رمزگشایی از ردپاهای ۱٫۴۳ میلیون ساله؛ آیا نیاکان ما غول‌ هایی پنهان بودند؟

به گزارش رکنا، تصور کنید حدود ۱٫۴۳ میلیون سال پیش، گروهی از هشت انسان‌تبار در کنار ساحل گلی یک دریاچه‌ی باستانی قدم می‌زدند. ردپاهایشان در گل فرو رفت، با گذشت زمان زیر لایه‌های رسوب دفن شد و پس از بیش از یک میلیون سال، راز خود را برای پژوهشگران فاش کرد. این ردپاها که در ساحل دریاچه‌ی تورکانا در کنیای امروزی کشف شده‌اند، حالا پرده از معمایی برداشته‌اند که درک ما از اندازه و شیوه‌ی زندگی خویشاوندان اولیه‌مان را دگرگون کرده است.

دورانی که چند گونه همزمان می‌زیستند

در آن دوران، شرق آفریقا میزبان چندین گونه‌ی انسان‌تبار به‌طور همزمان بود. از جمله این گونه‌ها می‌توان به انسان راست‌قامت (هومو ارکتوس) و پارانتروپوس بویسی اشاره کرد که برای مدتی طولانی قلمرو مشترکی در اطراف دریاچه‌ی تورکانا داشتند. این هم‌زیستی چندگونه، تصور قدیمیِ «تکامل خطی» را کنار می‌زند و نشان می‌دهد که تاریخ بشریت، مسیری شاخه‌شاخه و پر از هم‌پوشانی بوده است.

با این حال، همین هم‌زیستی، کار را برای دیرین‌شناسان دشوار کرده است. وقتی دو گونه با جثه و ظاهری نسبتاً مشابه در یک منطقه زندگی می‌کردند، تشخیص اینکه یک فسیل یا یک ردپا متعلق به کدام یک است، به چالشی بزرگ تبدیل می‌شود. تیم پژوهشی به سرپرستی دکتر کوین هاتالا از دانشگاه چتم، هنگام بررسی همین ردپاها با این معمای بزرگ روبرو شد.

ردپاهایی که با انتظارات همخوانی نداشتند

اولین چیزی که پژوهشگران را شگفت‌زده کرد، اندازه و شکل عجیب ردپاها بود. این آثار برای آنکه متعلق به پارانتروپوس بویسی (که تصور می‌شد جثه‌ای نسبتاً کوچک دارد) باشند، بیش از اندازه بزرگ بودند؛ اما از سوی دیگر، شکل آن‌ها نیز با ردپایِ موردانتظار از انسان راست‌قامت (که پای آن شبیه به انسان امروزی فرض می‌شود) تفاوت داشت.

    معمای انگشت شست: در پای انسان امروزی و به‌تبع آن، انسان راست‌قامت، انگشت شست تقریباً در امتداد چهار انگشت دیگر قرار دارد، اما در این ردپاها، فاصله و زاویه‌ی انگشتان بیشتر است و شباهت بیشتری به ساختار پایِ فرضیِ پارانتروپوس دارد.

    معمای جثه: اندازه‌ی این ردپاها نشان می‌دهد که صاحبانشان، افرادی با قدی حدود ۱٫۸ متر و وزنی نزدیک به ۷۵ کیلوگرم بوده‌اند. این جثه، برای پارانتروپوسی که تاکنون موجودی کوچک‌تر از انسان راست‌قامت تصور می‌شد، بسیار بزرگ و غیرمنتظره است.

آیا پارانتروپوس‌ها از آنچه فکر می‌کردیم بزرگ‌تر بودند؟

پژوهشگران دو احتمال اصلی را مطرح کرده‌اند:

۱. یا برداشت ما از شکل پای انسان راست‌قامت دقیق نیست و این آثار متعلق به او هستند.

۲. یا اینکه پارانتروپوس‌ها از نظر جثه و ساختار پا، بسیار بزرگ‌تر از چیزی بوده‌اند که تاکنون تصور می‌کردیم.

هرچند احتمال وجود یک گونه‌ی سوم نیز مطرح است، اما تاکنون هیچ فسیل استخوانی از گونه‌ای ناشناخته در آن منطقه و دوره پیدا نشده است. به همین دلیل، نویسندگان پژوهش معتقدند که تعلق این ردپاها به پارانتروپوس، محتمل‌ترین توضیح است. این یافته به این معناست که حداقل برخی از اعضای این گونه، بسیار بلندتر و سنگین‌تر از برآوردهای فعلی بوده‌اند و آن‌ها تنها با تکیه بر دندان‌ها و فک‌های قدرتمندشان، در این منطقه پرسه نمی‌زدند.

چرا ردپاها اینقدر ما را به چالش کشیدند؟

دلیل اصلی این ابهام، کمبود فسیل‌های اسکلتی از پارانتروپوس است. بیشتر بقایای یافت‌شده از این گونه شامل جمجمه، فک و دندان‌های عظیم‌الجثه‌ی اوست. استخوان‌های پا، لگن، ستون فقرات و دست‌ها به ندرت پیدا شده‌اند. به همین دلیل، اطلاعات ما درباره‌ی قد، وزن و شیوه‌ی حرکت این گونه، حدسی و ناقص است.

دکتر هاتالا به یک نکته‌ی کلیدی اشاره می‌کند: از آنجایی که پارانتروپوس را کوچک تصور می‌کردیم، هر استخوان کوچکی را به او نسبت می‌دادیم و بعداً همان استخوان‌ها را مدرکی برای تأیید کوچک بودنش می‌دانستیم. این یک چرخه‌ی استدلال اشتباه بوده است که ممکن است درک ما را از این گونه برای دهه‌ها مخدوش کرده باشد.

پیامدهای یک یافته‌ی بزرگ

این کشف، فقط به اندازه‌ی بدن پارانتروپوس مربوط نمی‌شود؛ بلکه درک ما از همزیستی او با انسان راست‌قامت را نیز تغییر می‌دهد. پیشتر تصور می‌شد که تفاوت در رژیم غذایی (پارانتروپوس با آن آرواره‌های غول‌آسا، گیاهان سفت می‌خورد و انسان راست‌قامت گوشت‌خوارتر بود) باعث کاهش رقابت بین آن‌ها می‌شد.

اما یک پارانتروپوس ۱٫۸ متری، برای حفظ این جثه‌ی بزرگ، به انرژی بسیار بیشتری نیاز دارد که با یک رژیم غذایی صرفاً گیاهی به سختی قابل تأمین است. این یعنی تعاملات غذایی و زیست‌محیطی این دو گونه، بسیار پیچیده‌تر از آن چیزی بوده که تاکنون تصور می‌شد.

علاوه بر این، بررسی ردپاها نشان می‌دهد که بیشتر اعضای این گروه، نرهای بالغ بوده‌اند. این موضوع با تصور قبلی که در هر گروه پارانتروپوس فقط یک نر بالغ وجود دارد، در تناقض است و نشان می‌دهد که آن‌ها شاید برای امنیت بیشتر، گروهی متشکل از چندین نر را تشکیل می‌دادند.

جمع‌بندی؛ تازه‌ترین راز از دل خاک

کشف ردپاهای دریاچه‌ی تورکانا، بیش از آنکه پاسخی قطعی باشد، پرسش‌های تازه‌ای را گشوده است. این یافته نشان می‌دهد که تصویر ما از درخت تکامل انسان، همچنان نقاط کور بسیاری دارد و ممکن است بسیاری از گونه‌ها بسیار متفاوت از آنچه در موزه‌ها می‌بینیم، بوده باشند. برای یافتن پاسخ قطعی، به استخوان‌های بیشتری از پا و دیگر بخش‌های بدن پارانتروپوس نیاز داریم. تا آن زمان، این ردپاهای ۱٫۴۳ میلیون ساله، همچنان ما را به تأمل در مورد عظمت و پیچیدگی تاریخ بشریت وا می‌دارند.

منبع: زومیت

پایان خبر / رکنا / کدخبر 1237466