وقتی عطسه و آبریزش بینی با خنک شدن هوا شروع میشود، درمان خانگی حساسیت پاییزی برای بسیاری از افراد به دغدغهای روزمره تبدیل میشود. گرفتگی بینی، خارش چشم و سوزش گلو هم ممکن است آرامش روزهای پاییزی را کمتر کند. بعضی مراقبتهای ساده در خانه، شدت این علائم را کاهش میدهند و شرایط را قابل تحمل میکنند. شست و شوی بینی، تنظیم رطوبت خانه و توجه به لباس و وسایل شخصی از جمله این روشها هستند. البته هر نشانهای را نباید به آلرژی نسبت داد و در بعضی شرایط، بررسی پزشکی لازم است. در ادامه، روشهای خانگی برای حساسیت پاییزی، نوشیدنیهای مناسب، داروهای رایج و راههای پیشگیری از این عارضه را توضیح میدهیم.
درمان خانگی حساسیت پاییزی
با سرد شدن هوا، بعضیها تازه متوجه میشوند که پاییز برایشان فقط فصل لباس گرم و هوای خنک نیست. عطسههای پشت سر هم، آبریزش بینی، خارش چشم و گرفتگی بینی ممکن است از همان روزهای اول شروع شوند و تا مدتی ادامه داشته باشند.
شست و شوی بینی
وقتی بینی گرفته و پر از ترشحات شده، یک شست و شوی ساده با محلول نمکی حال بینی را کمی عوض میکند. گرده گیاهان، گرد و غبار و ذراتی که همراه هوای بیرون وارد بینی شدهاند، با این کار شسته میشوند و تنفس راحت میشود. برای این کار میتوان از سرنگ مخصوص یا بطری شست و شوی بینی استفاده کرد. آبی که وارد بینی میشود باید استریل، مقطر یا قبلاً جوشانده و خنک شده باشد. آب مستقیم شیر انتخاب مناسبی نیست. اگر داخل بینی خشک و زخمی شده یا خون دماغ دارید، فشار زیاد هنگام شست و شو کار درستی نیست.
هوای خانه را در پاییز خشک و سنگین نکنید
شاید عجیب باشد، اما هوای داخل خانه هم در روزهای پاییزی روی حال بینی اثر دارد. وقتی وسایل گرمایشی روشن میشوند، رطوبت هوا پایین میآید و بینی خشک و حساس میشود. یک دستگاه بخور در صورت استفاده درست یا تنظیم مناسب رطوبت اتاق، برای چنین شرایطی کاربرد دارد. البته رطوبت زیاد هم مضر است. اتاق بیش از حد مرطوب، حمام بدون تهویه و دیوارهای نمدار محیط مناسبی برای رشد کپک هستند. اگر گوشهای از خانه بوی نم میدهد یا لکههای کپک دیده میشود، فقط سراغ خوشبو کننده نروید؛ منبع رطوبت باید برطرف شود. تمیز کردن فیلتر وسایل گرمایشی و سرمایشی و گردگیری منظم اتاق خواب هم ارزش توجه دارد، مخصوصا اگر عطسهها بیشتر داخل خانه سراغتان میآیند.
لباس بیرون را با خودتان به اتاق خواب نبرید
گرده گیاهان فقط در پارک و خیابان باقی نمیماند. بخشی از آن روی لباس و مو مینشیند و همراه شما وارد خانه میشود. اگر مدت زیادی بیرون بودهاید، لباسها را عوض کنید و روی تخت یا مبل نیندازید. شستن دست و صورت بعد از برگشتن هم کار چندان وقت گیری نیست. برای کسی که با حضور در فضای باز عطسه و آبریزش بیشتری پیدا میکند، شستن موها قبل از خواب هم انتخاب مهمی است. ملحفه و روبالشی را هم مرتب بشویید.
کمپرس سرد برای چشمهای خارشدار
خارش چشم آدم را وسوسه میکند که مدام آن را بمالد. اما همین کار میتواند قرمزی و سوزش را بیشتر کند. یک پارچه تمیز و خنک را چند دقیقه روی پلک بسته قرار دهید. همین کار ساده برای بعضی افراد آرام کننده است و از مالش مداوم چشم هم جلوگیری میکند. سراغ ترکیبات خانگی مختلف برای ریختن داخل چشم نروید. چای، گلاب، عرقیات گیاهی یا هر ماده دیگری که برای درمانهای خانگی پیشنهاد میشود، لزوماً برای سطح حساس چشم مناسب نیست. اگر همراه خارش و قرمزی، درد چشم، تاری دید، ترشح غیرعادی یا حساسیت شدید به نور دارید، موضوع را صرفاً حساسیت فرض نکنید. این نشانهها نیاز به بررسی پزشکی دارند.
نکته مهم:
درمان خانگی بیشتر برای علائم خفیف و قابل کنترل کاربرد دارد. وقتی عطسه و گرفتگی بینی خواب را به هم میزند، علائم هفتهها باقی میماند یا خس خس و تنگی نفس هم اضافه میشود، وقت آن است که علت دقیق بررسی شود. گاهی آنچه شبیه حساسیت به نظر میرسد، با آسم، سینوزیت یا نوع دیگری از التهاب تنفسی ارتباط دارد.
غذاهای ضد افسردگی در فصل پاییز چیست؟ با نحوه بهبود خلق و خو در این مطلب آشنا شوید:
غذاهای ضد افسردگی در فصل پاییز
تفاوت حساسیت پاییزی و سرماخوردگی
تفاوت این دو عارضه، بیشتر از هر چیز در نوع شروع و ادامه علائم دیده میشود. حساسیت پاییزی اغلب با عطسههای پشت سر هم خارش بینی و چشم، آبریزش شفاف و احساس گرفتگی بینی همراه است و فرد دچار تب نمیشود. سرماخوردگی بیشتر با گلودرد، سرفه، احساس کوفتگی و ترشحات بینی همراه میشود و ممکن است تب خفیف هم دیده شود. یک نشانه مهم خارش است. خارش چشم و بینی جزو علائم حساسیت است، در حالی که بدن درد و بیحالی بیشتر در سرماخوردگی دیده میشود. زمان بروز علائم هم سرنخ خوبی به دست میدهد. اگر هر سال با شروع پاییز و حضور در فضای باز نشانهها برگردند، حساسیت بیشتر مطرح است. سرماخوردگی چنین الگوی فصلی ثابتی ندارد و پس از تماس با فرد بیمار هم احتمال آن بیشتر میشود.
نوشیدنیهای مناسب برای این فصل
در روزهای پاییزی، نوشیدنیهای گرم و ساده برای کسی که با عطسه، گرفتگی بینی یا خشکی گلو درگیر است، انتخاب مناسبی هستند. آب ولرم در طول روز برای تأمین مایعات بدن کاربرد دارد. دمنوش زنجبیل با چند قطره آبلیمو هم میتواند طعم تند و تازهای داشته باشد، هرچند در افراد دارای معده حساس شاید مناسب نباشد. چای کمرنگ، آب گرم با کمی عسل و دمنوش نعناع هم در این فصل طرفدار دارند. عسل برای کودکان زیر یک سال ممنوع است و در افراد مبتلا به دیابت نیز مقدار آن باید حساب شده باشد. اگر نوشیدنیهای گیاهی را انتخاب میکنید، ترکیبات ساده و شناخته شده را در اولویت قرار دهید و سراغ مخلوطهای ناشناخته نروید. نوشیدنی خیلی داغ هم انتخاب خوبی نیست و ممکن است گلو را تحریک کند. قهوه و چای پررنگ نیز برای بعضی افراد با خشکی دهان یا تپش قلب همراه میشوند و بهتر است مصرفشان با توجه به واکنش بدن تنظیم شود. یک لیوان نوشیدنی گرم قرار نیست حساسیت پاییزی را درمان کند.
داروهای رایج برای درمان حساسیت پاییزی
وقتی با شروع پاییز عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم یا گرفتگی بینی سراغ فرد میآید، داروهای ضدحساسیت جزو گزینههای رایج هستند. انتخاب دارو به نوع علائم و شرایط جسمی فرد بستگی دارد و مصرف چند دارو بدون شناخت ترکیبات آنها، کار درستی نیست.
قرصهای آنتیهیستامین
سیتریزین، لوراتادین، فکسوفنادین، لووستیریزین و دسلوراتادین از قرصهای رایج برای علائم آلرژی فصلی هستند. این داروها بیشتر روی عطسه، آبریزش بینی و خارش اثر دارند و بعضی از آنها برای خارش و اشک ریزش چشم هم کاربرد دارند. داروهای قدیمی مانند دیفن هیدرامین خواب آلودگی بیشتری ایجاد میکنند و برای رانندگی یا کارهای دقیق، انتخاب مناسبی نیست. بین آنتیهیستامینهای جدید هم تفاوت وجود دارد. مثلا فکسوفنادین در بسیاری از افراد خواب آلودگی کمی ایجاد میکند، در حالی که سیتریزین در بعضی افراد چنین اثری دارد.
اسپری کورتونی بینی
وقتی گرفتگی بینی، عطسه و التهاب داخل بینی شدیدتر باشد، اسپریهای کورتونی بینی بیشتر مطرح میشوند. فلوتیکازون، مومتازون، بودزوناید و تریامسینولون در این گروه قرار دارند و برای رینیت آلرژیک فصلی کاربرد دارند. شیوه استفاده از اسپری هم مهم است. پاشیدن مستقیم دارو به تیغه وسط بینی احتمال خشکی و خون دماغ را بیشتر میکند.
داروهای ضداحتقان
وقتی بینی به شدت گرفته باشد، داروهای ضداحتقان مثل اکسیمتازولین و پسودوافدرین برای باز شدن موقت مجاری بینی استفاده میشوند. این داروها درمان اصلی این عارضه نیستند و مصرف طولانی اسپریهای ضداحتقان میتواند مجدد گرفتگی ایجاد کند. قرصهای ضداحتقان نیز برای همه مناسب نیستند. افراد مبتلا به فشار خون بالا، بعضی بیماریهای قلبی، پرکاری تیروئید یا گلوکوم باید پیش از مصرف آنها با پزشک یا داروساز مشورت کنند. برای آبریزش شدید هم در برخی شرایط اسپری ایپراتروپیوم تجویز میشود که بیشتر روی آبریزش اثر دارد.
درمان خانگی یبوست در فصل پاییز بدون نیاز به دارو چیست؟
درمان خانگی یبوست در فصل پاییز
زمان مراجعه به متخصص آلرژی
برای اینکه آبریزش بینی، خارش چشم یا گرفتگی بینی با شروع فصل سرد تکرار نشود، نیاز است که به متخصص آلرژی مراجعه کنید. اگر نشانهها هر سال در یک بازه مشخص برگردند، پزشک با بررسی زمان شروع علائم، محیط زندگی، تماس با گرد و غبار، کپک و گیاهان، تصویر دقیقی از عامل حساسیت به دست میآورد. خس خس سینه، تنگی نفس یا سرفههای مداوم نیاز به بررسی پزشکی دارد. در چنین شرایطی، ممکن است متخصص آزمایشهای پوستی یا آزمایش خون را برای شناسایی ماده حساسیتزا پیشنهاد کند. یادداشت کردن زمان بروز علائم و محلهایی که نشانهها در آن شدت میگیرند هم اطلاعات مفیدی به پزشک میدهد.
اشتباهات رایج در درمان حساسیت پاییزی
- مصرف خودسرانه دارو یکی از خطاهای رایج است. مخصوصا وقتی فرد داروی باقی مانده از سال قبل را دوباره مصرف میکند، بدون اینکه بداند علائم فعلی واقعا از آلرژی آمدهاند یا سرماخوردگی.
- قطع کردن دارو بلافاصله بعد از کمتر شدن عطسه و آبریزش هم اشتباه رایجی است. نوع و مدت مصرف دارو باید با توجه به شدت علائم و نظر پزشک تعیین شود.
- بعضی افراد برای تسکین علائم، سراغ چند درمان خانگی به طور همزمان میروند. ترکیب مواد مختلف روی بینی یا پوست، همیشه بیخطر نیست و حتی ممکن است تحریک و سوزش را بیشتر کند.
- بیتوجهی به هوای داخل خانه را هم نباید نادیده گرفت. پنجره باز، گرد و غبار، فرش، پرده و حتی رطوبت نامناسب اتاق میتوانند علائم حساسیت را تشدید کنند، مخصوصاً وقتی فرد ساعتهای زیادی در خانه است.
- استفاده مکرر و طولانی از اسپریهای ضد گرفتگی بینی بدون تجویز پزشک، خطای دیگری است که بعضی افراد برای باز شدن سریع بینی مرتکب میشوند. این کار پس از مدتی گرفتگی بینی را شدید میکند.
- اشتباه آخر، نسبت دادن هر عطسه و آبریزش به حساسیت است. تب، بدن درد، گلودرد شدید یا تغییر قابل توجه حال عمومی، به بررسی دقیقی نیاز دارد.
علت سنگینی سر در پاییز چیست؟ از تغییرات هوا تا کم آبی بدن را در این مطلب بخوانید:
علت سنگینی سر در پاییز
راههای پیشگیری از حساسیت پاییزی
برای پیشگیری از این عارضه، تماس با گرده گیاهان و ذرات معلق در هوای بیرون را کمتر کنید. روزهایی که باد شدید میوزد، بیرون ماندن طولانیمدت را کاهش دهید و پس از برگشت به خانه دست و صورت و موها را بشویید. لباسهای بیرون را هم روی تخت یا مبل رها نکنید، چون گردهها به پارچه میچسبند. نظافت خانه را با دستمال مرطوب انجام دهید تا گرد و غبار در هوا پخش نشود. ملحفهها و روبالشیها را مرتب بشویید، مخصوصاً اگر عطسه و گرفتگی بینی صبحها بیشتر است. شست و شوی بینی با محلول سالین هم برای بعضی افراد، ذرات محرک باقی مانده در مجاری بینی را کمتر میکند. اگر حیوان خانگی دارید، بعد از گردش در فضای باز موهایش را تمیز کنید تا گرده وارد خانه نشود.
تأثیر بخور بر حساسیت پاییز
بخور گرم در روزهای خشک پاییزی برای بینی گرفته و تحریک شده حس خوشایندی ایجاد کرده و نفس کشیدن را برای مدتی راحت میکند. رطوبت، ترشحات غلیظ داخل بینی را نرم کرده و احساس خشکی، سوزش و گرفتگی را کاهش میدهد. بخار دوش آب گرم هم میتواند همین اثر موقتی را داشته باشد. با این حال، بخور درمان مستقیم آلرژی نیست و جلوی واکنش بدن به گردهها یا ذرات حساسیتزا را نمیگیرد. رطوبت خانه بهتر است حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد نگه داشته شود و دستگاه رطوبت رسان هم مرتب شسته شود. بخور خیلی داغ میتواند مخاط بینی را تحریک یا پوست را دچار سوختگی کند. پس بخار ملایم و فاصله مناسب از منبع بخار، انتخاب عاقلانهای است.
سخن پایانی
درمان خانگی حساسیت پاییزی بیشتر به کنترل علائم و کم کردن تماس با عوامل تحریککننده مربوط میشود. شست و شوی بینی با محلول مناسب، کنترل رطوبت خانه، تعویض لباسهای بیرون و تمیز نگه داشتن اتاق خواب از کارهایی هستند که در روزهای حساسیت اهمیت پیدا میکنند. برای خارش چشم، کمپرس سرد گزینه سادهای است و نوشیدن مایعات کافی نیز در روزهای سرد میتواند حال عمومی را بهتر نگه دارد. داروهای ضدحساسیت و اسپریهای بینی هم باید متناسب با شرایط فرد و با توجه به دستور پزشک یا داروساز مصرف شوند. اگر علائم طولانی شوند یا نشانههایی مانند خسخس، تنگی نفس، تب، بدندرد یا درد چشم دیده شود، تکیه بر درمان خانگی کافی نیست. پاییز برای هر کسی شکل متفاوتی دارد؛ تجربه شما از حساسیتهای این فصل و روشهایی که برای کنترل علائم امتحان کردهاید، میتواند برای دیگران هم خواندنی باشد. اگر شما هم در فصل پاییز با عطسه، آبریزش بینی یا خارش چشم درگیر میشوید، تجربه خود و روشی را که برای کنترل علائم امتحان کردهاید در بخش دیدگاهها برای ما و سایر مخاطبان مجله جوان ایرانی ثبت کنید.
