به گزارش گروه روانشناسی رکنا، او تصور می کرد امدادگران به زودی پیدایش می کنند اما ساعت ها گذشت و خبری نشد. بعد روزها از راه رسیدند. پروسپری در نهایت حدود ۹ روز و نیم در بیابان سرگردان ماند مسیری طولانی را پیمود، با تشنگی و گرسنگی جنگید، در یک زیارتگاه متروک پناه گرفت و با امکانات اندکی که داشت برای زنده ماندن تلاش کرد.
داستان او فقط روایت یک دونده گم شده نیست. این ماجرا فرصتی کم نظیر برای بررسی رفتار انسان در شرایطی است که نشانه های آشنا از بین می روند، بدن به مرز فرسودگی نزدیک می شود و تصمیم های کوچک می توانند سرنوشت ساز باشند.
از رم تا المپیک ورزشکاری که برای مسابقه ساخته شده بود
مائورو پروسپری در رم ایتالیا بزرگ شد. او از کودکی وارد دنیای ورزش شد و در رشته پنج گانه مدرن فعالیت کرد ورزشی ترکیبی که مهارت هایی مانند شمشیربازی، شنا، سوارکاری و دویدن و تیراندازی را در بر می گیرد.
پروسپری در این رشته به سطح حرفه ای رسید و در بازی های المپیک ۱۹۸۴ لس آنجلس نماینده ایتالیا بود. او همچنین در مسابقات جهانی حضور داشت و سال ها در ساختار ورزشی پلیس ایتالیا فعالیت کرد.
تجربه ورزش حرفه ای، بدن او را برای تحمل فشارهای طولانی آماده کرده بود. او می دانست چگونه با خستگی رقابت کند، چگونه در مسابقه تمرکز خود را حفظ کند و چگونه برای رسیدن به خط پایان تلاش کند.
اما در آوریل ۱۹۹۴، همین ذهنیت رقابتی در برابر موقعیتی کاملا متفاوت قرار گرفت. او در مسابقه Marathon des Sables شرکت کرده بود رقابتی چندمرحله ای در صحرای مراکش که حدود ۲۵۰ کیلومتر مسافت داشت و دوندگان باید در گرما، شن و مسیرهای دشوار حرکت می کردند.
![]()
طوفانی که تمام نشانه ها را پاک کرد
در مرحله چهارم مسابقه، پروسپری در میان دوندگان پیشتاز حرکت می کرد. این مرحله یکی از طولانی ترین بخش های رقابت بود. ناگهان طوفان شن آغاز شد. باد با شدت می وزید و ذرات شن به صورت و چشم ها برخورد می کردند. دید به شدت کاهش یافت و نشانه های مسیر ناپدید شدند. پروسپری تلاش کرد پناه بگیرد، اما طوفان بارها شن ها را روی محل استقرارش می ریخت و او را مجبور به حرکت می کرد.
وقتی طوفان فروکش کرد، دیگر چیزی از نشانه های آشنای مسیر باقی نمانده بود. تپه های شن شکل دیگری پیدا کرده بودند و جهت یابی دشوار شده بود.او ابتدا همچنان با ذهنیت یک مسابقه دهنده حرکت می کرد. فکر می کرد از رقابت عقب افتاده و باید خودش را به مسیر برساند. حتی وقتی متوجه شد دیگر دونده ای را نمی بیند، امید داشت برگزارکنندگان به زودی او را پیدا کنند.
اما جستجو به سرعت به نتیجه نرسید. یک بار صدای بالگرد را شنید، منور هشدار را شلیک کرد و پرچم ایتالیا را تکان داد اما بالگرد او را ندید و دور شد. در آن لحظه، پروسپری باید می پذیرفت که دیگر در یک مسابقه معمولی نیست. خط پایان، زمان سنج و رقیبان دیگر معنایی نداشتند. حالا فقط یک مسئله وجود داشت: زنده ماندن.
زیارتگاه متروک پناهگاهی در دل بیابان
در جریان سرگردانی، پروسپری به سازه ای کوچک و متروک رسید زیارتگاهی محلی که در آن پناه گرفت. این مکان سقفی برای محافظت از آفتاب و طوفان در اختیارش گذاشت.
او غذای خشک محدودی همراه داشت و آب کافی در اختیارش نبود. برای تامین مواد غذایی از خفاش های کوچکی که در ساختمان پناه گرفته بودند استفاده کرد. بعدها در مصاحبه با گاردین، جزئیاتی از خوردن آنها و استفاده از منابع محدود محیطی را شرح داد.
او همچنین از نوشیدن ادرار خود در شرایط اضطراری سخن گفته است. این رفتارها بخشی از روایت تاریخی بقای او هستند. پروسپری در یکی از دشوارترین لحظات، به دلیل ناامیدی و نگرانی دست به اقدامی برای پایان دادن به زندگی خود زد اما زنده ماند. او بعدها این لحظه را در مصاحبه هایش شرح داد و گفت پس از آن تصمیم گرفت به حرکت ادامه دهد. این بخش از روایت او نشان می دهد حتی فردی با تجربه ورزشی و توان جسمی بالا نیز ممکن است در بحران شدید به نقطه ای از درماندگی روانی برسد.
او سرانجام مسیر حرکت به سوی ابرهای افق را در پیش گرفت زیرا از آموزش های مسابقه به یاد داشت ابرها می توانند نشانه ای از وجود آب و تغییرات جغرافیایی باشند.
![]()
9 روز و نیم بعد دیدن نخستین انسان ها
پروسپری در روزهای بعد از زیارتگاه دور شد و به حرکت ادامه داد. او از گیاهان، جانوران کوچک و منابعی که در مسیر پیدا می کرد برای ادامه بقا استفاده کرد. بدنش به شدت ضعیف شده بود و وزن زیادی از دست داده بود.
پس از حدود ۹ روز و نیم، در دوردست حرکت هایی دید. ابتدا تصور کرد شتر هستند، اما وقتی نزدیک تر شد متوجه شد با بزها و گله داران روبرو شده است. او به سکونتگاهی از مردم بربر رسیده بود.
مردم محلی به او کمک کردند و سپس او را به نیروهای امدادی و درمانی رساندند. پروسپری در آن زمان به شدت دچار کم آبی و تحلیل جسمی شده بود و برای درمان به بیمارستان منتقل شد.
او در این حادثه صدها کیلومتر از مسیر مسابقه منحرف شده بود و به منطقه ای در الجزایر رسیده بود. بعدها دوباره به مسابقه ماراتن شن ها بازگشت و در سالهای بعد چندین بار آن را به پایان رساند. بازگشت او به همان مسابقه، بخشی از داستانی شد که در آن شکست و تجربه مرگبار، پایان رابطه اش با ورزش نبود.
![]()
پنج ویژگی روانشناختی زندگی مائورو پروسپری
این پنج محور بر اساس مصاحبه ها و روایت های منتشرشده از پروسپری انتخاب شده اند. آنها تحلیل رفتار در یک موقعیت استثنایی هستند، نه تشخیص بالینی یا اثبات ویژگی های ثابت شخصیت او.
تغییر ذهنیت از برنده شدن به زنده ماندن
یکی از مهمترین نکات روایت پروسپری این است که او در ابتدا همچنان با ذهنیت یک ورزشکار رقابتی حرکت می کرد. می خواست مسیر مسابقه را پیدا کند و از دیگران عقب نماند اما بتدریج فهمید که قواعد مسابقه دیگر کاربرد ندارند. او باید هدف اصلی خود را تغییر می داد: بجای تمام کردن رقابت، باید زنده می ماند.
این تغییر با مفهوم انعطاف شناختی ارتباط دارد. انعطاف شناختی یعنی توانایی بازنگری در شیوه فکر کردن و تغییر راهبرد هنگامی که شرایط عوض می شود. گاهی تجربه و مهارت قبلی به فرد کمک می کنند، اما گاهی همان عادت ها می توانند مانع تصمیم گیری مناسب شوند. پروسپری در مصاحبه با گاردین گفته است در مسابقه حرفه ای، تمرکز شدید بر بردن باعث می شود فرد به اطراف کمتر توجه کند اما در بیابان مجبور شد دوباره محیط را ببیند و از آن یاد بگیرد.
این تغییر، یکی از مهمترین درس های روانشناختی ماجرای اوست: مهارت واقعی فقط در ادامه دادن یک روش نیست گاهی در تشخیص زمان تغییر روش آشکار می شود.
حل مسئله عملی استفاده از منابع محدود
پروسپری در شرایطی قرار گرفته بود که منابع معمول زندگی در دسترس نبودند. او باید از محیط اطراف اطلاعات می گرفت و راههایی برای تامین نیازهای اولیه پیدا می کرد. پناه گرفتن در زیارتگاه، استفاده از مواد غذایی موجود و تلاش برای حرکت به سمت نشانه های جغرافیایی، نمونه هایی از حل مسئله در شرایط محدود هستند.
در روانشناسی شناختی، حل مسئله به فرایندی گفته می شود که فرد در آن میان وضعیت فعلی و هدف مطلوب فاصله ای را تشخیص می دهد و برای کاهش آن راهبرد انتخاب می کند. در شرایط عادی، فرد می تواند چندین راه حل را بررسی کند اما در بحران، زمان، انرژی و منابع شناختی محدود می شوند. به همین دلیل، راه حل های ساده و عملی اهمیت بیشتری پیدا می کنند.
با این حال، نباید رفتارهای اضطراری پروسپری را به دستورالعمل بقا تبدیل کرد. برخی اقداماتی که او در شرایط استثنایی انجام داد، برای افراد دیگر ممکن است خطرناک باشند.
![]()
توجه به محیط دیدن
پروسپری در گفتگو با گاردین به تفاوت مهمی میان ذهنیت ورزشکار حرفه ای و ذهنیت لازم برای بقا اشاره کرده است. او توضیح داده در رقابت، توجهش عمدتا به مسیر و پیروزی متمرکز بود اما در بیابان باید به محیط اطراف، جانوران، گیاهان و نشانه های کوچک توجه می کرد.
این تجربه را می توان با مفهوم آگاهی موقعیتی مرتبط دانست یعنی توانایی دریافت اطلاعات محیط، درک معنای آنها و پیش بینی تغییرات احتمالی. در بحران، فردی که فقط به هدف اولیه خود می چسبد ممکن است اطلاعات حیاتی را از دست بدهد. اما توجه گسترده تر به محیط می تواند امکان تشخیص فرصت ها و خطرها را افزایش دهد.
این ویژگی در زندگی روزمره نیز کاربرد دارد. گاهی افراد آنقدر درگیر رسیدن به هدفی مشخص می شوند که تغییر شرایط را نمی بینند. در چنین وضعیتی، توقف کوتاه و بازبینی واقعیت می تواند از تصمیم های پرهزینه جلوگیری کند.
بازسازی معنای تجربه تبدیل وضعیت غیرعادی به مسئله ای قابل تحمل
پروسپری در روایت خود از نوعی آرامش در برخی لحظات سرگردانی سخن گفته است. او تلاش می کرد شرایط را تا حدی عادی سازی کند و بجای درگیر شدن مداوم با وحشت، به آنچه در اطرافش وجود داشت توجه کند.
در روانشناسی، ارزیابی شناختی به معنایی اشاره دارد که فرد به یک موقعیت می دهد. دو نفر ممکن است در شرایط مشابه قرار بگیرند، اما برداشت های متفاوتی از آن داشته باشند و در نتیجه واکنش های هیجانی متفاوتی نشان دهند.
پروسپری بعدها گفت در بیابان به زیبایی های طبیعت نیز توجه کرده است. البته این روایت نباید به معنای نبود ترس یا رنج تعبیر شود. او با تشنگی، ضعف، ناامیدی و لحظات بسیار دشوار روبرو بود.
بازنگری در معنای یک تجربه می تواند به تحمل روانی کمک کند، اما به تنهایی خطرهای واقعی را از بین نمی برد. پذیرش موقعیت باید همراه با اقدام عملی برای کاهش خطر باشد.
بازگشت پس از بحران هویت ورزشی و ادامه زندگی
پروسپری پس از نجات، به ورزش بازگشت. او پس از بازیابی جسمی، دوباره در ماراتن شن ها شرکت کرد و سالها بعد نیز به این مسابقه ادامه داد. این بازگشت را می توان از زاویه سازگاری پس از بحران بررسی کرد. تجربه های تهدیدکننده زندگی ممکن است رابطه فرد با بدن، طبیعت، خانواده و اهداف شخصی را تغییر دهند.
برخی افراد پس از بحران، به بازنگری در اولویت های زندگی می پردازند. برخی دیگر تلاش می کنند فعالیتی را که پیش از حادثه برایشان معنا داشته، دوباره به دست آورند. بازگشت پروسپری به مسابقه، به معنای فراموش کردن تجربه یا بی اثر بودن آن نبود. او در مصاحبه های بعدی از تغییر نگاهش به طبیعت و زندگی صحبت کرده است.
با این حال، نباید بازگشت به همان فعالیت پرخطر را معیار قطعی سلامت روان یا تاب آوری دانست. هر فردی ممکن است پس از بحران، مسیر متفاوتی برای ادامه زندگی انتخاب کند.
گاهی باید از ذهنیت قهرمان فاصله گرفت
معتقدم ماجرای مائورو پروسپری یک تناقض جالب را نشان می دهد: ویژگی هایی که در یک موقعیت موجب موفقیت می شوند، ممکن است در موقعیتی دیگر کافی نباشند.
ذهنیت رقابتی، تمرکز شدید بر هدف و تحمل فشار، برای یک ورزشکار حرفه ای ارزشمند هستند اما وقتی فرد در بیابان گم می شود، اولویت ها تغییر می کنند. دیگر سرعت و پیروزی مهم نیست تشخیص خطر، توجه به محیط، مدیریت منابع و تصمیم گیری واقع بینانه اهمیت پیدا می کند.
در زندگی روزمره نیز ممکن است فردی سالها با یک روش به موفقیت رسیده باشد، اما در شرایط تازه همان روش دیگر کارآمد نباشد. مدیر موفقی که نمی تواند سبک رهبری خود را تغییر دهد، دانشجویی که فقط یک روش مطالعه را می پذیرد یا فردی که پس از شکست همچنان بر تصمیم قبلی پافشاری می کند، ممکن است به دلیل نداشتن انعطاف شناختی با مشکل روبه رو شود.
نکته مهم دیگر، مرز میان تاب آوری و انکار آسیب است. تاب آوری به معنای نترسیدن، احساس نکردن درد یا تحمل بی پایان رنج نیست. پروسپری نیز در بخشی از ماجرا به ناامیدی شدید رسید. این واقعیت باید جدی گرفته شود، نه اینکه از داستان او تصویری غیرواقعی از انسان شکست ناپذیر بسازیم.
زندگی او یادآوری می کند در بحران، گاهی باید هدف را تغییر داد، از کمک دیگران استفاده کرد، منابع موجود را شناخت و بجای اثبات قدرت، برای حفظ زندگی تصمیم گرفت. در بعضی مسابقه ها، پیروزی رسیدن به خط پایان است اما در سخت ترین موقعیت های زندگی، پیروزی یعنی فهمیدن اینکه هنوز راهی برای ادامه وجود دارد .
درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1266745

