آخرین به‌روزرسانی: ۲۴ آبان ۱۴۰۵ — راهنما با منابع رسمی AO3 و OTW بازبینی شد.
AO3 چیست؟ جواب کوتاه
AO3 کوتاه‌شده‌ی Archive of Our Own به معنای «آرشیوی از آنِ خودمان» است: یک آرشیو آنلاین رایگان و غیرانتفاعی برای آثار هواداری، یعنی داستان‌ها و آثاری که طرفداران یک کتاب، فیلم، سریال، بازی یا انیمه بر پایه‌ی آن می‌سازند. گرداننده‌ی آن سازمان غیرانتفاعی Organization for Transformative Works یا OTW است؛ سایت تبلیغ ندارد و هزینه‌هایش با کمک مالی داوطلبانه‌ی کاربران پرداخت می‌شود.
صفحه‌ی اصلی سایت، AO3 را «آرشیوی غیرانتفاعی و غیرتجاری برای آثار هواداری تحولی (transformative fanworks)» معرفی می‌کند. در آن فن‌فیکشن (داستان هواداری) و دیگر آثار هواداری منتشر می‌شود.
ریشه‌ی AO3 به سال ۲۰۰۷ برمی‌گردد. طبق ویکی‌پدیا، در آن سال سایتی به نام FanLib برای کسب درآمد از فن‌فیکشن راه افتاد و در همان دوره LiveJournal هم تغییراتی در سیاست‌ها و طراحی خود داد که به مذاق هواداران خوش نیامد. این اتفاق‌ها به تشکیل OTW انجامید و این سازمان در ۲۰۰۸ ساخت AO3 را شروع کرد. نام سایت از یادداشتی وبلاگی از نائومی نوویک (Naomi Novik) آمده که خواستار ساختن «آرشیوی از آنِ خود» شده بود.
AO3 در یک نگاه
| مورد | توضیح |
|---|---|
| نام کامل | Archive of Our Own (AO3) |
| گرداننده | Organization for Transformative Works؛ سازمان غیرانتفاعی ۵۰۱(c)(۳) که ۱۴ شهریور ۱۳۸۶ (۵ سپتامبر ۲۰۰۷) در ایالت دلاور آمریکا ثبت شد |
| راه‌اندازی | نسخه‌ی بتای عمومی از ۲۳ آبان ۱۳۸۸ (۱۴ نوامبر ۲۰۰۹)؛ خروج از بتا در ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (۲ آوریل ۲۰۲۶) اعلام شد |
| مدل مالی | بدون تبلیغ؛ کمپین‌های جمع‌آوری کمک و کمک مالی کاربران؛ استفاده از سایت به پرداخت پول نیاز ندارد |
| نیروی انسانی | داوطلبان؛ طبق پرسش‌های متداول OTW، این سازمان فعلاً کارمند حقوق‌بگیر ندارد |
| نرم‌افزار | متن‌باز، با فریم‌ورک Ruby on Rails و تقریباً به‌طور کامل به دست برنامه‌نویسان داوطلب |
| جایزه | جایزه‌ی هوگو ۲۰۱۹ در رشته‌ی «بهترین اثر مرتبط» (Best Related Work) |
| آمار | بیش از ۸۳٬۲۷۰ فندام، ۱۲ میلیون کاربر و ۱۸٬۸۳۰٬۰۰۰ اثر؛ طبق صفحه‌ی اصلی AO3 در بازدید ۲۴ آبان ۱۴۰۵ |
| آمار روز اول | ۳۴۷ حساب و ۶٬۵۹۸ اثر در ۲۰۰۹ (به گزارش OTW) |
| زبان‌ها | کمیته‌ی ترجمه‌ی OTW ۴۵ تیم زبانی دارد، از جمله فارسی |
فن‌فیکشن چیست؟ اصطلاح‌های پرکاربرد AO3
ویکی‌پدیا فن‌فیکشن را داستانی تعریف می‌کند که معمولاً هواداران به‌صورت غیرحرفه‌ای و بدون مجوز صاحب اثر می‌نویسند. نویسنده شخصیت‌ها، مکان‌ها و خط داستانی اثر اصلی را نگه می‌دارد، تغییر می‌دهد یا چیزی به آن اضافه می‌کند. برای اینکه صفحه‌های AO3 را راحت‌تر بخوانید، این اصطلاح‌ها را بشناسید:
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| Fandom (فندام) | جمع هواداران یک اثر. در AO3 هر اثر با برچسب فندام دسته‌بندی می‌شود. |
| Ship (شیپ) | قرار دادن دو شخصیت در یک زوج خیالی. در برچسب‌های AO3 علامت «/» یعنی رابطه‌ی عاشقانه و «&» یعنی رابطه‌ی دوستانه یا خانوادگی. |
| AU | Alternate Universe؛ داستانی که شخصیت‌ها را به جهانی غیر از جهان اصلی‌شان می‌برد یا رویدادهای داستان را تغییر می‌دهد. |
| OC | Original Character؛ شخصیتی که نویسنده‌ی هوادار خودش ساخته و در اثر اصلی نیست. |
| Crossover | داستانی که شخصیت‌ها یا مکان‌هایی از چند فندام را کنار هم می‌گذارد. |
| One-shot | داستان کامل و تک‌قسمتی، در برابر اثر چندفصلی. |
| WIP | Work in Progress؛ داستانی که هنوز در حال نوشتن یا انتشار است. |
| Kudos | چیزی شبیه «لایک» در شبکه‌های اجتماعی؛ داده‌شده‌اش پس گرفته نمی‌شود. |
| Bookmark | ذخیره‌ی اثرهای محبوب برای خواندن یا معرفی بعدی؛ مخصوص دارندگان حساب. |
| Tags (برچسب‌ها) | برچسب‌های رده‌بندی سنی، هشدار، دسته، فندام، رابطه، شخصیت و برچسب‌های آزاد که اثر را توصیف می‌کنند. |
اگر واژه‌ی «کاپل» را در فضای هواداری زیاد می‌بینید، مفهومش به شیپ نزدیک است؛ توضیح کامل‌ترش را در مطلب کاپل یعنی چه بخوانید.
AO3 چطور کار می‌کند؟
خواندن بدون حساب کاربری
برای خواندن اثرها حساب لازم نیست، مگر اینکه نویسنده اثرش را فقط برای کاربران عضو باز گذاشته باشد. خواننده‌ی بدون حساب هم می‌تواند نظر بگذارد، مگر اینکه نویسنده بخش نظرها را بسته باشد. اثرها را می‌شود با فرمت‌های EPUB، MOBI، AZW3، PDF و HTML دانلود کرد.
ساخت حساب و صف دعوت‌نامه
ثبت‌نام در AO3 به کد دعوت (invitation) نیاز دارد. طبق پرسش‌های متداول دعوت‌نامه، این کد از دو راه به دست می‌آید: ثبت ایمیل در فهرست انتظار با دکمه‌ی Get Invited در صفحه‌ی اصلی، یا دریافت دعوت از یک کاربر عضو. دعوت‌نامه‌های صف به ترتیب نوبت فرستاده می‌شوند. حساب‌های تازه به‌طور پیش‌فرض دعوت‌نامه‌ای برای دادن به دیگران ندارند و کاربر باید درخواستش را بدهد.
OTW در اطلاعیه‌ی خروج از بتا (فروردین ۱۴۰۵) نوشت که حدود ۶٬۰۰۰ دعوت‌نامه در هر ۱۲ ساعت ارسال می‌شود. با این حال، صفحه‌ی اصلی سایت در بازدید ۲۴ آبان ۱۴۰۵ اعلام می‌کرد که «فعلاً درخواست دعوت‌نامه‌ی جدید پذیرفته نمی‌شود» و کسانی که قبلاً در صف ثبت شده‌اند می‌توانند جایگاهشان را بررسی کنند.
برچسب‌گذاری و فیلتر
ستون اصلی AO3 برچسب‌هاست. نویسنده هنگام انتشار اثر، رده‌بندی سنی (Rating) و هشدارهای آرشیو (Archive Warnings) را اجباری انتخاب می‌کند و دسته، فندام، رابطه، شخصیت و برچسب‌های آزاد را هم می‌افزاید. از سپتامبر ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) هر اثر حداکثر ۷۵ برچسب می‌گیرد. داوطلبانی به نام Tag Wrangler برچسب‌های هم‌معنا را به یک «برچسب اصلی» (canonical) وصل می‌کنند؛ هر کدام دست‌کم مسئول سه فندام‌اند. برچسب‌های اصلی در فیلترهای مرور سایت نمایش داده می‌شوند و جست‌وجوی یکی از آن‌ها اثرهایی با برچسب‌های هم‌معنا را هم پیدا می‌کند.
رده‌بندی سنی و هشدار محتوا
Rating نشان می‌دهد محتوای اثر برای چه سطحی از بلوغ مناسب است و Archive Warnings محتوای احتمالاً آزاردهنده را از قبل اعلام می‌کند. چون هر دو اجباری‌اند، خواننده پیش از باز کردن اثر می‌تواند ببیند با چه نوع متنی روبه‌روست.
حداقل سن و ایمنی برای نوجوان‌ها
OTW در توضیح به‌روزرسانی شرایط استفاده در سال ۲۰۱۸ نوشت حداقل سن عمومی برای ساخت حساب در AO3، ۱۳ سال است. کاربران زیر ۱۶ سال ساکن اتحادیه‌ی اروپا هم باید سن قانونی رضایت برای پردازش داده در کشور خود را بررسی کنند. OTW همچنین نوشته که از نظر قانونی موظف است حساب کاربرانی را که به سن لازم نرسیده‌اند حذف کند.
AO3 محتوای کاربرساخته را در همه‌ی رده‌های سنی منتشر می‌کند و برچسب‌ها جای نظارت والدین را نمی‌گیرند. بهتر است والدین با نوجوانشان درباره‌ی معنای رده‌بندی سنی و هشدارها حرف بزنند و قرار بگذارند که پیش از خواندن هر اثر این دو برچسب را ببیند و از فیلترهای مرور سایت استفاده کند. شرایط استفاده‌ی فعلی را هم خودتان در صفحه‌ی Terms of Service سایت بخوانید.
AO3 در برابر Wattpad و FanFiction.Net
| ویژگی | AO3 | Wattpad | FanFiction.Net |
|---|---|---|---|
| شروع کار | بتای عمومی ۲۰۰۹ | دسامبر ۲۰۰۶ | اکتبر ۱۹۹۸ |
| مالکیت | سازمان غیرانتفاعی OTW | Webtoon Entertainment؛ Naver در ۲۰۲۱ آن را با قراردادی ۶۰۰ میلیون دلاری خرید | بنیان‌گذار و مالک: Xing Li |
| نوع محتوا | آثار هواداری | داستان اصیل و فن‌فیکشن؛ فن‌فیکشن از ژانرهای پرطرفدار آن است | فن‌فیکشن، با محدودیت‌هایی مثل ممنوعیت داستان درباره‌ی افراد واقعی از حدود ۲۰۰۳ |
| درآمد | کمک مالی کاربران، بدون تبلیغ | داستان‌های پولی با سکه (Paid Stories) | — |
| رده‌بندی | Rating و Archive Warnings اجباری | — | رده‌های K، K+، T و M از FictionRatings |
| عضویت | با دعوت‌نامه | — | ثبت‌نام رایگان برای انتشار داستان |
خانه‌های خالی یعنی در منابعی که بررسی کردیم داده‌ی روشنی درباره‌ی آن مورد پیدا نشد.
سؤال‌های پرتکرار
AO3 رایگان است؟
بله. طبق پرسش‌های متداول OTW، نه این سازمان و نه هیچ‌کس دیگر از آرشیو و محتوایش پول درنمی‌آورد، سایت تبلیغ ندارد و هیچ‌وقت برای استفاده از آرشیو یا ابزارهایش کمک مالی الزامی نمی‌شود.
AO3 فارسی دارد؟
کمیته‌ی ترجمه‌ی OTW، که ۴۵ تیم زبانی دارد، تیم فارسی هم دارد. این کمیته پرسش‌های متداول AO3، سایت OTW و خبرهای سازمان را ترجمه می‌کند. AO3 آثاری به زبان‌های غیرانگلیسی هم میزبانی می‌کند، اما طبق ویکی‌پدیا بیشتر نویسندگانش انگلیسی‌زبان‌اند.
kudos یعنی چه؟
Kudos راهی برای نشان دادن پسند یک اثر است، شبیه لایک در شبکه‌های اجتماعی. طبق ویکی‌پدیا، kudos داده‌شده را نمی‌شود پس گرفت.
چرا برای حساب باید منتظر دعوت‌نامه ماند؟
پرسش‌های متداول AO3 می‌گوید تعداد دعوت‌نامه‌هایی که هر روز فرستاده می‌شود به این بستگی دارد که سایت چقدر خوب از پس کاربران اضافه برمی‌آید. به بیان ساده، صف کمک می‌کند تعداد کاربران تازه با توان سرورها جلو برود، در حالی که خواندن بیشتر اثرها برای همه باز است.
یعنی نویسندگان AO3 برنده‌ی جایزه‌ی هوگو هستند؟
نه. جایزه‌ی بهترین اثر مرتبط در مراسم هوگو ۲۰۱۹، که ۲۷ مرداد ۱۳۹۸ (۱۸ اوت ۲۰۱۹) در دوبلین ایرلند برگزار شد، به خود پروژه‌ی AO3 رسید. توضیح رسمی سایت جوایز هوگو می‌گوید هیچ فردی نمی‌تواند از طرف AO3 خودش را برنده یا نامزد هوگو بداند. کاربران می‌توانند خود را «مشارکت‌کننده در پروژه‌ی برنده‌ی هوگو» بنامند.
منابع
تاریخ بازدید همه‌ی منابع: ۲۴ آبان ۱۴۰۵.
یادداشت روش: این راهنما فقط از منابع بالا نوشته شده است. صفحه‌های Terms of Service و About سایت AO3 هنگام تهیه‌ی متن با ابزارهای ما باز نشدند؛ به همین دلیل حداقل سن از توضیح رسمی OTW درباره‌ی به‌روزرسانی شرایط استفاده در ۲۰۱۸ آمده و نام دقیق سطح‌های رده‌بندی ذکر نشده است. آمار سایت عددهایی است که صفحه‌ی اصلی AO3 در ۲۴ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌داد و با گذشت زمان تغییر می‌کند. تاریخ‌های میلادی به شمسی تبدیل شده‌اند و وقتی منبع فقط سال را داده بود، فقط سال آمده است.
