اگرچه ناصرالدین شاه قاجار با ۸۴ همسر بعید است عشق افسانهای میان معشوقان معروف تاریخ را تجربه کرده باشد، اما در میان این تعداد، انیسالدوله جایگاه ویژهای داشت. داستان غمانگیز مرگ این زن گواه عشقی عمیق بود؛ زمانی که پس از ترور شاه قاجار، تصویر او روی اسکناس را دید، چنان متأثر شد که بر اثر بیماری جان خود را از دست داد.
داستان کشف انیسالدوله
فاطمه، دختری یتیم و اهل روستای امامه لواسان، در یکی از شکارهای شاه از چوپانی به قصر راه یافت. ناصرالدین شاه که دلباخته او شده بود، او را به قصر آورد و تحت تعلیم جیران، یکی از همسران محبوب خود، قرار داد. این دختر سادهزیست پس از مرگ جیران به همسری شاه درآمد و به تدریج به ملکه غیررسمی ایران بدل شد.
باوجود اینکه انیسالدوله از منظر زیباییشناسی امروزی چندان برجسته نبود، اما شاه چنان مجذوب او بود که اختیارات بیحدوحصری به او داده بود؛ از جمله عزل و نصب مقامات.
تصویری منتسب به انیسالدوله
نقش ویژه انیسالدوله در دربار
انیسالدوله فردی سرشناس و محترم در دربار بود و همسر سفیر ایتالیا در خاطراتش نوشته است که در ایام نوروز، بانوان برجسته به دیدار او میرفتند تا درخواستهای خود را مطرح کنند. با این حال، او تنها مهرهای زینتی در دربار نبود. مخالفت قاطع او با مصرف تنباکو در حرم شاهی، نمونهای از شخصیت مستقل او به شمار میآید.
نامهنگاری عاشقانه میان انیسالدوله و شاه
بهرغم خودمختاری و مقام، انیسالدوله عاشقانه به شاه دلبسته بود. یکی از نامههای او در زمان سفر ناصرالدین شاه به فرنگ، حکایت از دلتنگی عمیق او دارد. جالب اینکه شاه نیز در سفر سومش به فرنگ، در روز ولنتاین برایش کارت پستالی خرید و ارسال کرد تا عشقی که این دو به هم داشتند، تاریخ را ماندگار کند.
انیسالدوله سوار بر اسب در حال مراجعت از فیروزکوه به تهران
