آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی ششم دبستان (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی ششم
«نیایش» آخرین شعر کتاب فارسی ششم است که پس از فصل ششم و پیش از واژه‌نامه، در صفحه‌ی ۱۱۴ آمده و سروده‌ی نظامی است. شاعر در این شعر کوتاه با خدا سخن می‌گوید: او را فرمانروای همه‌ی جهان و آفریننده‌ی هر چیز می‌داند، از او برای روشن کردن خرد و نشان دادن راه درست سپاس می‌گوید و در پایان دعا می‌کند که سرانجام کارش خشنودی خدا و رستگاری خودش باشد.
در این صفحه معنی کلمات نیایش فارسی ششم را به زبان ساده آورده‌ایم؛ برای نمونه خرد یعنی عقل، بصر یعنی بینایی و رستگار یعنی نجات‌یافته و خوشبخت. پس از جدول معنی‌ها، کلمات هم‌خانواده، مخالف‌ها و نکته‌های املایی این شعر را هم می‌بینید.
نیایش فارسی ششم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس |
|---|---|---|---|
| پایان کتاب (پس از فصل ششم) | شعر (نیایش) | نظامی | خداوند آفریننده و فرمانروای همه‌ی جهان است و راهنمایی و رستگاری را باید از او خواست. |
معنی کلمات نیایش فارسی ششم (خدایا، جهان پادشاهی تو راست)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | نیایش | دعا و راز و نیاز با خدا |
| ۲ | پادشاهی | فرمانروایی |
| ۳ | تو راست | از آنِ توست، مال توست |
| ۴ | خدمت | بندگی و کار کردن برای دیگری |
| ۵ | خدایی | خداوندی و فرمانروایی خدا |
| ۶ | پناه | پشتیبان، جای امن |
| ۷ | بلندی و پستی | همه‌ی جاهای بالا و پایین؛ یعنی همه‌ی جهان |
| ۸ | نیستند | در این شعر: هستیِ واقعی ندارند و به خدا وابسته‌اند |
| ۹ | هستی | وجود، بودن |
| ۱۰ | آفریده | چیزی که آفریده و ساخته شده است |
| ۱۱ | بالا و پست | هر چیز بلند و کوتاه، بزرگ و کوچک |
| ۱۲ | آفریننده | کسی که می‌آفریند؛ خالق |
| ۱۳ | خرد | عقل، اندیشه |
| ۱۴ | بصر | بینایی، چشم |
| ۱۵ | روشن‌بصر | بینا؛ کسی که چشمش روشن است و خوب می‌بیند |
| ۱۶ | هدایت | راهنمایی به راه درست |
| ۱۷ | چراغ هدایت | آنچه راه درست را روشن می‌کند و نشان می‌دهد |
| ۱۸ | برکردن | روشن کردن چراغ، افروختن |
| ۱۹ | آراستن | زیبا کردن، زینت دادن |
| ۲۰ | بُرون | بیرون |
| ۲۱ | یاریگری | کمک و یاری کردن؛ «بی‌آنکه از کسی یاری بخواهی» |
| ۲۲ | خداوند | در این شعر: صاحب و سرور |
| ۲۳ | بنده | فرمان‌بردار و پرستنده‌ی خدا |
| ۲۴ | یک‌به‌یک | همه، تک‌تک |
| ۲۵ | رَه | راه |
| ۲۶ | پیش آوردن | جلوی پای کسی گذاشتن، نشان دادن |
| ۲۷ | فرجام کار | پایان و سرانجام کار |
| ۲۸ | خشنود | راضی و شاد |
| ۲۹ | رستگار | نجات‌یافته و خوشبخت |
کلمات هم‌خانواده نیایش فارسی ششم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| خدمت | خادم، مخدوم، خدمتگزار |
| هدایت | هادی، هدایتگر |
| بصر | بصیر، بصیرت، باصره |
| آفریننده | آفریدن، آفریده، آفرینش |
| خدا | خدایی، خداوند |
| پادشاه | پادشاهی |
| یاریگر | یار، یاری، یاور |
| رستگار | رستگاری |
| خشنود | خشنودی |
| نیایش | نیایشگر |
مخالف (متضاد) کلمات نیایش فارسی ششم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| بلندی | پستی |
| بالا | پست، پایین |
| هستی | نیستی |
| روشن | تاریک |
| خوبی | بدی |
| زنده | مرده |
| بُرون | درون |
| خشنود | ناخشنود، ناراضی |
| فرجام | آغاز |
| آفریننده | آفریده |
نکته‌های املایی نیایش فارسی ششم
- خدمت: با «خ» و «د» نوشته می‌شود.
- پناه: در پایان «ه» دارد.
- بصر: با «ص» نوشته می‌شود، مانند «بصیرت».
- هدایت: با «ه» آغاز می‌شود و «ی» دارد.
- خرد: با «خ» نوشته می‌شود.
- آراستی: با «آ» و «س».
- فرجام: «ج» دارد.
- خشنود: با «خ» و «ش» و «و» پیش از «د».
- رستگار: با «س» و «ت» نوشته می‌شود.
سؤال‌های پرتکرار
نیایش فارسی ششم درباره‌ی چیست؟
شعری از نظامی است که در آن شاعر خدا را فرمانروا و آفریننده‌ی همه‌ی جهان می‌خواند، از نعمت خرد و راهنمایی او یاد می‌کند و از او می‌خواهد راهی پیش پایش بگذارد که پایانش خوب باشد.
پیام نیایش فارسی ششم چیست؟
همه‌ی آفریده‌ها به خدا وابسته‌اند و همه بنده‌ی او هستند؛ خداوند به انسان عقل و راه درست را بخشیده و آدم باید از او بخواهد که کارش به خشنودی خدا و رستگاری خودش برسد.
معنی «خرد را تو روشن‌بصر کرده‌ای» چیست؟
خرد یعنی عقل و روشن‌بصر یعنی بینا؛ یعنی خدایا، تو به عقل ما توانایی دیدن و فهمیدن داده‌ای.
معنی «رستگار» و «فرجام» چیست؟
رستگار یعنی نجات‌یافته و خوشبخت و فرجام یعنی پایان و سرانجام کار.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی ششم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
