردگی تب دارند. تفاوت های مشاهده شده کوچک بودند و در سطح جمعیت معنا پیدا می کردند. بنابراین اندازه گیری دمای بدن با یک تب سنج خانگی نمی تواند مشخص کند فرد افسردگی دارد یا خیر.
اهمیت یافته بیشتر در کشف یک ارتباط زیستی احتمالی است. افسردگی سال هاست با تغییرات خواب، هورمون ها، سیستم عصبی خودکار و ریتم شبانه روزی بدن مرتبط دانسته می شود. تنظیم دمای بدن نیز با همین سیستم ها ارتباط نزدیکی دارد.
هرچه نشانه های افسردگی بیشتر، دما بالاتر
این یافته کاملا جدید نیست. پژوهش اصلی TemPredict که در Scientific Reports منتشر شده بود نیز داده های بیش از ۲۰ هزار نفر را طی حدود هفت ماه بررسی کرد و نشان داد شدت بیشتر نشانه های افسردگی با دمای بالاتر بدن ارتباط دارد.
مطالعه سال ۲۰۲۶ این ارتباط را دوباره تحلیل و گسترش داده است. پژوهشگران علاوه بر دمایی که افراد با تب سنج اندازه گیری می کردند، داده های ابزارهای پوشیدنی را نیز بررسی کردند.
در مجموعه داده مربوط به حسگرها، ۱۹ هزار و ۵۰۷ نفر حضور داشتند و دستگاه ها اطلاعات مربوط به دمای سطحی بدن در زمان خواب و بیداری را ثبت می کردند. این حجم از داده اهمیت زیادی دارد، زیرا مطالعات قدیمی تر درباره دمای بدن و افسردگی معمولا روی نمونه های بسیار کوچک انجام شده بودند.
چرا ممکن است افسردگی با دمای بدن ارتباط داشته باشد؟
هنوز پاسخ قطعی وجود ندارد.یکی از احتمال ها این است که بدن بعضی افراد مبتلا به افسردگی در دفع گرما عملکرد متفاوتی داشته باشد. احتمال دیگر این است که فرایندهای متابولیک باعث تولید بیشتر گرما شوند. ترکیبی از این دو سازوکار نیز ممکن است دخیل باشد. پژوهشگران هنوز نمی دانند کدام مسیر اهمیت بیشتری دارد.
ریتم شبانه روزی نیز می تواند بخشی از داستان باشد. دمای بدن در طول شبانه روز ثابت نیست؛ در ساعات مختلف بالا و پایین می رود و این نوسان با خواب و ساعت زیستی بدن ارتباط دارد.در مطالعات قبلی، افرادی که تغییرات دمای بدنشان در طول ۲۴ ساعت کمتر بود تمایل به گزارش نشانه های افسردگی بیشتری داشتند، هرچند همه این ارتباط ها از نظر آماری قطعی نبودند.
یک تناقض عجیب؛ گرم کردن بدن برای کاهش افسردگی؟
شاید عجیب ترین بخش این حوزه تحقیقاتی این باشد که پژوهشگران در کنار مشاهده دمای بالاتر در افسردگی، اثر احتمالی گرم کردن کنترل شده بدن را نیز مطالعه کرده اند. چطور ممکن است گرم کردن بدن به فردی کمک کند که دمای بدنش از قبل کمی بالاتر است؟
یک فرضیه این است که قرار گرفتن کنترل شده در گرما، برای مثال در برخی مداخلات پژوهشی با گرمای تمام بدن، سازوکارهای خنک کننده طبیعی مانند تعریق را فعال می کند و پس از پایان گرما باعث کاهش پایدارتر دمای بدن می شود. مطالعات کوچک قبلی نشانه هایی از بهبود خلق پس از چنین مداخلاتی گزارش کرده اند، اما شواهد هنوز برای تبدیل این روش به درمان استاندارد افسردگی کافی نیست.
این یافته به هیچ وجه به معنای توصیه خودسرانه سونا، حمام بسیار داغ یا مواجهه شدید با گرما برای درمان افسردگی نیست؛ چنین اقداماتی برای برخی افراد می توانند خطرناک باشند.
آیا تب سنج می تواند افسردگی را تشخیص دهد؟.
پژوهش یک ارتباط آماری پیدا کرده است و دمای بدن ابزار تشخیصی افسردگی محسوب نمی شود. تفاوت های فردی در دمای بدن بسیار زیادند و عواملی مانند عفونت، فعالیت بدنی، ساعت روز، محیط، هورمون ها، داروها و بیماری های جسمی می توانند آن را تغییر دهند. همچنین این مطالعات ثابت نمی کنند که افزایش دما علت افسردگی است. حتی ممکن است افسردگی و تغییر دمای بدن هر دو پیامد تغییر دیگری در سیستم عصبی یا ساعت زیستی باشند.
ارزش اصلی این یافته در باز کردن مسیر تازه ای برای پژوهش است. اگر دانشمندان بتوانند بفهمند چرا تنظیم دمای بدن با شدت افسردگی ارتباط دارد، ممکن است یکی دیگر از سازوکارهای زیستی این اختلال روشن شود.
در نتیجه شاید در آینده ابزارهای پوشیدنی فقط تعداد قدم ها و کیفیت خواب را اندازه نگیرند؛ تغییرات ظریف دمای بدن نیز می تواند بخشی از تصویری باشد که پژوهشگران برای شناخت بهتر سلامت روان می سازند.
