به گزارش رکنا، اسهال یکی از مشکلات شایع گوارشی است که در بسیاری از موارد طی سه تا چهار روز برطرف میشود، اما همیشه نباید آن را ساده گرفت. ادامهدار شدن اسهال، تب، خون یا مخاط در مدفوع، درد شدید شکم، استفراغ طولانی و نشانههای کمآبی بدن میتوانند زنگ خطر باشند و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشند.
اسهال چند روز طول بکشد طبیعی است؟
بیشتر موارد اسهال حاد طی سه تا چهار روز خودبهخود بهتر میشوند و در این مدت مهمترین اقدام، جلوگیری از کمآبی بدن است.
البته علت اسهال همیشه یکسان نیست. برخی موارد ممکن است به دلیل عفونتهای ویروسی یا باکتریایی ایجاد شوند و بعضی عفونتهای انگلی نیز میتوانند به درمان دارویی نیاز داشته باشند.
بنابراین مدت زمان اسهال و علائم همراه آن اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی اسهال خطرناک میشود؟
اگر اسهال بیش از یک هفته ادامه پیدا کند، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین وجود بعضی علائم میتواند نشاندهنده یک مشکل جدیتر باشد.
علائم هشدار اسهال
- تب ۳۸.۳ درجه سانتیگراد یا بالاتر
- مشاهده خون یا مخاط در مدفوع
- درد شدید شکم
- استفراغی که بیش از دو تا سه روز ادامه داشته باشد
- احساس شدید نیاز به دفع بدون توانایی دفع مدفوع
- کاهش قابل توجه ادرار
- سرگیجه یا گیجی
- تیره شدن رنگ ادرار
این علائم بهخصوص در صورت همراه شدن با کمآبی بدن باید جدی گرفته شوند.
مهمترین خطر اسهال؛ کمآبی بدن
وقتی فرد دچار اسهال میشود، مقدار زیادی آب و الکترولیت از بدن خارج میشود. به همین دلیل جبران مایعات و املاح مهمترین اقدام در روزهای نخست است.
تشنگی یکی از نشانههای کمآبی است، اما کاهش میزان ادرار میتواند هشدار مهمتری باشد. اگر با وجود نوشیدن مایعات، برای مدت طولانی ادرار نمیکنید یا دچار سرگیجه، گیجی و ادرار تیره شدهاید، باید وضعیت را جدی بگیرید.
افراد سالمند، افراد مبتلا به بیماری کلیوی، کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و افرادی که اخیراً بستری بودهاند یا آنتیبیوتیک مصرف کردهاند، بهتر است در صورت بروز اسهال زودتر با پزشک مشورت کنند.
هنگام اسهال چه چیزی بخوریم؟
در زمان اسهال، مهمترین اولویت جبران آب و املاح است. آب و مایعات میتوانند به پیشگیری از کمآبی کمک کنند و در صورت بروز نشانههای کمآبی، محلول خوراکی جبران آب و املاح یا ORS گزینه مناسبی است.
لازم نیست فرد مبتلا خود را فقط به رژیم محدود و قدیمی BRAT شامل موز، برنج، پوره سیب و نان تست محدود کند.
اگر اشتها دارید، میتوانید وعدههای کوچک و سبک مصرف کنید؛ برای مثال:
- سوپ سبک بر پایه آبگوشت
- مرغ
- غذاهای نشاستهای
- تخممرغ
- برنج و غذاهای ساده و کمچرب
هنگام اسهال چه چیزهایی نخوریم؟
برخی مواد غذایی میتوانند علائم گوارشی را تشدید کنند. بهتر است در این دوران مصرف موارد زیر محدود شود:
| خوراکی | دلیل پرهیز |
|---|---|
| غذاهای چرب | ممکن است علائم گوارشی را تشدید کنند |
| غذاهای تند | احتمال تحریک دستگاه گوارش |
| غذاهای پرفیبر | ممکن است دفعات دفع را بیشتر کنند |
| میوه و سبزی خام | ممکن است برای دستگاه گوارش حساس سنگین باشند |
| نوشیدنیهای بسیار شیرین | احتمال تشدید اسهال |
| کافئین | ممکن است علائم را بدتر کند |
| الکل | تشدید کمآبی و تحریک گوارش |
| شیرینکنندههای مصنوعی | ممکن است باعث تشدید علائم شوند |
همچنین اسهال ممکن است بهطور موقت باعث کاهش تحمل لاکتوز شود؛ بنابراین محدود کردن لبنیات برای مدتی میتواند مفید باشد، هرچند بعضی افراد ماست را بهتر تحمل میکنند.
آیا برای اسهال دارو بخوریم؟
برخی بزرگسالان ممکن است بتوانند برای مدت کوتاه از داروهایی مانند بیسموت سابسالسیلات یا لوپرامید استفاده کنند، اما این داروها برای همه افراد و همه انواع اسهال مناسب نیستند.
بهویژه اگر اسهال خونی دارید، تب دارید یا در سه ماه گذشته آنتیبیوتیک مصرف کردهاید، نباید بدون مشورت پزشک لوپرامید مصرف کنید.
افراد دارای بیماریهای زمینهای نیز بهتر است قبل از مصرف دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
برای سوزش اطراف مقعد چه کنیم؟
اسهال مکرر میتواند پوست اطراف مقعد را تحریک کند. برای کاهش سوزش بهتر است پوست را بهآرامی تمیز و خشک کنید و از کشیدن دستمال روی پوست خودداری شود.
دستمال مرطوب حاوی الکل نیز میتواند تحریک و خشکی پوست را بیشتر کند.
محصولات محافظ پوستی مانند زینک اکساید، دایمتیکون یا وازلین میتوانند به محافظت از پوست کمک کنند. حمام نشسته با آب گرم ساده نیز ممکن است ناراحتی را کاهش دهد.
آیا پروبیوتیک اسهال را درمان میکند؟
با وجود تبلیغات فراوان درباره پروبیوتیکها، متخصص مورد استناد این مطلب استفاده از آنها را برای درمان اسهال توصیه نکرده است. بنابراین نباید تصور کرد که مصرف مکمل پروبیوتیک در همه موارد باعث برطرف شدن اسهال میشود.
چگونه اسهال را به دیگران منتقل نکنیم؟
اگر علت اسهال یک عفونت واگیردار باشد، امکان انتقال آن به دیگران وجود دارد. رعایت بهداشت دستها یکی از مهمترین راههای کاهش انتقال عفونتهای گوارشی است.
برای پیشگیری:
- دستها و ناخنها را با آب و صابون بهخوبی بشویید.
- بعد از استفاده از سرویس بهداشتی دستها را بشویید.
- قبل از تهیه یا خوردن غذا دستها را تمیز کنید.
- در دوران بیماری برای دیگران غذا آماده نکنید.
- تا برطرف شدن علائم، در صورت امکان در خانه بمانید.
چه کسانی باید اسهال را جدیتر بگیرند؟
افراد ۶۵ سال به بالا، مبتلایان به بیماری کلیوی، افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف و کسانی که اخیراً بستری شدهاند یا آنتیبیوتیک مصرف کردهاند، در صورت ابتلا به اسهال بهتر است سریعتر با پزشک مشورت کنند.
جمعبندی
اسهال در بسیاری از موارد یک مشکل موقتی است و طی چند روز برطرف میشود، اما طولانی شدن علائم یا بروز نشانههایی مانند تب، خون در مدفوع، درد شدید شکم، استفراغ مداوم و کمآبی بدن نیازمند توجه پزشکی است.
در روزهای نخست، مهمترین کار جبران آب و املاح از دسترفته، مصرف غذاهای سبک و پرهیز از خوراکیهایی است که میتوانند علائم را تشدید کنند.
