کالابرگ در آستانه تصمیم نهایی؛ هزینه تامین سبد کالابرگ 100درصد افزایش یافت
فقط چند روز تا زمان اعلام شده برای تغییر اعتبار کالابرگ در 15 مهر باقی مانده است، اما هنوز رقم نهایی افزایش اعتبار و گروه های مشمول این طرح مشخص نشده است.
در روزهای گذشته گزینه های مختلفی برای افزایش اعتبار کالابرگ مطرح شده است؛ از رشد حداقل 300 هزار تومانی که پیش از این به عنوان کف افزایش مطرح بود تا افزایش 50درصدی که در برآورد اولیه بانک مرکزی مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تاکید کرده است که میزان نهایی افزایش به منابع قابل تامین
در صورت اجرای سناریوی افزایش 50درصدی، اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ به حدود یک میلیون و 500 هزار تومان می رسد. با وجود این، هنوز معلوم نیست این تغییر برای همه مشمولان فعلی اعمال شود یا سهم بیشتری به خانوارهای کم درآمد اختصاص پیدا کند.
دو سناریو برای میزان افزایش اعتبار
بحث افزایش اعتبار کالابرگ در هفته های اخیر چند بار مطرح شده است. نخست، افزایش دست کم 300 هزار تومانی به عنوان حداقل میزان رشد پیشنهاد شد؛ تغییری که اعتبار یک میلیون تومانی را به یک میلیون و 300 هزار تومان می رساند.
پس از آن، پیشنهاد افزایش 50درصدی مطرح شد. بر اساس اعلام وزیر تعاون، بانک مرکزی در محاسبات ابتدایی خود چنین رشدی را در نظر گرفته است، اما این رقم هنوز نهایی و تصویب نشده و تامین منابع همچنان یکی از عوامل اصلی تصمیم گیری به شمار می رود.
بنابراین، با نزدیک شدن به موعد 15 مهر، سه موضوع مهم باید تعیین تکلیف شود: رقم نهایی افزایش اعتبار، گروه های دریافت کننده حمایت و منابع مالی اجرای طرح.
هزینه سبد کالابرگ تقریبا دو برابر شده است
بررسی قیمت کالاهای موجود در سبد کالابرگ، تصویر متفاوتی از فشار هزینه ای وارد شده بر خانوارها نشان می دهد. طبق جدول قیمت اقلام این سبد که بر مبنای قیمت های شهریور تهیه شده است، مجموع ارزش آن از حدود 2 میلیون و 182 هزار تومان در قیمت پایه به 4 میلیون و 289 هزار تومان رسیده است.
به این ترتیب، هزینه سبد مورد بررسی 2 میلیون و 107 هزار تومان بیشتر شده و رشد آن به 96.6 درصد رسیده است؛ یعنی تهیه این مجموعه کالاها در بازه مورد بررسی تقریبا دو برابر هزینه بیشتری پیدا کرده است.
البته شدت افزایش قیمت در همه اقلام یکسان نبوده است. قیمت ماکارونی از 34 هزار تومان به 55 هزار تومان، برنج از 246 هزار تومان به 410 هزار تومان و قند و شکر از 81 هزار تومان به 149 هزار تومان رسیده است. در برخی کالاها نیز افزایش بسیار بیشتری ثبت شده؛ به طوری که قیمت حبوبات از 280 هزار تومان به 400 هزار تومان، روغن مایع از 93 هزار تومان به 400 هزار تومان و گوشت قرمز از 900 هزار تومان به یک میلیون و 700 هزار تومان افزایش یافته است.
آمارهای مرکز آمار نیز از رشد قابل توجه قیمت برخی مواد غذایی در یک سال گذشته حکایت دارد. برای نمونه، قیمت روغن مایع 900 گرمی طی یک سال حدود 337 درصد افزایش داشته و بهای تخم مرغ نیز نزدیک به 260 درصد بیشتر شده است.
رشد 50درصدی اعتبار در برابر افزایش نزدیک به 100درصدی هزینه ها
مقایسه افزایش احتمالی 50درصدی اعتبار کالابرگ با رشد نزدیک به 100درصدی هزینه سبد نمونه، این پرسش را مطرح می کند که آیا افزایش پیشنهادی می تواند قدرت خرید خانوارهای کم درآمد را در برابر افزایش قیمت مواد غذایی حفظ کند یا خیر.
اگر اعتبار فعلی هر فرد یک میلیون تومان باشد، افزایش 50درصدی آن، مبلغ اعتبار را به یک میلیون و 500 هزار تومان می رساند؛ یعنی 500 هزار تومان افزایش. در مقابل، هزینه سبد بررسی شده از 2.182 میلیون تومان به 4.289 میلیون تومان رسیده و 2.107 میلیون تومان بیشتر شده است.
البته این مقایسه به معنای ضرورت جبران کامل افزایش قیمت سبد از طریق یارانه نیست؛ زیرا کالابرگ تنها بخشی از هزینه های معیشتی خانوار را پوشش می دهد و میزان مصرف کالاهای مختلف نیز در خانوارها یکسان نیست. با این حال، این ارقام می تواند معیاری برای ارزیابی حداقل حمایت لازم برای حفظ قدرت خرید
افزایش اعتبار برای پنج دهک پایین تا چه اندازه ضروری است؟
بر پایه این محاسبات، اگر هدف اصلی کالابرگ حمایت از قدرت خرید اقشار کم درآمد در برابر افزایش قیمت کالاهای اساسی باشد، رشد 50درصدی اعتبار با افزایش نزدیک به 100درصدی هزینه سبد فاصله زیادی دارد.
از این منظر، می توان گفت برای پنج دهک پایین درآمدی، افزایش اعتبار باید با رشد هزینه سبد غذایی تناسب بیشتری داشته باشد. اگر همین سبد به عنوان معیار در نظر گرفته شود، افزایش نزدیک به 100درصدی اعتبار می تواند بخش بیشتری از قدرت خرید این گروه ها را در مقایسه با گذشته حفظ کند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می شود که دولت از حمایت هدفمندتر از اقشار نیازمند سخن گفته است. در الگوی جدید، قرار است به جای تکیه صرف بر دهک بندی، خانوارها بر اساس شاخص های وسع در سه گروه «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» قرار بگیرند و اولویت حمایت به گروه های نیازمندتر اختصاص یابد.
در تصمیمی که قرار است برای 15 مهر اتخاذ شود، باید سه عامل به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد: روند افزایش قیمت مواد غذایی، توان خرید خانوارها و منابع مالی در دسترس برای اجرای طرح.
