به گزارش خبرنگار، علیرضا اخوان، نویسنده و کارگردان نمایش «ویرانتن»، درباره انتخاب موضوع فقدان و سوگ برای این نمایش اظهار کرد: فکر میکنم امروز سوگ فقط یک تجربه شخصی نیست. کافی است به آنچه جامعه در یک سال و نیم اخیر از سر گذرانده نگاه کنیم؛ متوجه میشویم که به واسطه فقدانها و از دست دادنهای مکرر، سوگ به تجربهای جمعی تبدیل شده است.
این نمایش در سبک درام تا 9 مرداد ساعت 20:30 در سالن انتظامی خانه هنرمندان به روی صحنه میرود و اخوان بازیگری این اثر را هم بر عهده دارد.
اخوان در مورد لایههای اجتماعی این نمایش و ارتباط آن با زندگی مردم جامعه بیان کرد: در این مدت ما فقط آدمها را از دست ندادهایم؛ امنیت، امید، خانه، آینده، اقتصاد و حتی بخشی از خودمان را هم از دست دادهایم. برای من مهم بود که درباره همین وضعیت حرف بزنم. «ویرانتن» درباره مرگ نیست؛ درباره زندگی کردن با فقدان است، با نبودنِ چیزهایی که روزی بخشی از زندگی ما بودهاند. اینکه انسان چگونه زیر بار اندوه آرامآرام فرسوده میشود و آیا میتواند از دل این ویرانی دوباره معنایی برای ادامه زندگی پیدا کند.
اخوان درباره تأثیر سوگواری بر افراد جامعه نیز گفت: سوگ اگر مجال تجربه شدن پیدا نکند، در روان باقی میماند. معمولاً انسان ابتدا دچار بهت میشود، بعد احساس درماندگی میکند و اگر فرصت داشته باشد، وارد مرحله سوگواری میشود.
وی ادامه داد: اما وقتی جامعه مدام با بحرانهای تازه روبهرو است، خیلیها حتی فرصت سوگواری پیدا نمیکنند و در همان شوک یا درماندگی متوقف میشوند. این وضعیت میتواند به بیحسی، فرسودگی و از دست رفتن احساس تعلق منجر شود؛ چیزی که در نمایش با تمثیل مجسمه شدن آن را نشان میدهیم. به نظرم هنر میتواند فضایی امن ایجاد کند تا آدمها دوباره با احساسات سرکوبشده خود روبهرو شوند.
این نویسنده و کارگردان درباره بازتاب جنگ در نمایش «ویرانتن» نیز اظهار کرد: به نظرم خطرناکترین کاری که جنگ با انسان میکند، فقط ویران کردن شهرها نیست؛ ویران کردن روان آدمهاست. انفجارها تمام میشوند، اما شوک، اضطراب و درماندگی میتوانند سالها باقی بمانند.
وی افزود: در نمایش هم بیشتر از آنکه خود جنگ را نشان بدهم، اثرش را بر انسان نشان دادهام؛ انسانی که انگار بخشی از وجودش زیر آواری مانده است. برای من جنگ بیشتر یک وضعیت روانی است تا صرفاً یک رویداد نظامی.
اخوان درباره منابع و تجربههایی که برای واقعیتر شدن نمایش از آنها استفاده کرده است، گفت: از چند مسیر استفاده کردم. بخشی از کار حاصل مشاهده تجربههای واقعی آدمهایی است که فقدان را از نزدیک لمس کردهاند.
وی ادامه داد: بخشی دیگر مطالعه درباره مسئله عشق، بخشی دیگر مطالعه درباره سوگ و تروما بود؛ از جمله کتاب «سوگ؛ درآمدی فلسفی» اثر مایکل چلبی و همچنین کتاب «سال تفکرات جادویی» نوشته جوآن دیدیون که نگاه بسیار دقیقی به تجربه سوگواری دارد. علاوه بر این، تجربههای زیسته خودم و آنچه به عنوان یک شهروند ایرانی در جامعه دیده و لمس کردهام، در شکلگیری نمایش نقش مهمی داشته است.
کارگردان نمایش «ویرانتن» درباره مخاطبان این اثر نیز گفت: مخاطب این نمایش هر انسانی است که چیزی را از دست داده باشد و فهمی از فقدان داشته باشد؛ درکی از جای خالی چیزها، از نبودنها. فرقی نمیکند یک عزیز، یک رؤیا، یک خانه یا بخشی از خودش.
وی تصریح کرد: امیدوارم تماشاگر بعد از اجرا احساس نکند تنهاست. اگر نمایش بتواند حتی برای لحظهای این حس را ایجاد کند که رنج او دیده و فهمیده شده، به هدفش رسیده است. من دوست ندارم نمایش پاسخی قطعی بدهد؛ بیشتر میخواهم پرسشی را در ذهن مخاطب زنده نگه دارد و آینهای روبهروی او بگیرد و او را به گفتوگو با خودش دعوت کند.
اخوان در پایان گفت: فکر میکنم امروز بیش از هر زمان دیگری باید درباره سوگ حرف بزنیم. جامعهای که نتواند سوگواری کند، دیر یا زود با زخمهای درماننشدهاش زندگی خواهد کرد. شاید هنر نتواند فقدان را جبران کند، اما میتواند به انسان کمک کند آن را ببیند، نام ببرد و با آن تنها نماند. اگر «ویرانتن» توانسته باشد چنین گفتوگویی را آغاز کند، برای من و گروهم ارزشمندترین دستاورد این نمایش است./ عکاس: پرتو جغتایی
