تا حالا شده فیلهای نارنجیرنگ ببینید و مطمئن نباشید سالمون است یا قزلآلا؟ حق دارید؛ این دو ماهی آنقدر به هم شبیهاند که حتی بعضی فروشندهها هم گاهی اسمشان را جابهجا میکنند. ولی فرق قزلآلا و سالمون فقط در قیمت نیست؛ از زیستگاه گرفته تا طعم و بافت، هر کدام شخصیت خودش را دارد.
خویشاوندی نزدیکتر از آنچه فکر میکنید
قزلآلایی که در بازار ایران میبینیم، معمولاً قزلآلای رنگینکمان است با نام علمی Oncorhynchus mykiss. جالب اینجاست که دانشمندان بعد از بررسیهای ژنتیکی، این ماهی را در همان جنسی قرار دادند که ماهیهای سالمون اقیانوس آرام در آن هستند. یعنی قزلآلا و سالمون نهفقط شبیه، که واقعاً فامیلاند.
سالمونی که بیشتر در فروشگاهها پیدا میشود، اغلب سالمون اطلس است با نام علمی Salmo salar. سالمونها از جنسهای Salmo و Oncorhynchus هستند و هر دو جنس، گونههایی دارند که به آنها قزلآلا هم گفته میشود. پس مرز این دو اسم، بیشتر از آنکه علمی باشد، به عادت و بازار برمیگردد.
آب شیرین یا دریا؟ تفاوت در سبک زندگی
بیشتر سالمونها زندگی پرماجرایی دارند: در بستر شنی رودخانههای آب شیرین از تخم بیرون میآیند، برای رشد به دریا میروند و برای تخمریزی دوباره به همان رودخانه برمیگردند. به این ماهیها مهاجر یا رودکوچ میگویند.
قزلآلای رنگینکمان در اصل بومی آبهای سرد حوضه اقیانوس آرام در آمریکای شمالی و آسیاست و بیشتر در رودخانهها و دریاچههای آب شیرین و پراکسیژن زندگی میکند. البته شکلی دریارو از همین گونه هم وجود دارد که استیلهد نام دارد و مثل سالمون به دریا میرود. قزلآلای پرورشیای که ما میخوریم، تقریباً همیشه در استخرهای آب شیرین بزرگ شده است.
فرق قزلآلا و سالمون در یک جدول
| ویژگی | قزلآلای رنگینکمان | سالمون اطلس |
|---|---|---|
| نام علمی | Oncorhynchus mykiss | Salmo salar |
| زیستگاه رایج | آب شیرین سرد | رودخانه و دریا (مهاجر) |
| اندازه | کوچکتر | معمولاً درشتتر |
| رنگ گوشت | سفید مایل به صورتی تا نارنجی | نارنجی تا صورتی پررنگ |
| طعم | ملایم و لطیف | پررنگتر و چربتر |
| بافت | نرم و ظریف | لایهلایه و پرچرب |
| روشهای رایج پخت | درسته کبابی، سرخکرده، شکمپر | فیله گریل، فر، دودی |

راز رنگ نارنجی گوشت
شاید فکر کنید رنگ نارنجی نشانه سالمون بودن است، اما ماجرا سادهتر از این است. ماهیهای وحشی رنگدانههایی به نام آستاگزانتین را از غذاهایی مثل میگوهای ریز و سختپوستان میگیرند. در پرورش، این رنگدانهها به خوراک ماهی اضافه میشود تا رنگ گوشت به نمونه وحشی شبیه شود. به همین دلیل قزلآلای پرورشی هم میتواند گوشتی نارنجی داشته باشد.
پس رنگ بهتنهایی معیار تشخیص نیست. بهتر است به اندازه فیله، ضخامت لایههای چربی سفید و البته برچسب و اطلاعات فروشنده دقت کنید.
تغذیه؛ هر دو گزینههایی خوب برای سفره
سالمون بهخاطر چربی بیشتر، به داشتن مقدار قابلتوجه اسیدهای چرب امگا ۳ معروف است. قزلآلا کمچربتر است، اما آن هم پروتئین باکیفیت و امگا ۳ دارد و بهطور کلی یک انتخاب سالم و در دسترس به حساب میآید. اگر برنامه تمرینی دارید، هر دو در فهرست غذاهای پروتئینی برای عضلهسازی جای خوبی دارند.
ماهیهای چرب ممکن است در یک رژیم متعادل به سلامت قلب و چربی خون کمک کنند؛ برای ایدههای بیشتر، مطلب بهترین غذاها برای کاهش کلسترول خون را بخوانید. اگر بیماری خاصی دارید یا باردار هستید، درباره مقدار مصرف ماهی با پزشک مشورت کنید.
یک ترفند ساده برای پخت هر کدام
قزلآلا را درسته با کمی نمک، لیمو و سبزی معطر در فر یا تابه بپزید؛ گوشتش ظریف است و زود آماده میشود. سالمون را با پوست، اول از سمت پوست در تابه داغ بگذارید تا پوستش ترد شود و بعد برگردانید. زیاد پختن هر دو ماهی، گوشت را خشک میکند؛ همین که گوشت بهراحتی ورقهورقه شد، کار تمام است. یک کاسه سالاد سبزیجات و کمی برنج کته یا سبزیپلو هم کنار هر دو ماهی، سفره را کامل میکند.
چند سؤال پرتکرار
قزلآلا سالمتر است یا سالمون؟
هر دو مغذیاند. سالمون چربی و امگا ۳ بیشتری دارد و قزلآلا سبکتر و کمچربتر است؛ انتخاب به نیاز و ذائقه شما بستگی دارد.
آیا قزلآلای نارنجی همان سالمون است؟
خیر؛ رنگ نارنجی ممکن است از رنگدانههای خوراک پرورشی باشد و قزلآلا هم میتواند گوشت نارنجی داشته باشد.
آیا میشود در دستور غذا قزلآلا را جای سالمون گذاشت؟
بله، فقط چون قزلآلا نازکتر و کمچربتر است، زمان پخت را کوتاهتر کنید.




