به گزارش گروه روانشناسی رکنا، برای بیشتر دوندگان، تمام کردن یک ماراتن به تنهایی دستاوردی بزرگ است اما دین کارنازس، دونده استقامت آمریکایی، در سال ۲۰۰۶ تصمیم گرفت ۵۰ ماراتن را در ۵۰ ایالت آمریکا و طی ۵۰ روز متوالی به پایان برساند.
او در دره مرگ، در گرمای شدید تابستان دوید، در قطب جنوب ماراتن برگزار کرد و مسافت های چندصد کیلومتری را در مسابقات فوق استقامت پشت سر گذاشت. مجله تایم نام او را در فهرست ۱۰۰ فرد تاثیرگذار جهان قرار داد و زندگی ورزشی اش به موضوع کتاب ها، مستندها و مصاحبه های متعدد تبدیل شد.
اما پرسش روانشناختی درباره کارنازس فقط این نیست که چگونه توانست این همه بدود. پرسش مهمتر این است: چه چیزی باعث می شود یک انسان بارها به استقبال خستگی، درد و دشواری برود؟ آیا چنین رفتاری نشانه اراده ای استثنایی است یا گاهی می تواند به معنای نادیده گرفتن هشدارهای بدن باشد؟
![]()
کودکی که دویدن را راه آزادی می دانست
دین کارنازس در ۲۳ اوت ۱۹۶۲ در آمریکا متولد شد. خانواده او ریشه یونانی داشتند و خودش بارها از پیوند عاطفی اش با فرهنگ یونانی صحبت کرده است. در خاطراتی که از کودکی اش نقل کرده، دویدن تجربه ای همراه با آزادی و رهایی بوده است. او در مصاحبه ای گفته است از پنج سالگی می دوید و یکی از خاطرات روشنش، لحظه پایان مهدکودک بود زمانی که با شنیدن زنگ تعطیلی، با شوق از کلاس بیرون می زد و مسیر خانه را می دوید.
این خاطره از نظر روانشناختی جالب است. دویدن برای او در ابتدا نه یک رکورد ورزشی بود و نه راهی برای شهرت. تجربه ای مستقیم از آزادی، حرکت و لذت بود. کارنازس در دوران نوجوانی نیز به صورت رقابتی دوید، اما در سا لهای بعد از ورزش فاصله گرفت. او وارد زندگی بزرگسالی شد، تحصیل کرد، در حوزه کسب و کار فعالیت داشت و مسئولیت های شغلی و خانوادگی را تجربه کرد.
برای بیش از پانزده سال، دویدن بخش اصلی زندگی او نبود. این فاصله طولانی اهمیت دارد زیرا برخلاف تصویری که گاهی از قهرمانان ساخته می شود، مسیر زندگی آنها همیشه خطی و بدون وقفه نیست.
![]()
تولد 30 سالگی شبی که دوباره به جاده برگشت
یکی از مشهورترین روایت های زندگی کارنازس به شب تولد سی سالگی اش بازمی گردد. او در آن زمان در یک باشگاه شبانه در سانفرانسیسکو حضور داشت. به روایت خودش، در میانه جشن ناگهان احساس کرد می خواهد دوباره تجربه دویدن را به زندگی اش برگرداند. تصمیم گرفت به مناسبت سی سالگی، سی مایل بدود مسافتی نزدیک به ۴۸ کیلومتر.
او در مصاحبه هایش گفته است آن شب بدون آمادگی کافی راه افتاد و مسیر طولانی را دوید. این اتفاق بعدها به بخشی از داستان بازگشت او به ورزش تبدیل شد. از نظر روانشناختی معنایی است که کارنازس بعدها به آن تجربه داد: بازگشت به بخشی از زندگی که احساس می کرد از دست داده است.
او پس از آن دوباره تمرین را جدی گرفت و بتدریج وارد مسابقات فوق ماراتن شد رقابت هایی که مسافت آنها از ماراتن معمولی بسیار بیشتر است و گاهی شرایط محیطی بسیار سختی دارند.
![]()
از دره مرگ تا ۵۰ ماراتن در ۵۰ روز
یکی از مهمترین موفقیت های کارنازس، پیروزی در مسابقه فوق استقامت Badwater Ultramarathon است رقابتی حدودا ۱۳۵ مایلی، معادل ۲۱۷ کیلومتر، در منطقه دره مرگ کالیفرنیا که به گرمای طاقت فرسا و شرایط دشوار مسیر شهرت دارد. او همچنین در سال ۲۰۰۶ پروژه مشهور ۵۰/۵۰/۵۰ را اجرا کرد: ۵۰ ماراتن، در ۵۰ ایالت آمریکا، طی ۵۰ روز متوالی.
این پروژه فقط به آمادگی جسمانی وابسته نبود. جابجایی میان ایالت ها، هماهنگی برنامه مسابقات، مدیریت خواب، تغذیه، بازیابی بدن و تحمل فشار روانی، بخش مهمی از چالش محسوب می شد.
در سالهای بعد، کارنازس در رقابت های متعددی در قاره های مختلف شرکت کرد. از جمله دویدن در سرمای قطب جنوب و طی کردن مسیرهای طولانی بدون خواب کافی. در یکی از گزارش های زندگی حرفه ای او، پیمودن حدود ۳۵۰ مایل در بیش از ۸۰ ساعت و بدون خواب به عنوان یکی از دستاوردهایش مطرح شده است.
با این حال، باید میان رکورد رسمی، نتیجه یک مسابقه و روایت های رسانه ای تفاوت گذاشت. هر عددی که درباره مسافت، زمان یا شرایط یک مسابقه منتشر می شود، باید با توجه به نوع رقابت و منبع گزارش بررسی شود.
![]()
پنج ویژگی روانشناختی زندگی دین کارنازس
این پنج محور بر اساس روایت های منتشرشده از زندگی و مصاحبه های کارنازس انتخاب شده اند. آنها تشخیص روانشناختی یا ارزیابی بالینی شخصیت او نیستند بلکه راهی برای فهم بهتر رابطه انگیزه، هدف، توجه و تحمل فشار در فعالیت های فوق استقامت هستند.
انگیزه درونی وقتی خود فعالیت پاداش است
کارنازس بارها از احساس آزادی و لذتی صحبت کرده که از کودکی هنگام دویدن تجربه می کرد. این موضوع با مفهوم انگیزش درونی در روانشناسی ارتباط دارد. در انگیزش درونی، فرد فعالیتی را نه صرفا برای دریافت جایزه، پول یا تایید دیگران، بلکه به دلیل لذت، علاقه یا معنایی که خود فعالیت برایش دارد، دنبال می کند.
البته با مشهور شدن کارنازس، عوامل بیرونی مانند شهرت، رقابت، قراردادها و فعالیت حرفه ای نیز وارد زندگی ورزشی او شدند بنابراین نمی توان تمام انگیزه های او را در یک عامل خلاصه کرد.
اما خاطرات کودکی و روایت بازگشتش در سی سالگی نشان می دهند دویدن برای او پیش از آنکه به یک حرفه رسانه ای تبدیل شود، تجربه ای شخصی و معنادار بوده است. این تفاوت مهم است: گاهی فعالیتی که در ابتدا از سر علاقه انجام می دهیم، با گذشت زمان به بخشی از هویت تبدیل می شود.
هدف گذاری بلندمدت تبدیل یک آرزو به پروژه ای قابل اجرا
پروژه ۵۰ ماراتن در ۵۰ ایالت طی ۵۰ روز، بدون برنامه ریزی و هماهنگی امکان پذیر نبود. کارنازس برای اجرای این برنامه باید یک هدف بسیار بزرگ را به مجموعه ای از وظایف روزانه تبدیل می کرد. هر روز یک ماراتن، هر روز یک مسیر، هر روز مدیریت خستگی و آماده شدن برای مرحله بعد.
در نظریه هدف گذاری، اهداف مشخص و چالش برانگیز می توانند عملکرد را بهبود دهند به شرط آنکه فرد منابع لازم، بازخورد و برنامه مناسب برای رسیدن به آنها را داشته باشد. هدف مبهمی مانند باید استقامت بیشتری داشته باشم با هدفی مانند در این تاریخ، این مسافت را با این برنامه تمرینی طی می کنم تفاوت دارد.
اما هدف گذاری بلندپروازانه همیشه مفید نیست. اگر هدف با ظرفیت جسمی، زمان بازیابی و شرایط واقعی فرد هماهنگ نباشد، ممکن است به فرسودگی یا آسیب منجر شود. کارنازس نمونه ای از هدف گذاری بسیار دشوار است، اما نباید شدت اهداف او را معیار ارزشمندی یا موفقیت دیگران قرار داد.
تمرکز بر لحظه اکنون یک قدم بجای تمام مسیر
در مسابقات فوق ماراتن، فکر کردن به تمام مسافت باقی مانده می تواند فشار روانی زیادی ایجاد کند. وقتی فرد صدها کیلومتر پیش رو دارد، تصور یکباره کل مسیر ممکن است احساس درماندگی و خستگی ذهنی را افزایش دهد.
کارنازس در مصاحبه های خود درباره اهمیت حضور در لحظه صحبت کرده است. او بجای تمرکز دائمی بر کیلومترهای باقی مانده، توجه را به قدم بعدی و کاری که در همان لحظه باید انجام شود، معطوف می کند. این رویکرد با مفهوم توجه به لحظه اکنون و خرد کردن هدف های بزرگ به واحدهای کوچک تر ارتباط دارد.
در روانشناسی عملکرد، چنین راهبردی می تواند بار شناختی یک تکلیف دشوار را مدیریت پذیرتر کند. فرد بجای مواجهه ذهنی با یک هدف عظیم، روی بخش قابل کنترل کار تمرکز می کند. حضور در لحظه به معنای نادیده گرفتن آینده نیست. در مسابقه های طولانی، برنامه ریزی، ارزیابی وضعیت بدن و تصمیم گیری درباره ادامه یا توقف نیز ضروری است.
![]()
بازنگری در معنای درد تحمل فشار یا نادیده گرفتن هشدار بدن؟
یکی از موضوعات تکرارشونده در روایت های کارنازس، رابطه او با درد و دشواری است. او درباره پذیرش سختی و تغییر نگاه به رنج در جریان دویدن صحبت کرده است.
از منظر روانشناسی، ارزیابی شناختی فرد از یک تجربه می تواند بر واکنش هیجانی او اثر بگذارد. برای یک دونده، خستگی ممکن است نشانه دشواری طبیعی یک فعالیت باشد در حالی که برای فرد دیگر همان احساس به معنای ناتوانی و شکست تعبیر شود.
تغییر معنای ذهنی درد و خستگی می تواند به فرد کمک کند در شرایط دشوار آرامش بیشتری حفظ کند. اما این موضوع یک مرز بسیار مهم دارد: همه دردها یکسان نیستند.
درد ناشی از تلاش عضلانی را نباید با درد ناشی از آسیب، گرمازدگی، کم آبی شدید یا مشکلات قلبی و عصبی یکی دانست. گاهی ادامه دادن نشانه پشتکار نیست، بلکه بی توجهی به هشدارهای حیاتی بدن است بنابراین، ویژگی قابل بررسی در کارنازس را باید توانایی مواجهه ذهنی با دشواری دانست، نه فضیلت مطلق تحمل هر نوع درد.
انعطاف پذیری و بازگشت به مسیر هویت
کارنازس در نوجوانی ورزشکار بود، اما پس از آن بیش از پانزده سال از دویدن فاصله گرفت. بازگشت او در سی سالگی نشان می دهد که یک علاقه قدیمی می تواند پس از سال ها دوباره در زندگی فرد فعال شود. در روانشناسی، انعطاف پذیری به توانایی سازگار شدن با تغییرات، بازنگری در مسیر و پیدا کردن راه های تازه برای مواجهه با شرایط اشاره دارد.
این مفهوم با پافشاری کورکورانه تفاوت دارد. فرد انعطاف پذیر فقط به یک روش یا یک هدف نمی چسبد بلکه می تواند در صورت تغییر شرایط، برنامه خود را اصلاح کند. در مصاحبه های کارنازس درباره مسابقات طولانی، بر اهمیت داشتن برنامه جایگزین و آمادگی برای اتفاقات پیش بینی نشده نیز تاکید شده است.
از این زاویه، بازگشت او به دویدن فقط داستان اراده نیست داستان بازتعریف یک بخش از هویت شخصی نیز هست. او پس از سالها دوری، دوباره فعالیتی را که زمانی برایش معنای آزادی داشت، وارد زندگی خود کرد.
![]()
بدن کارنازس آیا همه چیز فقط به ذهن مربوط است؟
یکی از خطاهای رایج در روایت قهرمانان ورزشی، نسبت دادن تمام موفقیت ها به اراده و قدرت ذهنی است. در حالی که عملکرد فوق استقامت حاصل تعامل عوامل متعدد است: ژنتیک، ساختار عضلانی، ظرفیت قلبی تنفسی، اقتصاد حرکتی، تمرین، تغذیه، خواب، بازیابی و سازگاری فیزیولوژیک.
در گزارشی از دانشگاه سان فرانسیسکو، آنتونی لوک، متخصص عملکرد انسانی، به برخی ویژگی های فیزیولوژیک کارنازس اشاره کرده است از جمله توانایی عضلات او در تحمل فعالیت طولانی و تولید کمتر لاکتات در شرایط مورد بررسی.
این توضیح به معنای آن نیست که یک عامل زیستی به تنهایی موفقیت او را توضیح می دهد یا بدن او از آسیب مصون است. عملکرد ورزشکاران فوق استقامت حاصل مجموعه ای از ویژگی های بدنی و رفتاری است.
از سوی دیگر، تحمل مسافت های بسیار طولانی همیشه بی خطر نیست. فشار بیش از اندازه می تواند خطر آسیب های عضلانی و اسکلتی، اختلالات آب و الکترولیت، گرمازدگی و مشکلات دیگر را افزایش دهد. کارنازس را باید ورزشکاری با توانایی ها و تجربه های ویژه دانست، نه الگویی که هر فردی با تقلید از برنامه های او بتواند به همان نتایج برسد.
استقامت همیشه به معنای ادامه دادن نیست
زندگی دین کارنازس ما را با یکی از جذاب ترین مفاهیم روانشناسی عملکرد روبرو می کند: رابطه میان انگیزه، هدف و تحمل دشواری. در زندگی روزمره نیز بارها با موقعیت هایی روبرو می شویم که ادامه دادن آنها به تلاش و صبر نیاز دارد از تحصیل و کار گرفته تا مراقبت از خانواده، عبور از بحران های عاطفی و بازسازی زندگی پس از شکست.
اما باید میان استقامت سازنده و پافشاری آسیب زا تفاوت قائل شد. استقامت سازنده یعنی فرد برای رسیدن به هدف ارزشمند تلاش کند، موانع را بشناسد، از تجربه هایش یاد بگیرد و در صورت نیاز روش خود را تغییر دهد. پافشاری آسیب زا زمانی شکل می گیرد که فرد به دلیل ترس از شکست، فشار اجتماعی یا نیاز افراطی به اثبات خود، نشانه های فرسودگی و آسیب را نادیده بگیرد.
در برخی افراد، تحمل بیش از اندازه دشواری ممکن است به بخشی از هویت تبدیل شود گویی فقط زمانی ارزشمند هستند که رنج بکشند، خسته شوند یا از دیگران بیشتر دوام بیاورند. چنین الگویی را نباید با تاب آوری سالم اشتباه گرفت.
تاب آوری به معنای بی احساس بودن، خستگی ناپذیری یا نادیده گرفتن نیازهای جسمی و روانی نیست. فرد تاب آور می تواند کمک بخواهد، استراحت کند، هدفش را تغییر دهد و حتی در زمان مناسب از ادامه مسیری زیان بار دست بکشد.
درس زندگی کارنازس برای مخاطب عادی این نیست که باید هر روز بیشتر از توان خود کار کند یا درد را نادیده بگیرد. نکته مهم تر این است که هدف های بزرگ را به گام های کوچک تبدیل کنیم، انگیزه شخصی خود را بشناسیم، در مسیر دشوار تمرکزمان را حفظ کنیم و در عین حال محدودیت های واقعی بدن و روان را جدی بگیریم. گاهی شجاعت در ادامه دادن است گاهی هم در توقف کردن.
درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1266742


