به گزارش رکنا، مدرس فدراسیون فوتبال در شروع صحبتهایش گفت: «اینکه نوشتید سنین ۱۰ تا ۱۲ سال سن طلایی یادگاری است کاملآ درست است، ولی بحث این نیست؛ به عنوان مثال حرکت یک و دو را کار کردند، و این حرکت را در آن بازی تمرینی که برایشان گذاشتند، چند بار تکرار میکنند، و گوشزدهای لازم توسط مربی، صورت میگیرد.
ما در اصول آموزش فوتبال از یک سری بازیهای تمرینی خاص استفاده میکنیم که بازیکنان بتوانند مفاهیمی را که یاد میگیرند، در همان جریان تمرین تکرار کنند. این بازیها معمولاً در زمینهای کوچک برگزار میشوند و تعداد بازیکنان هر تیم بسته به سنشان متفاوت است: مثلاً بازیهای یک در مقابل یک، ۲ در مقابل ۲ و ۳ در مقابل ۳ که برای گروههای سنی مختلف طراحی شدهاند.»
عضو کمیته آموزش ادامه داد: «مثلاً یک بازیکن در گروه سنی ۹ تا ۱۲ سال، وقتی حرکت «یک و دو کردن» را از سوی مربی یاد میگیرد، این حرکت را در بازیهای ۲ در مقابل ۲ یا ۳ در مقابل ۳ تمرین میکند. این یعنی ما نمیگوییم که این بازیکنان فقط باید در فستیوالهای ۴ نفره رسمی بازی کنند، بلکه در پایان هر جلسه تمرین، ۲۰ دقیقه از زمان را به اجرای این بازیهای کوچک اختصاص میدهیم تا بازیکنان بتوانند مهارت یاد گرفته را در عمل تکرار کنند.
تأثیر بسیار زیادی دارد، و به همین دلیل است که در آموزش فوتبال پایه، معمولا در آخر هر جلسه تمرین یک بازی مخصوص برای بازیکنان برنامهریزی میشود. در این بازیها، بازیکن مفاهیمی که در طول جلسه یاد گرفته، را در عمل تکرار میکند و این تکرار، باعث تثبیت کامل مهارت در ذهن او میشود.»
سرمربی سابق تیم ذوب آهن اضافه کرد: «بله، مزیت اصلی این روش این است که بازیکنان در این بازیهای تمرینی استرس مسابقه و ترس از اشتباه کردن را تجربه نمیکنند. وقتی استرس نداشته باشند، راحتتر میتوانند مهارت را تمرین کنند و اشتباهاتشان را تصحیح کنند. همچنین مربی در طول این بازیهای تمرینی میتواند نکات لازم را لحظه به لحظه به بازیکنان گوشزد کند و خطاهایشان را در همان لحظه اصلاح کند که این کار در مسابقات رسمی به دلیل سرعت بالای بازی امکانپذیر نیست.
در ادامه همین مباحث، نکته کلیدی دیگری که در اصول آموزش فوتبال پایه باید در اولویت قرار دهیم این است که هدف از شرکت در فستیوالها و رویدادهای مربیگری، فقط انجام تعداد محدودی بازی رسمی (مثل ۴ مورد) نیست؛ در واقع بازیکنان پایه باید فرصت بازی فراوانتری در طول جلسات تمرین و بازیهای کاربردی زمین کوچک داشته باشند تا مفاهیم یاد گرفته را به خوبی تثبیت کنند.»
دکتر مازیار افزود: «اما نکته بسیار مهمتر از این موضوع، که نه تنها من، بلکه تمام متخصصان آموزش فوتبال در سراسر دنیا به آن معتقدند، این است که برای گروههای سنی پایه هرگز نباید نتیجه مسابقات به عنوان معیار اصلی ارزیابی در نظر گرفته شود. دلیل اصلی اینکه فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) شروع رده مسابقات رسمی خود را از سن ۱۷ سال تعیین کردهاند، همین مسئله است. یعنی تا قبل از رسیدن به سن ۱۷ سال، نباید بچهها دچار استرس ناشی از نتیجه بازی و حالت نتیجهگرایی شوند. البته به عنوان کسی که سالها سرمربی تیمهای نونهالان بودهام، میدانم این تیمها گاهی در تورنمنتهای غیررسمی با سطح محدود، مانند تورنمنتهای کافهای که در سطح محلی و حتی قارهای (مثل سطح آسیا) برگزار میشوند، شرکت کرده و بازی میکنند، اما مسابقات رسمی با اعتبار قارهای و جهانی دقیقا از رده سنی ۱۷ سال به بالا شروع میشود.»
علیاصغر مازیار که دارای مدرک مربیگری حرفهای پرولایسنس است با اشاره به اینکه والدین بچهها بیشترین استرس را به فرزندانشان وارد میکنند، گفت: «یکی از دلایل بسیار مهمی که باید به آن توجه کنیم، این است که در فوتبال پایه، والدینی که کنار زمین حضور دارند (بخصوص در ردههای نوجوانان و جوانان که خودم سالها تجربه مربیگری در این ردهها را دارم) حساسیت خیلی بالایی نسبت به نتایج مسابقات نشان میدهند.
این حساسیت از این ریشه میگیرد که هر پدر و مادری میخواهد فرزندش در مسیر ورزشی موفق باشد و از دستاوردهایش لذت ببرد، اما اغلب این علاقه به استرس بیش از حد برای بچهها تبدیل میشود. حتی اگر مربی یک نکته ساده در مورد بازی به بازیکنان بگوید، والدین اغلب دهها حرف اضافی از روی زمین به او میگویند، به داور فشار میآورند و اگر بازیکن حریف توپ را به درستی از فرزندشان بگیرد، فریاد و داد میزنند که «خطا بود! فلان بازیکن مقصر بود!».
این واکنش کاملا طبیعی است، چون هر والدینی میخواهد فرزندش خوشحال باشد، اما مشکل زمانی به وجود میآید که این نتیجهگرایی بیش از حد جو کلی مسابقات را خراب میکند. حتی در تورنمنتهای غیررسمی و فستیوالهای فوتبال پایه هم به این اتفاق میافتید که والدین به جای تشویق، در ایجاد تنش و اختلاف نقش دارند. متاسفانه ما در سطح فرهنگی هنوز به جایی نرسیدهایم که همه به این مطلب پی ببرند که حق در کار فوتبال پایه برای همه یکسان است و نباید احساسات شخصی بر قوانین مسابقه غلبه کند.»
او ادامه داد: «این فرهنگ نتیجهگرایی تا جایی پیش رفته که بازیکنان در ردههای جوانان و نوجوانان دیگر جسارت ریسک کردن ندارند و خلاقیت خود را از دست میدهند. بعد از ۲ تا ۳ سال که این بازیکنان به تیمهای بزرگسال جذب میشوند، وقتی نگاه میکنیم به فوتبال کشورمان متوجه میشویم که چرا به یک فوتبال بسیار ساده، بدون خلاقیت و فاقد کارهای ریسک تبدیل شده است! دلیل اصلی این وضعیت همین عادت به نتیجهگرایی از پایه است، در حالی که در ردههای پایه اصلا نباید اجازه دهیم نتیجه مسابقه اولویت اصلی باشد.
متاسفانه رسانهها هم به تقویت این فرهنگ نتیجهگرایی در ردههای پایه دامن میزنند. مثلا فشارهایی که برای برد تیم نوجوانان پرسپولیس در مقابل حریف ایجاد میکنند، یا هیاهوهای اطراف بازیهای داربی در ردههای پایه. این شرایط باعث میشود حتی شخصیتهای برجسته فوتبال هم خود را در معرض این فشار قرار دهند؛ مثل حرف مشهور علی پروین که گفته «در بازی داربی به همه تیمها ببازید، فقط بازی داربی را نبازید». شما نگاه کنید از آن زمان به بعد بازیهای داربی در فوتبال ایران چقدر بیکیفیت، پر از درگیری و فریاد شده. در حالی که اگر به تیمهایی مثل بارسلونا یا رئال مادرید نگاه کنید، در بازیهای خودشان حتی ۷ گل هم رد و بد میشود، با تمام کیفیت و زیبایی که بازی دارد.»
مدرس فدراسیون فوتبال در پایان با اشاره به اینکه در رده بزرگسالان عوامل دیگری هم در نتیجهگرایی وجود دارد، اما در تیمهای پایه اصلأ نباید اجازه دهیم این نتیجهگرایی اولویت اصلی شود و باید حتماً به این نکته توجه کنیم، اضافه کرد: «وقتتان را زیاد نمیگیرم، فقط چند نکته کوتاه و مهم را یادآوری میکنم؛ نخست اینکه کنگره فوتبال کلینیک از ۱۱ تا ۱۳ شهریور برگزار میشود که موضوعش خیلی حساس و مهم هست و قطعاً باید به آن توجه کنید. همچنین در مراحل این کنگره یک بک پنل هم با محوریت فوتبال پایه برگزار میشود که بنده مسئول هماهنگی و برگزاری آن پنل هستم. جلسه بک پنل روز جمعه، بین ساعت ۸:۳۰ الی ۱۰:۳۰ برگزار میشود و قطعا مواردی مثل مشکلات برگزاری مسابقات در ردههای پایه نیز در این جلسه مطرح خواهد شد.
البته قبلاً در مورد این موضوع چند نکته هم نوشته بودید، ولی متاسفانه همه افراد و نهادهای مربوطه به این موضوع از یک زاویه نگاه نمیکنند. مثلاً برگزاری مسابقات رسمی برای نوباوگان الان بار اضافی زیادی روی دوش هیأتهای فوتبال استانها و کشوری میگذارد. اگر تصمیم بگیرند هزینه برگزاری این مسابقات را از تیمها بگیرند، مسئولان تیمها مجبور میشوند این هزینه را از پدر و مادرهای بازیکنان دریافت کنند. در نتیجه این اتفاق، فقط کسانی که وضعیت مالی بهتری دارند میتوانند در این مسابقات شرکت کنند، و استعدادهای خیلی خوبی که منابع مالی کمتری دارند، حتی فرصت بازی در این مسابقات هم به آنها نمیرسد.
پس توصیه اصلی من این است که اصلأ در رابطه نوباوگان نباید از برگزاری مسابقات سطح استان و لیگی به شکلی که الان هست، حمایت کنیم. واقعا دردسر و هزینههای ناشی از این مسابقات خیلی بیشتر از منافع ظاهریشان است.»
مجید روانستان
