برای شناخت شخصیت نامزد، به جای تکیه بر حس اول یا آزمون‌های اینترنتی، سه کار بیشترین کمک را می‌کند: دیدن رفتار او در موقعیت‌های مختلف و در زمان کافی، گفت‌وگوی صریح درباره‌ی موضوع‌های اصلی زندگی مشترک، و توجه به شیوه‌ی حل اختلاف. پژوهش‌ها هم نشان می‌دهند آماده شدن پیش از ازدواج نتیجه دارد: در یک پیمایش بزرگ که سال ۲۰۰۶ در مجله‌ی روان‌شناسی خانواده منتشر شد، زوج‌هایی که آموزش یا مشاوره‌ی پیش از ازدواج گرفته بودند، ۳۱ درصد کمتر جدا شده بودند.
در یک نگاه
| حوزه | چه چیزی را ببینید یا بپرسید |
|---|---|
| رفتار در موقعیت‌های مختلف | خستگی، شلوغی، شکست، رفتار با خانواده و غریبه‌ها |
| حل اختلاف | آیا موقع مخالفت احترام نگه می‌دارد؟ عذرخواهی بلد است؟ |
| ارزش‌ها | دین و باورها، صداقت، سهم خانواده در تصمیم‌ها |
| پول | درآمد، بدهی، عادت خرج کردن، تصمیم‌گیری مالی مشترک |
| آینده | محل زندگی، کار، فرزند، تقسیم کارهای خانه |
| زمان | شناخت در موقعیت‌های واقعی زمان می‌خواهد؛ عجله نکنید. |
رفتار را ببینید، نه فقط حرف‌ها را
در دوره‌ی نامزدی، هر دو طرف معمولاً بهترین نسخه‌ی خودشان را نشان می‌دهند. برای همین، موقعیت‌هایی که آدم‌ها کمتر کنترل دارند، گویاتر از حرف‌ها هستند:
- وقتی خسته یا گرسنه است: بی‌حوصلگی‌اش را چطور مدیریت می‌کند؟
- وقتی چیزی طبق برنامه پیش نمی‌رود: ترافیک، کنسل شدن یک برنامه، اشتباه یک فروشنده.
- با آدم‌هایی که «نیازی به آن‌ها ندارد»: پیشخدمت، راننده، کارگر.
- با خانواده‌ی خودش: احترام، استقلال و مرزها.
- درباره‌ی رابطه‌های قبلی و دوستانش: مسئولیت سهم خود را می‌پذیرد یا همیشه دیگران مقصرند؟
شیوه‌ی حل اختلاف: مهم‌ترین نشانه
هیچ دو نفری همیشه موافق نیستند؛ مهم این است که در مخالفت چطور رفتار می‌کنند. پژوهش‌های جان گاتمن چهار الگو را برای رابطه به‌خصوص آسیب‌زا می‌داند: انتقاد از شخصیت، تحقیر، حالت تدافعی و قهر طولانی. اگر در دوره‌ی نامزدی این الگوها پررنگ‌اند، ارزش دارد پیش از ازدواج درباره‌شان حرف بزنید یا از مشاور کمک بگیرید. راهنمای شیوه‌ی صحیح صحبت کردن با همسر این الگوها و جایگزین‌هایشان را توضیح می‌دهد.
| نشانه‌ی امیدوارکننده | نشانه‌ی هشدار |
|---|---|
| در بحث صدا بالا نمی‌رود و توهین نمی‌شود. | تحقیر، طعنه یا مسخره کردن، حتی به شوخی |
| می‌گوید «حق داری» یا «ببخشید». | هیچ‌وقت اشتباهش را نمی‌پذیرد. |
| بعد از دلخوری، خودش برای آشتی قدم برمی‌دارد. | قهرهای طولانی یا تنبیه با سکوت |
| به مرزهای شما احترام می‌گذارد. | کنترل گوشی، رفت‌وآمد یا دوستانتان |
کنترل‌گری، حسادت شدید، تهدید یا هر نوع خشونت را هرگز «نشانه‌ی علاقه» ندانید؛ این‌ها با گذشت زمان معمولاً بیشتر می‌شوند، نه کمتر.
گفت‌وگو درباره‌ی موضوع‌های اصلی
بسیاری از اختلاف‌های بعد از ازدواج به موضوع‌هایی برمی‌گردند که پیش از آن هرگز صادقانه درباره‌شان حرف زده نشده است. چند پرسش که ارزش پرسیدن دارند:
- پول را چطور خرج و پس‌انداز می‌کنی؟ بدهی یا وام داری؟
- دوست داری کجا زندگی کنیم و چقدر به خانواده‌هایمان نزدیک باشیم؟
- درباره‌ی بچه‌دار شدن چه فکری داری؟ کِی؟
- کارهای خانه را چطور تقسیم کنیم؟
- وقتی ناراحتی، دوست داری با تو چطور رفتار کنم؟
- برای کار و تحصیل آینده‌ات چه برنامه‌ای داری؟
برای فهرست‌های کامل‌تر، سؤال‌های جلسه‌ی خواستگاری را هم ببینید.
مشاوره‌ی پیش از ازدواج جدی است
به گزارش منتشرشده درباره‌ی پژوهش اسکات استنلی در Journal of Family Psychology (۲۰۰۶)، در پیمایشی از بزرگسالان چهار ایالت آمریکا، زوج‌هایی که آموزش پیش از ازدواج دیده بودند، نرخ طلاق ۳۱ درصد کمتری داشتند. چنین پیمایشی علت و معلول را قطعی ثابت نمی‌کند، اما نشان می‌دهد صرف وقت برای شناخت و آماده شدن، ارزشش را دارد. در ایران هم مراکز مشاوره‌ی خانواده و کلاس‌های آموزش پیش از ازدواج در دسترس‌اند.
سؤال‌های پرتکرار
چطور شخصیت واقعی نامزدم را بشناسم؟
رفتارش را در موقعیت‌های مختلف و در زمان کافی ببینید، به شیوه‌ی حل اختلافش دقت کنید و درباره‌ی پول، خانواده، فرزند و آینده صریح حرف بزنید.
آزمون‌های شخصیت‌شناسی اینترنتی کمک می‌کنند؟
شاید بهانه‌ی خوبی برای گفت‌وگو باشند، اما جای دیدن رفتار واقعی و مشاوره‌ی تخصصی را نمی‌گیرند.
دوره‌ی نامزدی چقدر باید باشد؟
عدد ثابتی وجود ندارد؛ مهم این است که فرصت دیدن هم در موقعیت‌های مختلف و گفت‌وگو درباره‌ی موضوع‌های اصلی را داشته باشید.
چه نشانه‌هایی جدی است؟
تحقیر، کنترل‌گری، دروغ‌های تکراری، تهدید و هر نوع خشونت. در این موارد با یک مشاور یا آدم مورد اعتماد صحبت کنید.
منابع
یادداشت روش: عدد ۳۱ درصد از گزارش رسانه‌ای پژوهش استنلی آمده است و به نرخ طلاق اشاره دارد. الگوهای آسیب‌زا از مؤسسه‌ی گاتمن است. فهرست موقعیت‌ها و پرسش‌ها را تحریریه برای خواننده‌ی ایرانی تهیه کرده است.
