طبق گزارشی جدید، کاربران ایرانی طی ۱۵ ماه با ۱۱۶ روز محدودیت دسترسی به اینترنت بین المللی مواجه بودند که شامل ۴۸ روز در سال ۱۴۰۴ و ۶۸ روز در بهار ۱۴۰۵ بوده است. اتفاقات آغاز شده در اسفند ۱۴۰۴، ۸۸ روز قطعی کامل و مداوم را به دنبال داشت. بر اساس گزارش نت بلاکس، این قطعی طولانی ترین خاموشی اینترنت در سطح ملی در تاریخ جهان تلقی شد. وزارت ارتباطات، خسارت ناشی از این خاموشی ها را روزانه بین ۵۰۰ میلیارد تا ۵ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است.
افزایش استفاده کاربران ایرانی از شبکه های اجتماعی
برخلاف تصورات قبلی، کاربران ایرانی شبکه های اجتماعی بین المللی را ترک نکردند، بلکه تعداد حساب های فعال خود در این پلتفرم ها را افزایش دادند. میانگین حساب های فعال کاربران ایرانی در این شبکه ها از ۱.۵ به ۳ حساب در بهار ۱۴۰۵ رسید.
رشد کاربران روبیکا، ایتا و بله
در دوران قطعی ارتباط، روبیکا با ۳۸.۸ میلیون کاربر، ایتا با ۲۷ میلیون و بله با ۲۵.۵ میلیون کاربر فعال در مرکز توجه قرار گرفتند. روبیکا با ارائه خدمات رایگان مانند پخش فیلم و سریال و بله با ترکیب خدمات مالی، توانستند کاربران بیشتری را جذب کنند. هرچند، شکایات از مصرف بالای ترافیک همچنان وجود داشت.
افت فروشگاه های اینستاگرامی
با اختلالات مکرر در دسترسی به اینستاگرام، بسیاری از کسب وکارهای کوچک دچار مشکل شدند. سه دوره قطعی باعث افت موقت بازار شد، اما خاموشی ۸۸ روزه و طولانی ضربه ای شدید به این کسب وکارها وارد کرد. تا پایان این دوره، میزان بازگشت فروشگاه های فعال به حدود ۵۹ درصد رسید. پس از برقراری مجدد دسترسی در خرداد ۱۴۰۵، برخی فروشگاه ها شروع به درج آدرس پیام رسان های داخلی در پروفایل های خود کردند.
بازار سیاه فیلترشکن و اعداد نجومی
بررسی ها نشان می دهد ۷۵ درصد از کاربران ایرانی برای دسترسی به اینترنت به سراغ فیلترشکن ها می روند و یک سوم این افراد برای خرید هزینه پرداخت می کنند. این ابزار به بخشی ثابت از هزینه های خانوارهای شهری تبدیل شده است.
در تحقیقات انجام شده، مشخص شد محتوای مرتبط با فیلترشکن ها در تلگرام بیش از ۳۰ میلیارد بازدید داشته اند. میزان توجه کاربران ایرانی به فیلترشکن حتی از دلار پیشی گرفته است، هرچند در زمان جهش نرخ ارز توجه به دلار بیشتر شده است.
تحلیل قیمت ها نشان داد که میانگین قیمت هر گیگابایت فیلترشکن در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۱,۷۰۰ تومان بود که در اسفند به ۳۹۰ هزار تومان رسید. در برخی مواقع، قیمت ها حتی تا سقف ۲ میلیون تومان نیز افزایش یافتند. بعد از اتصال دوباره اینترنت، قیمت ها به حدود ۸,۰۰۰ تومان تثبیت شد که همچنان بالاتر از قیمت اولیه در بهار ۱۴۰۴ بود.
ارزش بازار سالانه فیلترشکن
با استفاده از روش های آماری و نظرسنجی، حجم بازار سالانه فروش فیلترشکن در ایران بین ۳۱ هزار میلیارد تومان (۳۱ همت) و ۱۶۴ هزار میلیارد تومان (۱۶۴ همت) تخمین زده شد. سناریوی محتمل این رقم را حدود ۱۰۵ هزار میلیارد تومان (۱۰۵ همت) برآورد می کند. این میزان معادل بودجه لازم برای تکمیل پروژه آزادراه تهران-شمال است.
۴۴ هزار توییت اعتراضی علیه بانک ها
در سال ۱۴۰۴، بازار تبلیغات به دلیل شرایط ناپایدار افت شدیدی داشت و بازاریابی شب عید تحت تأثیر مشکلات ۹۷ درصد کاهش یافت. در خرداد ۱۴۰۵ اما جام جهانی بار دیگر رونق نسبی را به تبلیغات بازگرداند. با این حال، حملات به زیرساخت های مالی باعث اعتراضات گسترده کاربران شد. طی این مدت، ۴۴ هزار توییت اعتراضی علیه بانک های ملی، سپه، صادرات، تجارت و پاسارگاد منتشر شد.
چالش برندهای بانکی در فضای مجازی
شاخص احساسات کاربران نسبت به این بانک ها به میانگین منفی ۵۱ رسید. تأخیر در بازگردانی سیستم ها به حالت عادی، خسارت های بیشتری به برندها وارد کرد. بانک صادرات با اعلام رفع اختلال غیرواقعی، با شاخص منفی ۸۳.۶ به رتبه ای بحرانی رسید.
