به گزارش گروه روانشناسی رکنا، وقتی در خانه باز شد، سکوت معنای دیگری پیدا کرد. جوزایا مور، همسرش سارا، چهار فرزندشان و دو دختر مهمان در اتاق های خواب خود کشته شده بودند. شش نفر از قربانیان کودک بودند. سلاح قتل در خانه باقی مانده بود، اما کسی که از آن استفاده کرده بود، ناپدید شده بود.
این جنایت در شهر کوچک ویلیسکا در ایالت آیووا رخ داد. شهری که از آن پس نامش با یکی از مشهورترین پرونده های حل نشده تاریخ جنایی آمریکا گره خورد. تحقیقات گسترده، اتهام های سنگین، یک اعتراف پس گرفته شده و دو محاکمه یک واعظ دوره گرد نتوانستند به پاسخ قطعی برسند. بیش از یک قرن گذشته است و هنوز معلوم نیست چه کسی آن شب وارد خانه شد.
آخرین شب، کودکان، مراسم کلیسا و یک بازگشت معمولی
یکشنبه ۹ ژوئن ۱۹۱۲، خانواده مور روزی را پشت سر گذاشته بود که در ظاهر تفاوتی با زندگی عادی آنها نداشت. جوزایا مور، ۴۳ ساله، و همسرش سارا، ۳۹ ساله، چهار فرزند داشتند: هرمن ۱۱ ساله، کاترین ۱۰ ساله، بوید ۷ ساله و پل ۵ ساله.
آن شب، دو خواهر از خانواده استیلینگر نیز مهمان آنها بودند. لنا ۱۲ سال داشت و اینا ۸ ساله بود. دختران با خانواده مور در مراسم ویژه روز کودکان در کلیسای پرسبیتری شرکت کردند. سارا مور در برگزاری برنامه نقش داشت و بچه ها نیز در مراسم مدرسه یکشنبه حضور پیدا کردند.
مراسم و دیدارهای پس از آن تا ساعات پایانی شب ادامه یافت. خانواده مور همراه دو دختر مهمان به خانه بازگشتند. آنها خوراکی خوردند و برای خواب آماده شدند. هیچ نشانه مستندی وجود ندارد که نشان دهد افراد حاضر در خانه می دانستند در آستانه شبی مرگبار قرار گرفته اند.
این جزئیات اهمیت دارند، زیرا تصویر آخرین ساعات زندگی قربانیان را از یک فهرست اسامی فراتر می برند. آن شب، هشت انسان با سن و زندگی متفاوت در یک خانه کنار هم بودند؛ پدر و مادری با چهار فرزند و دو دختری که برای گذراندن شب به خانه دوستانشان آمده بودند. صبح روز بعد، هیچکدام زنده نبودند.
همسایه ای که سکوت را جدی گرفت
حدود ساعت هفت و نیم صبح ۱۰ ژوئن، مری پکهام، همسایه خانواده، متوجه شد خانه بیش از حد ساکت است. رفت و آمد معمول آغاز نشده بود و کسی از خانه بیرون نیامده بود. او که نگران شده بود، با راس مور، برادر جوزایا، تماس گرفت.
راس که در شهر فعالیت تجاری داشت، برای بررسی وضعیت به خانه آمد. او پس از ورود و مشاهده نشانه های هولناک، از ادامه جست وجو دست کشید و به دنبال کمک رفت. کمی بعد، هنری هورتون، کلانتر شهر، به محل رسید و با صحنه ای روبه رو شد که تمام هشت نفر خانواده و مهمانان را در بر می گرفت.
کشف قربانیان، شهر را بهت زده کرد. موضوع فقط تعداد کشته شدگان نبود؛ قتل هشت نفر در خانه ای مسکونی، از جمله شش کودک، پرسشی بزرگ درباره امنیت و آرامش یک جامعه کوچک ایجاد می کرد.
در ساعات نخست، خانه به محل تجمع کنجکاوان تبدیل شد و کنترل صحنه جرم به یکی از مشکلات تحقیقات بدل شد. در دوره ای که روش های حفاظت از صحنه جرم به اندازه امروز پیشرفته و جاافتاده نبودند، رفت و آمد افراد می توانست ارزش برخی آثار و نشانه ها را کاهش دهد. در پرونده ویلیسکا نیز گزارش هایی از ورود افراد کنجکاو به خانه پیش از حفاظت کامل از محل وجود دارد.
تبر در خانه ماند، اما صاحب دست ها پیدا نشد
تبر مرتبط با قتل ها در خانه پیدا شد. بررسی های تاریخی نشان می دهد این ابزار از وسایل موجود در محل بود و پس از جنایت نیز در خانه باقی مانده بود. با این حال، کشف سلاح به معنای شناسایی فردی نبود که از آن استفاده کرده بود.
در صحنه جرم، اشیا به تنهایی سخن نمی گویند. یک ابزار می تواند نوعی از وقوع جنایت را نشان دهد، اما برای تعیین هویت عامل، باید با شواهد دیگر مانند آثار باقی مانده، شهادت ها، زمان بندی و اطلاعات مربوط به رفت و آمد افراد تطبیق داده شود.
پرونده ویلیسکا به نمونه ای ماندگار از همین فاصله تبدیل شد: ابزار قتل وجود داشت، قربانیان شناسایی شده بودند و محل جنایت نیز مشخص بود، اما ارتباطی قطعی میان شواهد و یک فرد مشخص شکل نگرفت.
جزئیات غیرمعمول صحنه، از جمله پوشاندن آینه ها و شیشه های برخی درها با پارچه و باقی ماندن اشیایی در اتاق ها، به گسترش گمانه زنی ها دامن زد. با این حال، نمی توان از این رفتارها به تنهایی انگیزه یا وضعیت روانی قاتل را تشخیص داد. هر تفسیر درباره معنای آنها باید از واقعیت مستند جدا بماند.
شهری که به میدان اتهام و شایعه تبدیل شد
تحقیقات ویلیسکا به سرعت از محدوده یک خانه فراتر رفت. ماموران و مقام های قضایی افراد مختلفی را بررسی کردند. نظریه هایی درباره انگیزه های شخصی، اختلاف های تجاری و احتمال دخالت افرادی خارج از شهر مطرح شد. برخی اتهام ها به چهره های شناخته شده محلی نیز رسیدند و پرونده درگیر اختلاف های حقوقی و سیاسی شد.
از جمله نام هایی که در روایت های تاریخی مطرح شده، فرانک جونز، تاجر و سیاستمدار محلی است. رابطه کاری گذشته او با جوزایا مور و اختلاف های احتمالی تجاری، زمینه ای برای شکل گیری نظریه هایی درباره نقش او فراهم کرد. اما طرح اتهام و انتشار نظریه، به معنای اثبات دخالت در قتل نیست. جونز به جرم این قتل ها محکوم نشد و ارتباط قطعی او با جنایت ثابت نشد.
افراد دیگری نیز در دوره های مختلف مظنون شناخته شدند. با گذشت زمان، برخی روایت ها تلاش کردند پرونده ویلیسکا را به قتل های مشابه در مناطق دیگر پیوند دهند و احتمال فعالیت یک قاتل زنجیره ای را مطرح کنند. اما شباهت در شیوه ارتکاب چند جنایت، به تنهایی برای اثبات اینکه یک نفر عامل همه آنها بوده کافی نیست.
هر نظریه تازه، توجه عمومی را دوباره به پرونده جلب می کرد؛ اما تحقیقات همچنان با یک مشکل اساسی روبرو بود: هیچ یک از فرضیه ها به محکومیت قطعی عامل قتل هشت قربانی منتهی نشد.
اعترافی که نتوانست پرونده را ببندد
یکی از جنجالی ترین چهره های این پرونده، لین جورج جکلین کلی، واعظی دوره گرد بود. او در روزهای نزدیک به جنایت در ویلیسکا حضور داشت و در برنامه مذهبی روز کودکان شرکت کرده بود. خروج او از شهر در صبح روز بعد و رفتارها و نامه های بعدی اش توجه مقام های تحقیق را جلب کرد.
سال ها بعد، کلی به مظنون اصلی پرونده تبدیل شد. در سال ۱۹۱۷، او به اتهام قتل لنا استیلینگر محاکمه شد. در جریان تحقیقات، اعترافی از او گرفته شد که در آن مسئولیت قتل را پذیرفته بود؛ اما بعدا اعتراف خود را پس گرفت.
همین اعتراف، پرونده را وارد مرحله ای تازه کرد. اگر اعتراف پذیرفته می شد و با شواهد مستقل سازگار بود، می توانست در روشن شدن ماجرا نقش مهمی داشته باشد. اما اعتراف به تنهایی همیشه پایان تحقیق نیست. شرایط اخذ آن، اعتبار گفته ها، سازگاری با شواهد و امکان اثبات اتهام در دادگاه، همگی اهمیت دارند.
محاکمه نخست در سپتامبر ۱۹۱۷ به نتیجه مشترک هیئت منصفه نرسید. یازده نفر از دوازده عضو هیئت منصفه به تبرئه تمایل داشتند، اما رای یکپارچه حاصل نشد. در محاکمه دوم، کلی در نوامبر همان سال تبرئه شد.
این دو نتیجه را نباید یکی دانست: محاکمه نخست با اختلاف نظر هیئت منصفه پایان یافت و محاکمه دوم به تبرئه انجامید. مهم تر از همه، کلی به دلیل قتل های ویلیسکا محکوم نشد و هیچ حکم قضایی او را قاتل قطعی هر هشت نفر معرفی نکرد. پس از آن نیز فرد دیگری برای این قتل ها به محکومیت نهایی نرسید.
سرنوشت تبر، شیئی که از خود پرونده هم طولانی تر زنده ماند
داستان تبر مرتبط با قتل ها به پایان تحقیقات محدود نماند. این شیء پس از نگهداری در اختیار مقام های محلی و استفاده در جریان رسیدگی قضایی، در دوره های بعد میان افراد مختلف دست به دست شد و سرنوشت آن به موضوعی جداگانه برای پژوهشگران تاریخ پرونده تبدیل شد.
انجمن تاریخی ویلیسکا درباره مسیر نگهداری تبر و نشانه هایی که برای شناسایی آن به عنوان سلاح مرتبط با قتل ها بررسی شده اند، مطالبی منتشر کرده است. این تاریخچه نشان می دهد که حتی یک شیء مرتبط با جنایتی حل نشده نیز می تواند در طول زمان به بخشی از حافظه عمومی و میراث تاریخی یک شهر تبدیل شود.
اما تبر، هرچند از نظر تاریخی مهم است، پاسخ همه پرسش ها نیست. وجود یک سلاح شناخته شده نمی تواند جای شناسایی عامل جنایت را بگیرد. شیء باقی مانده است، اما هویت کسی که آن شب از آن استفاده کرد، روشن نشده است.
خانه ای که از صحنه جرم به مقصد گردشگری تبدیل شد
با گذشت دهه ها، خانه مور به یکی از شناخته شده ترین مکان های مرتبط با جنایت های حل نشده آمریکا تبدیل شد. بازدیدکنندگان برای دیدن محل قتل ها به ویلیسکا رفتند و روایت های ترسناک درباره خانه گسترش یافتند. داستان های مربوط به صداهای غیرعادی، ارواح و تجربه های ماورایی نیز به شهرت امروزی آن اضافه شدند.
با این حال، باید میان تاریخ مستند و روایت های فراطبیعی تفاوت گذاشت. گزارش تجربه های شخصی یا داستان های مربوط به ارواح، مدرک معتبری برای شناسایی قاتل نیستند. آنچه به طور تاریخی ثابت است، قتل هشت نفر در ژوئن ۱۹۱۲ و شکست تحقیقات در شناسایی قطعی عامل آن است.
تبدیل یک محل جنایت به جاذبه گردشگری، پرسش دیگری نیز ایجاد می کند: چگونه باید درباره مکانی روایت کرد که در آن، هشت انسان جان خود را از دست داده اند؟ اگر تمام توجه بر ترس، هیجان و تجربه بازدیدکننده متمرکز شود، ممکن است زندگی قربانیان و رنج خانواده هایشان به حاشیه برود.
خانه ویلیسکا فقط یک مکان مرموز نیست. محل زندگی خانواده ای بود که فرزندانش به مدرسه و مراسم مذهبی می رفتند، مهمان می پذیرفتند و برای خواب به اتاق های خود بازمی گشتند. همین زندگی معمولی است که عمق فاجعه را نشان می دهد.
وقتی خانه دیگر پناهگاه نیست
دکتر مریم سامانی – روانشناس بالینی و متخصص حوزه تروما- می گوید: خانه برای بسیاری از انسان ها نماد امنیت است. مکانی که می توانند در آن مراقبت از محیط را کنار بگذارند، بخوابند و انتظار داشته باشند صبح روز بعد در همان فضای آشنا بیدار شوند. وقوع خشونت در چنین فضایی، این تصور بنیادی را زیر سوال می برد.
در پرونده ویلیسکا، قربانیان در خانه خود و هنگام خواب کشته شدند. همین ویژگی، جنایت را از یک درگیری آشکار در فضای عمومی متمایز می کند. خانه ای که باید مرز میان فرد و خطر باشد، به محل وقوع خشونت تبدیل شده بود.
وی می گوید: از منظر روانشناختی، نامعلوم ماندن عامل یک جنایت نیز می تواند به تداوم نگرانی و جست وجوی پاسخ دامن بزند. وقتی جامعه نمی داند چه کسی مسئول یک اتفاق هولناک بوده است، احتمال دارد افراد به بازبینی روابط، رفتارها و خاطرات گذشته روی بیاورند. شایعات و نظریه های تازه نیز می توانند برای مدتی احساس کاذب نزدیک شدن به پاسخ ایجاد کنند.
البته نمی توان بدون شواهد مشخص، درباره واکنش روانی تک تک ساکنان ویلیسکا یا وضعیت روانی قاتل حکم داد. آنچه می توان گفت، این است که پرونده های حل نشده زمینه ای برای ادامه عدم قطعیت فراهم می کنند؛ عدم قطعیتی که با گذشت زمان و تکرار روایت ها لزوما از بین نمی رود.
وی خاطر نشان می کند: نکته دیگر، اهمیت حفظ هویت قربانیان است. وقتی یک پرونده با عنوان هشت جسد، تبر خون آلود یا خانه تسخیرشده شناخته می شود، افراد قربانی ممکن است به عناصر یک داستان ترسناک تبدیل شوند. یادآوری نام و سن آنها، بازگشت به زندگی عادی پیش از جنایت و پرهیز از تبدیل رنجشان به سرگرمی، بخشی از روایت مسئولانه تاریخ است.
صبح آمد، اما پاسخ هرگز نرسید
در شب ۹ ژوئن ۱۹۱۲، خانواده مور و دو دختر مهمان برای خواب به خانه بازگشتند. صبح روز بعد، همسایه ای متوجه سکوت غیرعادی خانه شد و نگرانی او به کشف یکی از تکان دهنده ترین جنایت های تاریخ ایالت آیووا انجامید.
هشت نفر جان باختند. جوزایا و سارا مور، چهار فرزندشان و لنا و اینا استیلینگر. تحقیقات سال ها ادامه یافت، افراد مختلفی مظنون شدند و یک واعظ دوره گرد پس از اعترافی که بعدا پس گرفت، دو بار محاکمه شد. با این حال، هیچ کس به طور قطعی مسئول قتل های ویلیسکا شناخته نشد.
امروز، خانه و تبر همچنان بخشی از تاریخ این پرونده اند. داستان های ترسناک نیز به آن افزوده شده اند، اما معمای اصلی نه درباره ارواح است و نه درباره اشیای مرموز. پرسش واقعی این است که چه کسی در آن شب وارد خانه شد و چرا هشت زندگی را پایان داد.
صبح رسید، اما هیچکس از خانه بیرون نیامد. شهر بیدار شد و حقیقتی هولناک آشکار شد. آنچه هرگز بطور قطعی پیدا نشد، نام کسی بود که آن شب را به آخرین شب زندگی هشت انسان تبدیل کرد.
