روزنامه همشهری نوشت: در سالهای اخیر، فضای اجتماعی و فرهنگی ایران شاهد تغییرات بیسابقهای در الگوهای پوشش و رفتارهای هنجاری در فضاهای عمومی، تجاری و تفریحی بوده است. این وضعیت به یکی از چالشبرانگیزترین دغدغههای اجتماعی تبدیل شده است.
مصادیق عینی این وضعیت در انتشار ویدئوهایی از وضعیت نابهنجار پوشش در معابر عمومی، ساحل سیمرغ کیش، رقص و پایکوبی بدون رعایت حجاب در مناطق تفریحی و برگزاری فشنشوها در بازار بزرگ تهران به وضوح مشاهده میشود.
بخش قابل توجهی از مردم نسبت به این وضعیت نگرانی و گلایه جدی دارند. آنها معتقدند که رواج چنین پوششهایی فراتر از یک انتخاب شخصی، بهمعنای حیازدایی فرهنگی و آلوده کردن فضای جامعه است. بازتاب این دغدغهها در فضای مجازی نشان از دغدغهای عمیق نسبت به حفظ ارزشهای اسلامی و ملی دارد. البته دور از ذهن نیست که در پشت صحنه بعضی تننماییها در سطح شهر، پروژهای سازمانیافته برای مخدوش کردن ارزشهای اسلامی وجود داشته باشد. اگر چنین باشد بیشک مسئولیت و ماموریت دادستانی و نیروی انتظامی مهم خواهد بود.
مصداقهای عینی بدپوششی و هنجارشکنی
بررسیهای میدانی و مستندات چندماه گذشته نشاندهنده دگرگونیهای شتابان در الگوهای پوشش در فضاهای عمومی، تفریحی و تجاری است. مهمترین مصادیق این تحولات عبارتند از:
سواحل و مناطق تفریح
جنجالیترین مورد مربوط به انتشار ویدئویی از ساحل سیمرغ کیش در اردیبهشت امسال بود که گروهی از جوانان را در حال رقص و ورزشهای آبی نشان میداد و زنان نیز بدون رعایت شئونات عمومی حضور داشتند. همچنین در رویداد ورزشی ماراتن کیش با حضور ۲۵۰۰شرکتکننده، حواشی مشابهی درخصوص پوشش گزارش شد.
رویدادهای تجاری و مُد
برگزاری یک فشنشوی زمستانی در بازار بزرگ تهران در شهریور1404 که در آن مدلهای زن بدون رعایت حجاب کامل روی رمپ حضور یافتند، بازتاب گستردهای داشت و مراجع قضایی را واداشت مرکز مربوطه را پلمب کنند. همچنین برگزاری جشن مختلط توسط برند پوشاک «جینوست» در تهران از دیگر مصادیق رواج بیحجابی بوده است.
نمایشگاهها و مراکز فرهنگی
مجموعههایی مانند نمایشگاه بینالمللی قزوین بهدلیل عدمرعایت پوشش توسط غرفهداران و مراجعان بهطور موقت پلمب شدند. همچنین گزارشهایی از رواج بیحجابی در جریان کنسرتهای موسیقی در بعضی کافههای تهران منتشر شده است.
معابر عمومی
درحالیکه با اهمال برخی دستگاهها، بیحجابی بهتدریج به یک ناهنجاری مرسوم تبدیل شده، تصاویر و گزارشهای متعددی از تغییر این وضعیت به سمت برهنگی وجود دارد. لباسهای چسبان و پوششی که بیشباهت با شبهبرهنگی نیست، در معابر و خیابانها به صحنههایی چشمآزار تبدیل شده است.
گلایههای مردمی و بازتابها در فضای مجازی
با وجود شیوع بیحجابی، مردم عقبنشینی نکرده و نسبت به برخورد با این وضعیت ناصواب در فضای مجازی هشدار میدهند.
مطالبه برخورد قانونی با هنجارشکنان
کاربران زیادی در فضای مجازی، وضعیت فعلی را مصداق فساد سازمانیافته و آلوده کردن فضای جامعه دانسته و از دادستانی و نیروی انتظامی خواستار انجام وظایف قانونی و شرعی خود شدهاند. برخی معتقدند جریمههای مالی سنگین میتواند سریعترین راه برای کنترل این رفتارها باشد.
نقد ولنگاری و بیحرمتی
کاربران منتقد وضع فرهنگی و اجتماعی موجود، با اشاره به تصاویری مانند رقص در سواحل، آن را دور از هنجارهای اسلامی و حیازدایی فرهنگی توصیف و نسبت به پیامدهای آن بهخصوص بر ساختار خانواده، ابراز نگرانی میکنند.
فقدان سیاست مشخص در مدیریت بیحجابی
یکی از انتقاداتی که در برخورد با بیحجابی مطرح است، ابهام در وضعیت قانون عفاف و حجاب است که قریب 2سال از تصویب آن میگذرد اما بنابه بعضی مصالح پیدا و پنهان، اجرا نمیشود.
ابهام در وضعیت لایحه حجاب
لایحه عفاف و حجاب پس از 2سال رفتوآمد میان مجلس و شورای نگهبان، همچنان با ابهامات حقوقی مواجه است. اگرچه این قانون در آذر1403 تصویب شد، اما عملا اجرای آن در خرداد1404 با توصیه شورایعالی امنیت ملی (شعام) بهدلیل رعایت بعضی ملاحظات، متوقف شد.
رویکرد دولت
دولت چهاردهم صراحتا با مداخله فیزیکی برای مدیریت بیحجابی مخالفت کرده است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور دقیقا یک سال پیش در مرداد1404 گفت: «با قانون مگر میشود رفتار عوض کرد؟ تغییر رفتار یک موضوع فرهنگی است و با زور نمیشود در مردم باور ایجاد کرد».
نمایندگان چه میگویند؟
با این حال برخی شخصیتها ازجمله نمایندگان مجلس، دولت را به عدماجرای قانون متهم میکنند و خواستار اجرای فوری و بدون تنازل قانون هستند.
در همین باره 155نماینده مجلس شورای اسلامی آذر1404 در نامهای خطاب به رئیس قوه قضاییه تأکید کردند که عدماراده در ابلاغ قانون مصوب مجلس و از طرفی عدماجرای قوانین موجود ازجمله قانون مجازات اسلامی سبب شده که بستر رشد برهنگی و کشف حجاب و سایر ناهنجاریها فراهم شود.
آیا قانون عفاف و حجاب مبتنی بر زور است؟
برخلاف تصور شکل گرفته، قانون «حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» را که در زبان عامه به قانون «عفاف و حجاب» شهره است نمیتوان به زورگویی تقلیل داد. اساسا این قانون مبتنی بر فرهنگسازی توسط نهادها و سازمانهای مختلف برای رعایت حجاب است و بهطور کلی وجوه ایجابی آن بر وجه سلبی آن تفوق دارد. بنابراین تقلیل قانون حجاب و عفاف به زورگویی و برخورد فیزیکی اساسا ناروا و منحرفکردن اصل برخورد عقلانی با پدیده بیحجابی است.
