آخرین به‌روزرسانی: ۱۴ آبان ۱۴۰۵
سیگما یا «سیگما میل» (Sigma Male) در فرهنگ اینترنتی به مردی گفته می‌شود که تنها، مستقل و «بی‌نیاز از تأیید دیگران» تصور می‌شود؛ کسی که بیرون از دسته‌بندی «آلفا» و «بتا» موفق است. این اصطلاح بیشتر در میم‌ها و ویدیوهای انگیزشی رایج شده و پایه‌ی علمی ندارد. در این مطلب معنی سیگما، ریشه‌ی آن، داستان جالب «گرگ آلفا» که دانشمندش خودش آن را رد کرد، و نقدهای این دسته‌بندی را آورده‌ایم.
نکته: سیگما (Σ, σ) در ریاضی و آمار هم معنی دارد؛ علامت جمع یا انحراف معیار. این مطلب درباره‌ی معنای اینترنتی آن است.
سیگما یعنی چه؟
در دسته‌بندی‌هایی که در اینترنت رایج است، مردها را با حروف یونانی رتبه‌بندی می‌کنند: «آلفا» رهبر و مسلط، «بتا» پیرو و «سیگما» کسی که تنها و مستقل است و به این سلسله‌مراتب اهمیتی نمی‌دهد. به نوشته‌ی سایت Know Your Meme، اصطلاح سیگما را یک وبلاگ‌نویس آمریکایی در اردیبهشت ۱۳۸۹ (مه ۲۰۱۰) مطرح کرد و بعدها با میم‌هایی مثل «سیگما گرایندست» (Sigma grindset) در سال ۲۰۲۱ همه‌گیر شد.
اسطوره‌ی گرگ آلفا: داستانی که علم کنار گذاشت
ایده‌ی «آلفا» از مطالعه‌ی گرگ‌ها آمد. دیوید مِک، زیست‌شناس آمریکایی، در کتابش در سال ۱۹۷۰ اصطلاح «گرگ آلفا» را به کار برد و آن را مشهور کرد. اما آن ایده بر پایه‌ی مطالعه‌ی گرگ‌های غریبه‌ای بود که در اسارت کنار هم نگه داشته شده بودند. مک بعداً ۱۳ تابستان گرگ‌های وحشی را در شمال کانادا مطالعه کرد و در مقاله‌ای در سال ۱۹۹۹ نوشت که یک گله‌ی گرگ وحشی در واقع یک خانواده است: یک جفت والد و فرزندانشان. «آلفا» در گله‌ی طبیعی همان پدر و مادرند، نه گرگی که با جنگیدن بالا آمده. مک سال‌ها از دیگران خواست این اصطلاح را برای گرگ‌های وحشی به کار نبرند.
یعنی خود پایه‌ی دسته‌بندی آلفا و بتا از نظر علمی کنار گذاشته شده؛ سیگما هم که روی همین دسته‌بندی ساخته شده، مبنای علمی ندارد.
ویژگی‌هایی که به «سیگما» نسبت می‌دهند
- تنهایی و استقلال؛ ترجیح کار و زندگی بدون گروه
- بی‌اعتنایی به نظر و تأیید دیگران
- تمرکز روی هدف‌های شخصی
- کم‌حرفی و مرموز بودن
بعضی از این ویژگی‌ها، مثل استقلال و تمرکز، به‌خودی‌خود خوب‌اند. مشکل وقتی است که تنهایی، بی‌احساسی یا بی‌اعتنایی به دیگران به‌عنوان «برتری» تبلیغ شود.
نقدهای دسته‌بندی آلفا، بتا و سیگما
| ادعای اینترنتی | واقعیت |
|---|---|
| آدم‌ها یا آلفا هستند یا بتا یا سیگما | شخصیت طیفی است و در موقعیت‌های مختلف فرق می‌کند |
| دسته‌بندی از رفتار گرگ‌ها آمده | دانشمند همان ایده خودش آن را برای گرگ‌های وحشی رد کرد |
| سیگما یعنی موفقیت بدون نیاز به دیگران | رابطه‌های اجتماعی از مهم‌ترین عوامل سلامت روان‌اند |
| احساسات نشان ندادن یعنی قدرت | ابراز سالم احساسات نشانه‌ی بلوغ است |
منتقدان زیادی هم گفته‌اند این دسته‌بندی‌ها بیشتر از دنیای آموزش‌های «جذب» و فروش دوره‌های انگیزشی آمده‌اند تا از روان‌شناسی. اگر در یک رابطه کسی خودش را «سیگما» می‌داند و این را بهانه‌ی بی‌احترامی یا سردی می‌کند، به فهرست رد فلگ‌ها نگاه کن.
سیگما در میم‌ها و فضای مجازی
این روزها «سیگما» بیشتر شوخی است تا جدی؛ مثلاً وقتی کسی در جمع بی‌تفاوت می‌ماند، می‌گویند «سیگماست». خیلی از نوجوان‌ها این کلمه را به‌جای «باحال» یا «خفن» هم به کار می‌برند. اگر می‌خواهی با بقیه‌ی اصطلاحات نسل جوان آشنا شوی، وایب، کرینج و دلولو را هم بخوان.
سؤال‌های پرتکرار
سیگما یعنی چی؟
در زبان اینترنتی یعنی مرد تنها، مستقل و بی‌اعتنا به سلسله‌مراتب اجتماعی؛ اصطلاحی بدون پایه‌ی علمی.
فرق آلفا و سیگما چیست؟
در این دسته‌بندی اینترنتی، آلفا رهبر جمع است و سیگما بیرون از جمع ولی موفق. هیچ‌کدام دسته‌بندی علمی نیستند.
آیا گرگ آلفا واقعی است؟
در گله‌های وحشی نه به آن معنایی که مشهور است؛ «آلفاها» همان والدین گله‌اند.
منابع
این مطلب را تحریریه‌ی جوان ایرانی با مرور منابع بالا نوشته است. اینفوگرافیک تاریخچه و جدول ادعا و واقعیت را خودمان آماده کرده‌ایم.
