به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، با خودرو وارد محوطه ای شدیم که میان اتوبان، پارک پردیسان و برج میلاد قرار گرفته است؛ جزیره ای صنعتی در دل تهران. از همان بدو ورود، بوی نامطبوع خودش را تحمیل می کند. محوطه هنوز حال و هوای یک کارگاه فعال را دارد؛ بخشی از تاسیسات در حال ساخت و بازسازی است و حوضچه های تصفیه، یکی پس از دیگری، در دل این مجموعه دیده می شوند. به من و عکاس رکنا لباس مخصوص، ماسک و دستکش دادند. تصمیم گرفتم در ابتدا ماسک نزنم. می خواستم فضا را همان طور که هست حس کنم؛ می خواستم بفهمم آدم هایی که هر روز اینجا کار می کنند، با چه محیطی سروکار دارند. اما تصمیمم زیاد دوام نیاورد.
به نخستین مرحله، یعنی محل ورود فاضلاب شهری، که رسیدیم، دیگر تحملش برایم ممکن نبود. آب تیره و آلوده ای از لوله ها وارد حوضچه می شد؛ آبی مملو از مواد زائد و زباله. بوی فاضلاب در هر مرحله تغییر می کرد و به جای اینکه کمتر شود، سنگین تر و متعفن تر می شد. در بعضی نقاط حالت تهوع داشتم و نفس کشیدن بدون ماسک دشوار بود. آن لحظه سوالاتی ساده مدام در ذهنم تکرار می شد: آدم هایی که اینجا کار می کنند، چطور هر روز اینجا می ایستند؟ چرا در چنین شرایط سختی کار می کنند، در حالی که شغل آنها زیر مجموعه مشاغل سخت و زیان آور قرار ندارد؟ ماموران اداره بازرسی کار شرایط سخت کاری شاغلان در این محیط را از نزدیک لمس کرده و یا از پشت میزها و زیر کولر تشخیص داده اند که این شغل سخت و زیان آور نیست؟ و…
تصفیه خانه ای که تعطیل بردار نیست
در مجموعه تصفیه خانه فاضلاب شهرک غرب تهران، حدود ۲۰ نفر در بخش بهره برداری فعالیت می کنند. اما یکی از چالش هایی که در این مجموعه وجود دارد، کمبود نیروی انسانی است.
اتابک صفرخانلو، مدیر امور بهره برداری تصفیه خانه های فاضلاب محلی شرکت فاضلاب تهران، با اشاره به محدودیت های موجود در تامین نیروی انسانی می گوید که طی حدود هشت سال گذشته، مجوزهای استخدامی مورد نیاز در سطوح اپراتوری و تکنسینی به میزان کافی صادر نشده و جذب نیروی جدید همچنان نیازمند دریافت مجوزهای بالادستی است.
به گفته او، این کمبود نیروی انسانی در صنعت فاضلاب اهمیت ویژه ای دارد؛ چرا که تصفیه خانه ها برخلاف بسیاری از فعالیت های شهری، امکان تعطیلی یا توقف فعالیت ندارند و باید به صورت شبانه روزی و مستمر به کار خود ادامه دهند.
در چنین شرایطی، تامین نیروی انسانی مورد نیاز تنها به استخدام افراد جدید محدود نمی شود، بلکه تربیت و آماده سازی نیروهای متخصص و ماهر باید به یکی از اولویت های اصلی این حوزه تبدیل شود.
وی تاکید می کند که تداوم فعالیت تصفیه خانه ها نیازمند نیروهایی است که علاوه بر برخورداری از دانش فنی، مهارت های عملی لازم برای بهره برداری، نگهداری و مواجهه با شرایط مختلف عملیاتی را داشته باشند. از این رو، برنامه ریزی برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز، در کنار رفع محدودیت های استخدامی، می تواند نقش مهمی در حفظ پایداری خدمات تصفیه فاضلاب و جلوگیری از ایجاد خلاء نیروی متخصص در سال های آینده داشته باشد.
اینجا جایی است که شهر، همه چیزش را دور می ریزد
فاطمه کاشف زاده، کارشناس فرایند تصفیه خانه فاضلاب شهرک غرب، توضیح می دهد که این مجموعه از سال ۱۳۷۴ وارد مدار بهره برداری شده و فاضلاب مناطق شهرک غرب، سعادت آباد و بخشی از پونک و جنت آباد را دریافت می کند.
اما فاضلاب همان طور که وارد می شود، قرار نیست همان طور خارج شود. مسیر تصفیه از جایی آغاز می شود که فاضلاب خام وارد مجموعه می شود و مرحله به مرحله، مواد زائد و آلاینده های آن جدا می شوند.
در نخستین مرحله، فاضلاب وارد آشغال گیرها می شود. این تجهیزات، مواد درشت و شناوری مانند بطری، پارچه، شاخ و برگ و دیگر اجسامی را که نمی توانند از میان میله های آشغال گیر عبور کنند، جدا می کنند.
پس از آن، فاضلاب وارد مرحله دانه گیری می شود. در این مرحله، مواد سنگین تری مانند شن و ماسه از جریان فاضلاب جدا می شوند تا هم از ورود آنها به مراحل بعدی جلوگیری شود و هم از آسیب دیدن تجهیزات و ایجاد اختلال در فرایند تصفیه پیشگیری شود.
پس از دانه گیری، فاضلاب وارد ته نشینی اولیه می شود. در این مرحله، زمان بیشتری به فاضلاب داده می شود تا موادی که چگالی بیشتری دارند، به تدریج در کف حوضچه ته نشین شوند.
مواد ته نشین شده که لجن نام دارند، به ایستگاه ته نشینی اولیه منتقل می شوند تا از سیستم حذف و خارج شوند. فاضلاب باقی مانده از این مرحله وارد مرحله بعدی تصفیه، یعنی هوادهی، می شود.
قلب تصفیه خانه؛ جایی که اکسیژن تعیین کننده است
در حوضچه های هوادهی، چهار حوض و هشت میکسر فعال هستند و فاضلاب حدود چهار ساعت در این مرحله باقی می ماند.
اینجا میکروارگانیسم ها وارد عمل می شوند؛ موجودات میکروسکوپی که از مواد آلی موجود در فاضلاب تغذیه می کنند و بخش مهمی از فرایند تصفیه را پیش می برند.
کاشف زاده برای توضیح ساده این فرایند می گوید میکروارگانیسم ها برای فعالیت خود هم «غذا» می خواهند و هم اکسیژن؛ غذای آنها همان مواد آلی موجود در فاضلاب است و اکسیژن باید از طریق تجهیزات هوادهی به آنها برسد.اما همین هوادهی یکی از نقاط بحث برانگیز محیط کاری نیز هست.
کارکنان توضیح می دهند که در این مجموعه هوادهی به شکل سطحی انجام می شود و به گفته آنها، در مقایسه با روش هایی که هوادهی از کف حوض انجام می شود، می تواند باعث معلق شدن بیشتر ذرات در هوا شود.
برای تصفیه خانه ای که کارکنانش مستقیما با فاضلاب سروکار دارند، این فقط یک تفاوت فنی نیست؛ مسئله ای است که به محیط کار و سلامت شغلی آنها هم گره می خورد.
پس از هوادهی، فاضلاب وارد مرحله ته نشینی ثانویه می شود. در این مرحله، لجن حاصل از فرایند بیولوژیکی ته نشین و از آب جدا می شود. بخشی از این لجن برای ادامه فرایند تصفیه به چرخه بازگردانده می شود و بخشی دیگر به عنوان لجن مازاد وارد فرایند تصفیه و مدیریت لجن می شود.
در ادامه، پساب وارد مرحله گندزدایی می شود. کلر به آب اضافه می شود و پس از طی زمان تماس مورد نیاز، عوامل بیماری زا و میکروارگانیسم های مورد نظر کاهش پیدا می کنند.
در پایان این مسیر، چیزی بیرون می آید که ظاهرش با آنچه در ابتدای مسیر دیده ایم، قابل مقایسه نیست: پسابی زلال.
پشت این آب زلال، یک فرایند بسیار پیچیده وجود دارد
پشت این آب زلال، یک واقعیت فرایندی بسیار پیچیده همراه با آلودگی و مخاطرات بهداشتی وجود دارد؛ واقعیتی که فقط به بوی فاضلاب و ظاهر لجن محدود نمی شود.کسانی که در این محیط کار می کنند، هر روز با مجموعه ای از خطرات بیولوژیکی، شیمیایی، فیزیکی و مکانیکی مواجه اند.
مریم آقاجانی، کارشناس HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) تصفیه خانه فاضلاب و دارای مدرک کارشناسی ارشد HSE، می گوید مهم ترین اصل در ایمنی و بهداشت حرفه ای، پیشگیری است؛ یعنی شناسایی خطر پیش از آنکه به حادثه یا بیماری منجر شود.
به گفته او، تماس با فاضلاب خام می تواند احتمال ابتلا به برخی بیماری های گوارشی، پوستی و عفونت ها را افزایش دهد. در کنار آن، وجود گازهای خطرناک مانند سولفید هیدروژن، مواد شیمیایی مورد استفاده در فرایند تصفیه، خطر سقوط در حوضچه ها و مخازن، برق گرفتگی، سقوط از ارتفاع و کار در فضاهای بسته، بخشی از مخاطراتی است که کارکنان با آنها روبه رو هستند.
آقاجانی تاکید می کند که در چنین محیطی، استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی، آموزش مستمر کارکنان، پایش گازهای خطرناک، رعایت مجوزهای کاری و بازرسی های منظم، از مهم ترین اقدامات پیشگیرانه هستند.
تصفیه خانه فقط جایی نیست که فاضلاب را به پساب تبدیل می کند؛ برای کسانی که در آن کار می کنند، محیطی است که باید هر روز خطراتش شناسایی و کنترل شود.
روایت تکنسین تصفیه خانه فاضلاب از سختی کار؛ «واقعا جان مان را برای سلامت جامعه می گذاریم»
در میانه بازدید، به ایستگاه پمپاژ لجن اولیه رسیدیم. یک پمپ از کار افتاده بود و تکنسین ها در حال خارج کردن آن و جایگزین کردن پمپ رزرو بودند تا اختلالی در فرایند ایجاد نشود.عمق این ایستگاه حدود هشت متر اعلام شد. مخزن پر از لجن غلیظ بود؛ ماده ای تیره و سنگین که دیدن آن به تنهایی برای من یکی از سخت ترین لحظات بازدید بود. اینجا دیگر واژه «آلودگی» معنای عینی پیدا می کرد.
محمد ثمری، تکنسین مکانیک تصفیه خانه فاضلاب شهرک غرب، با اشاره به شرایط دشوار و پرخطر فعالیت کارکنان این مجموعه گفت: کار در تصفیه خانه، به ویژه در بخش دفع لجن، با بوی شدید و نامطبوع، لغزندگی محیط و خطر حوادث همراه است، اما کارکنان با وجود این شرایط، شبانه روز برای تصفیه فاضلاب و حفاظت از محیط زیست تلاش می کنند.
وی با بیان اینکه در برخی بخش ها کارکنان مجبورند برای انجام تعمیرات تا کمر وارد لجن شوند، افزود: گاهی برای تعمیر پمپ ها و تجهیزات، با استفاده از چکمه های مخصوص وارد *منهول می شویم. حتی با وجود استفاده از کفش و دستکش ایمنی، خطر حادثه همچنان وجود دارد و باید با احتیاط زیادی کار کرد.
ثمری درباره شدت آلودگی و بوی محیط نیز گفت: این بخش محل ورود فاضلاب خام است و هنوز فرایند اصلی تصفیه روی آن انجام نشده است؛ به همین دلیل بوی بسیار شدیدی دارد و افرادی که برای نخستین بار وارد این محیط می شوند، ممکن است دچار تهوع یا سرگیجه شوند.
این تکنسین مکانیک تاکید کرد: کارکنان تصفیه خانه، از اپراتورها و تکنسین ها تا کارشناسان، با وجود همه سختی ها دست به دست هم می دهند تا فاضلاب خام وارد محیط زیست نشود و پساب تصفیه شده، تا حد امکان برای مصارفی مانند فضای سبز قابل استفاده باشد.
وی گفت: «ما واقعا جان و توان خود را می گذاریم تا این فرایند انجام شود؛ چون اگر فاضلاب خام وارد محیط زیست شود، می تواند سلامت جامعه و محیط زیست را با خطر جدی مواجه کند.»
کارکنان با چه مخاطراتی مواجه هستند؟
در همین نقطه، کارگر باید به تجهیزات دست بزند، آنها را خارج کند، تعمیر یا تعویض کند و دوباره به مدار بازگرداند؛ کاری که برای یک بازدیدکننده حتی چند دقیقه تحمل محیط دشوار است. یکی از خطرات جدی در چنین محیط هایی، احتمال سقوط افراد در مخازن لجن و فرو رفتن در مواد انباشته شده است؛ اتفاقی که می تواند منجر به صدمات شدید و حتی پیامدهای جبران ناپذیر شود.
مریم آقاجانی، کارشناس HSE مجموعه، سقوط در حوضچه ها و مخازن، سقوط از ارتفاع و برق گرفتگی را از جمله ریسک های مهم محیط کار می داند و در کنار آنها، خطرات ناشی از کار در فضاهای بسته، تماس با مواد شیمیایی و مواجهه با گازهای سمی را نیز مطرح می کند.
در چنین محیطی، یک اشتباه کوچک می تواند پیامد بزرگی داشته باشد. به همین دلیل، از نگاه HSE، قرار نیست ایمنی بعد از حادثه شروع شود؛ بخش اصلی کار پیش از حادثه اتفاق می افتد: شناسایی خطر، ارزیابی ریسک و تعیین راه های کنترل آن.
آقاجانی می گوید تجهیزات حفاظت فردی، آموزش کارکنان، پایش عوامل زیان آور و بازرسی های دوره ای بخشی از همین اقدامات کنترلی هستند. اما در محیطی که کارگر با لجن، فاضلاب خام، تجهیزات برقی و مخازن عمیق سروکار دارد، فاصله میان «خطر» و «حادثه» گاهی می تواند بسیار کوتاه باشد.
«عادت کرده ایم»؛ اما مگر می شود به این بو عادت کرد؟
از کارکنان پرسیدم کارشان سخت است؟ پاسخ بعضی از آنها ساده بود: «عادت کرده ایم.» اما من هنوز به این جمله فکر می کنم. آیا واقعا می شود به بویی عادت کرد که برای یک بازدیدکننده، بعد از چند دقیقه باعث تهوع و استفاده از ماسک می شود؟ آیا می شود به محیطی عادت کرد که خود کارکنان می گویند برای کار در آن باید لباس مخصوص پوشید، پس از پایان کار دوش گرفت و لباس ها را عوض کرد تا آلودگی محیط کار به خانه منتقل نشود؟
یکی از کارکنان توضیح می دهد که آنها پیش از رفتن به منزل دوش می گیرند و لباس کار را عوض می کنند؛ چرا که تماس مستقیم با فاضلاب می تواند مخاطرات بهداشتی داشته باشد. این آدم ها اما همچنان سر کار می آیند. در گرمای تابستان، سرمای زمستان، در روزهای عادی و در روزهایی که شرایط شهر به دلیل مسائل امنیتی یا حملات، فعالیت بسیاری از مجموعه ها را متوقف می کند.
یکی از کارکنان توضیح می دهد که در چنین شرایطی حتی مرخصی ها نیز ممکن است لغو شود و حضور کارکنان این مجموعه ضروری تر شود. چون فاضلاب نمی تواند تعطیل شود.
تصفیه خانه ای که نباید متوقف شود
این مجموعه در حال حاضر ظرفیت اسمی تصفیه حدود ۲۰ هزار مترمکعب در شبانه روز دارد، در حالی که طبق توضیحات مسئولان، روزانه حدود ۴۰ تا ۴۵ هزار مترمکعب فاضلاب وارد شبکه مرتبط با این تصفیه خانه می شود. بخشی از فاضلاب در ظرفیت موجود تصفیه می شود و مازاد آن از طریق خط انتقال به تصفیه خانه فیروز بهرام می رود تا طرح ارتقای تصفیه خانه شهرک غرب تکمیل شود.
طرح ارتقا قرار است ظرفیت تصفیه این مجموعه را به حدود ۴۰ هزار مترمکعب در شبانه روز برساند و فرایند تصفیه را نیز به روز کند.
پساب تولید شده در حال حاضر حدود ۲۰ هزار مترمکعب در شبانه روز اعلام شده و برای مصارف فضای سبز در اختیار مجموعه هایی از جمله شهرداری مناطق ۲ و ۶، پارک پردیسان، فضای سبز برج میلاد و فضای سبز خود مجموعه قرار می گیرد. به این ترتیب، آنچه زمانی فاضلاب بوده، دوباره وارد چرخه مصرف می شود.
این همان بخش شگفت انگیز ماجراست: ۹۹.۹ درصد فاضلاب آب است. اما آن یک دهم درصد باقی مانده می تواند آنقدر آلودگی، مواد جامد و عوامل بیماری زا در خود داشته باشد که تمام این مجموعه عظیم را برای جداسازی، تصفیه و گندزدایی آن به کار بیندازد.
عددی که روی صفحه دستگاه، تفاوت ابتدا و انتهای مسیر را نشان می دهد
یکی از نقاطی که برای من جذاب بود، محل پایش کیفیت فاضلاب بود. دستگاه های آنلاین در بخش های مختلف، پارامترهایی مانند pH، دما، اکسیژن محلول، COD، TSS و کدورت را پایش می کنند.
طبق توضیح کاشف زاده، COD ورودی حدود ۷۰۰ میلی گرم در لیتر است و در خروجی به طور میانگین به حدود ۲۰ تا ۲۵ میلی گرم در لیتر می رسد؛ یعنی حذف بیش از ۹۰ درصدی این شاخص آلودگی در فرایند تصفیه.
این عدد شاید خشک و فنی به نظر برسد. اما وقتی همان لحظه به ابتدای مسیر فکر می کنم، عدد معنای دیگری پیدا می کند: آبی که در آغاز مسیر حتی ایستادن کنار آن برای چند دقیقه دشوار بود، در پایان مسیر به پسابی زلال تبدیل شده است.
اما یک سوال هنوز باقی است: این کار واقعا «سخت و زیان آور» نیست؟
از کارکنان درباره سخت و زیان آور بودن شغلشان پرسیدم. پاسخی که شنیدم این بود که این شغل در شرایط فعلی جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب نمی شود؛ در حالی که خود کارکنان و مسئولان مجموعه از تماس مستقیم با فاضلاب، مخاطرات بهداشتی، خطر سقوط در حوضچه ها، برق گرفتگی، شرایط آب و هوایی، کار شبانه روزی و ضرورت استفاده مداوم از تجهیزات حفاظت فردی صحبت می کنند.
مریم آقاجانی، کارشناس HSE تصفیه خانه، می گوید خطرات این محیط فقط به یک عامل محدود نمی شود. کارکنان هم زمان ممکن است در معرض خطرات بیولوژیکی، شیمیایی، فیزیکی و مکانیکی قرار داشته باشند؛ از تماس با فاضلاب و لجن گرفته تا گازهای خطرناک، مواد شیمیایی، برق، سقوط و کار در فضاهای بسته.
به گفته آقاجانی، برای کنترل این خطرات، شناسایی خطر، ارزیابی ریسک و اجرای اقدامات کنترلی انجام می شود و تجهیز کارکنان به وسایل حفاظت فردی، آموزش مستمر، پایش عوامل زیان آور، کنترل گازهای خطرناک، رعایت مجوزهای کاری و بازرسی های منظم، بخشی از این اقدامات است.
او تاکید می کند که HSE فقط مسئولیت کارشناس ایمنی نیست و ایمنی باید مسئولیتی مشترک میان مدیریت، سرپرستان و کارکنان باشد.
اما اینجا یک سوال همچنان پابرجاست: آیا کنترل یک خطر به معنای نبودن آن خطر است؟
ممکن است کارگری ماسک داشته باشد، لباس مخصوص بپوشد، آموزش دیده باشد و تمام دستورالعمل های ایمنی را رعایت کند؛ اما آیا این واقعیت را تغییر می دهد که او هر روز در محیطی کار می کند که فاضلاب خام، لجن، گازهای خطرناک، مخازن عمیق، تجهیزات برقی و مواد شیمیایی در آن وجود دارد؟
معیار سخت و زیان آور بودن یک شغل چیست؟ و آیا کسانی که درباره این معیار تصمیم می گیرند، تا به حال محیط کاری یک تصفیه خانه فاضلاب را از نزدیک دیده اند؟
آیا می توانند چند ساعت در کنار حوضچه فاضلاب خام بایستند؟ آیا می توانند کنار مخزن لجن هشت متری کار کنند؟ آیا می توانند در گرمای تابستان، با لباس و تجهیزات حفاظت فردی، ساعت ها در این محیط کار کنند؟
و مهم تر از همه، اگر چند دقیقه برای یک بازدیدکننده دشوار است، برای کسی که سال ها اینجا کار می کند، چه معنایی دارد؟
حتی برق هم اگر برود، فاضلاب منتظر نمی ماند
تصفیه فاضلاب به تجهیزات و هوادهی وابسته است. قطع برق یعنی توقف یا اختلال در بخشی از این فرایند.
طبق گفته جواد تکلو، تکنسین برق این مجموعه، برق مجموعه معمولا در قالب برنامه قطعی حدود دو ساعت قطع می شود و ژنراتور باید بلافاصله آماده به کار باشد.
اگر هوادهی متوقف شود، فرایند بی هوازی شدن می تواند بوی بسیار نامطبوعی ایجاد کند و به فرایند تصفیه آسیب بزند.
اینجا نقش تکنسین ها پررنگ می شود. لحظه ای که ما آنجا بودیم، یک پمپ خراب شده بود. پمپ رزرو را جایگزین می کردند. چون در این مکان «بعداً» معنایی ندارد.
اگر یک تجهیز خراب می شود، باید بلافاصله تعمیر شود. برق قطع می شود، ژنراتور باید آماده باشد. یک پمپ از مدار خارج می شود و پمپ رزرو باید وارد مدار شود، چون فاضلاب شهر همچنان در حال آمدن است.
آدم هایی که پشت آب زلال ایستاده اند
در میان تمام صحنه هایی که آن روز دیدم، شاید مهم ترین تصویر برای من نه یک حوضچه بود و نه یک دستگاه. انسان هایی آرام و صبوری بودند که در کنار آن دستگاه ها ایستاده بودند.
کارگرانی که دستشان را به تجهیزاتی می زنند که لحظه ای قبل درون فاضلاب و لجن بوده اند. تکنسین هایی که باید در کوتاه ترین زمان پمپ خراب را خارج کنند و پمپ سالم را جایگزین کنند. اپراتورهایی که باید ۲۴ ساعته مراقب باشند فرایند نخوابد.
آدم هایی که خودشان می گویند به بو عادت کرده اند.
آدم هایی که وقتی از سختی کارشان می پرسی، بیشتر از آنکه از خودشان بگویند، درباره این می گویند که سیستم نباید متوقف شود.
و شاید همین، عجیب ترین قسمت ماجرا باشد؛ شهر به این آدم ها احتیاج دارد، اما شهر تقریبا هیچ وقت آنها را نمی بیند.
تهران در خیابان ها، پارک ها، برج میلاد و ساختمان هایش زندگی می کند. اما بخشی از آنچه شهر و آدم های آن نمی خواهند ببینند، هر روز به اینجا می آید و بخشی از آنچه شهر برای ادامه زندگی به آن احتیاج دارد، از همین جا بیرون می رود.
از فاضلاب تا آب زلال
در ابتدای مسیر، فاضلاب را دیدم؛ متعفن، آلوده، بدبو و مملو از مواد زائد. در میانه مسیر، لجن را دیدم؛ مخزنی عمیق، تاریک و سنگین که حتی نگاه کردن به آن هم برایم دشوار بود. بعد میکروارگانیسم ها، اکسیژن، ته نشینی، جداسازی و گندزدایی را دیدم و در انتهای مسیر، آب زلال.
کاشف زاده می گوید تصفیه فاضلاب در اصل یک فرایند بازیافت است؛ چیزی که از نظر ظاهری و بهداشتی آلوده و خطرناک است، پس از طی فرایندهای مختلف به محصولی تبدیل می شود که می تواند برای فضای سبز و برخی مصارف دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
لجن نیز پس از طی فرایندهای مربوط به خود، قابلیت تبدیل به محصولی برای استفاده در کشاورزی را پیدا می کند؛ البته این موضوع به فرایندهای لازم و الزامات مربوط به کیفیت و مصرف نهایی وابسته است.
پساب این تصفیه خانه در حال حاضر برای آبیاری فضای سبز استفاده می شود و طبق توضیحات مسئولان، در طرح های توسعه، افزایش ظرفیت و ارتقای کیفیت پساب نیز پیش بینی شده است.
اینجا پایان فاضلاب است. اما شاید آغاز یک سوال بزرگ تر باشد؛ در شهری که با تنش آبی دست و پنجه نرم می کند، چرا هنوز باید آب را مصرف کنیم، آلوده کنیم و بعد دور بریزیم، وقتی بخشی از آن می تواند دوباره به چرخه مصرف بازگردد؟
و در کنار این سوال، سوال دیگری هم باقی می ماند: چه کسی مراقب کسانی است که هر روز مراقب این چرخه اند؟
آنها همان آدم هایی هستند که وقتی ما شیر آب را باز می کنیم، وقتی در خانه فاضلاب را پایین می فرستیم و وقتی در پارک زیر سایه درختی می نشینیم، دیده نمی شوند. اما پشت این آب زلال، پشت این فضای سبز و پشت شهری که ظاهرا همه چیز در آن عادی است، آنها ایستاده اند.
آدم هایی که هر روز با فاضلاب چشم در چشم می شوند تا ما مجبور نباشیم آن را ببینیم.
آب زلالی که در پایان این مسیر می بینیم، فقط حاصل کار دستگاه ها نیست؛ حاصل ایستادگی کسانی است که دیده نمی شوند.
پاورقی:
*منهول یا «آدم رو» یکی از نقاط دسترسی به شبکه فاضلاب شهری است که برای بازدید، پایش، شست و شو، لایروبی، رفع گرفتگی و تعمیر و نگهداری خطوط فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد. این سازه ها در زیر یا سطح معابر قرار دارند و در برخی عملیات، نیروهای بهره برداری برای دسترسی به خطوط و انجام تعمیرات وارد آنها می شوند. عمق زیاد، فضای محدود، وجود فاضلاب و احتمال تجمع گازهای خطرناک، کار در منهول ها را به یکی از فعالیت های سخت و پرخطر در حوزه بهره برداری از شبکه فاضلاب تبدیل کرده است.
