فرارو: پاتریک وینتور، کارشناس ارشد مسائل بین الملل و ستون نویس روزنامه گاردین نوشت: انصارالله در یمن در حال پیشبرد تلاشی گسترده برای به دست گرفتن کنترل کامل سواحل این کشور در دریای سرخ است. این گروه مدعی شده که بندر راهبردی مُخا را به کنترل خود درآورده است؛ اقدامی که همزمان با یکی از جدیترین موجهای درگیری میان انصارالله و دولت مورد حمایت عربستان سعودی در سالهای اخیر صورت گرفته است. با این حال، اهمیت این پیشروی فقط به خود بندر مُخا محدود نمیشود و انصارالله را یک گام دیگر به کنترل یکی از مسیرهای مهم کشتیرانی نزدیک میکند.
پیشروی انصارالله در سواحل یمن؛ نزدیکتر شدن ایران به دو گلوگاه دریایی
تصرف سواحل و برخی جزایر دریای سرخ میتواند برای عربستان سعودی و آمریکا پیامدهای راهبردی مهمی به همراه داشته باشد؛ چراکه در چنین شرایطی، ایران و انصارالله به کنترل دو گلوگاه مهم کشتیرانی در دو سوی شبهجزیره عربستان یعنی بابالمندب در جنوب دریای سرخ و تنگه هرمز در خلیج فارس نزدیک تر می شوند.
به گفته ناظران، با توجه به اینکه این درگیریها از زمان آتشبس مورد حمایت سازمان ملل در آوریل ۲۰۲۲ و پایان درگیریهای اصلی نظامی، شدیدترین موج درگیریها به شمار میرود، در حال حاضر امید چندانی به کاهش تنشها وجود ندارد. برخی ناظران این تحولات را تلاشی از سوی انصارالله برای باز کردن جبههای دیگر در جنگ میان ایران و آمریکا میدانند؛ جبههای که در کنار درگیری بر سر کنترل تنگه هرمز شکل گرفته است.
براء شیبان، کارشناس مسائل یمن در مؤسسه خدمات رسانی متحد سلطنتی در لندن معتقد است اوضاع در این کشور بهسرعت در حال خارج شدن از کنترل است. او میگوید دولت یمن تحت حمایت عربستان سعودی با باز کردن جبهههای تازه علیه انصارالله تلاش میکند فشار بر نیروهای این گروه را آنقدر افزایش دهد که دیگر توان ادامه مقاومت را نداشته باشند. با این حال، انصارالله طی ۴۸ ساعت گذشته پیشرویهای قابل توجهی در جنوب یمن و در امتداد ساحل غربی این کشور داشته است. نیروهای این گروه همچنین به مناطق مرتفعی که بر تنگه باریک بابالمندب مشرف هستند، نزدیکتر شدهاند.
ادامه این درگیریها اکنون این پرسش را هم مطرح کرده است که آیا عربستان سعودی که روز پنجشنبه دستکم ۴۰ حمله هوایی علیه مواضع انصارالله انجام داد، توافق دفاعی مکه را فعال خواهد کرد یا نه؛ و آیا در ادامه از متحدان خود یعنی پاکستان و ترکیه خواهد خواست نیرو به یمن اعزام کنند. با این حال، این توافق ماهیتی دفاعی دارد و بعید است فعالیتهای نظامی عربستان سعودی در یمن را دربر بگیرد.
انصارالله با هدف قرار دادن و در اختیار گرفتن بخش بیشتری از ساحل دریای سرخ در جنوب بندر حدیده، به دنبال ایجاد اهرم فشاری تازهای بر عربستان سعودی و آمریکا است تا آنها را به پذیرش توافقی وادار کند که بر اساس آن، محاصره نفتکشهای ایرانی در خلیج فارس از سوی آمریکا لغو شود. دونالد ترامپ نیز روز چهارشنبه اذعان کرد که انتظار ندارد جنگ با ایران پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در اوایل نوامبر به پایان برسد.
پیشروی انصارالله در سواحل یمن؛ بابالمندب در کانون رقابت قدرتها
موج تازه تشدید درگیریها زمانی آغاز شد که انصارالله با پهپاد و موشکهای بالستیک، تأسیسات انرژی و شهرهای جنوبی عربستان سعودی را هدف قرار داد. در واکنش به این حملات، نیروهای نظامی عربستان بین سوم تا هفتم سپتامبر دستکم ۱۵ حمله انجام دادند. نهاد ناظر بر دادههای درگیریها یعنی «آکلد»، برآورد کرده است که در همین پنج روز، ۲۷۶ نفر جان خود را از دست دادهاند. درگیریها همچنان ادامه دارد و انصارالله مدعی شده است که کنترل مُخا در استان تعز، شهر داخلی حَیس و همچنین اردوگاه خالد بن ولید، بزرگترین پایگاه نظامی منطقه را به دست گرفته است. بر اساس یکی از برآوردهای مرتبط با انصارالله، نیروهای این گروه اکنون بیش از ۲۳۲۰ مایل مربع معادل ۶۰۰۰ کیلومتر مربع، از اراضی را در اختیار دارند.
سرلشکر طارق صالح، فرمانده نیروهای دولت یمن تأیید کرده است که برای سازماندهی دوباره نیروها در مکانی امن، در جنوب مُخا دستور یک عقبنشینی راهبردی را صادر کرده است. او گفت: «نیروهای مسلح در ساحل غربی طی روزهای گذشته، در جریان مقابله با حمله انصارالله انجام شد، تلفات سنگینی متحمل شدند و شماری از نیروها کشته شدند.» به گفته تحلیلگران، اختلافات داخلی در میان نیروهای دولت یمن و همچنین فشارهای خارجی عربستان سعودی، توانایی این نیروها برای مقابله مؤثر با انصارالله را کاهش داده است.
در همین حال، طرف مقابل همچنان با تکیه بر برتری هوایی خود، مواضع انصارالله را هدف قرار میدهد. با این حال، منابع دولتی اذعان کردهاند که نیروهای انصارالله در امتداد ساحل پیشروی زمینی داشتهاند و با استفاده از موشکهای خود، دو جزیره راهبردی زُقَر و حَنیش در دریای سرخ را نیز هدف قرار دادهاند. همزمان، درگیریها در مناطق مختلف یمن از جمله استانهای اَضضالع، البیضاء، مأرب، شبوه، الجوف، حدیده و تعز شدت گرفته است. انصارالله در روزهای نخست ازسرگیری درگیریها، در برخی مناطق ناچار به عقبنشینی شدند؛ چراکه درگیری همزمان در چند جبهه، منابع و شمار نیروهای شبه نظامی آنها را تحت فشار قرار داده بود.
انصارالله امیدوارند اختلافات سیاسی در داخل دولت یمن، که نبود یک ساختار نظامی منسجم نیز آن را آشکارتر کرده است، به مرور زمان به نفع آنها تمام شود. امارات متحده عربی که پیشتر یکی از بازیگران اصلی در جنوب یمن بود و از نیروهای جداییطلب شورای انتقالی جنوب حمایت میکرد، در ابتدای سال جاری میلادی کمکهای مالی و نظامی خود به این نیروها را متوقف کرد. نیروهای جنوب نیز از حضور در درگیریها خارج از مناطق خود خودداری کردهاند.
شروان هندرین علی، تحلیلگر مسائل یمن در نهاد آکلد میگوید در آینده نزدیک نمیتوان انتظار کاهش درگیریها را داشت؛ زیرا هر دو طرف همچنان تلاش میکنند با وارد کردن خسارت بیشتر به طرف مقابل، او را به پذیرش مصالحه وادار کنند. او تاکید کرد که از نظر توان نظامی، وضعیت دو طرف اکنون نسبت به دوره پیش از آتشبس سال ۲۰۲۲ برابرتر است؛ دورهای که انصارالله برتری بیشتری در میدان داشتند. به گفته او، درگیریها همچنان بیشتر در مناطق ساحلی دریای سرخ در استانهای حدیده و تعز متمرکز خواهد بود؛ مناطقی که انصارالله، دولت یمن و عربستان سعودی همگی منافع مستقیمی در کنترل کامل آنها دارند. هدف از این تلاش، جلوگیری از آن است که طرف مقابل بتواند کنترل مؤثری بر تنگه بابالمندب اعمال کند.
تشدید تنشهایی که این هفته به درگیریهای گسترده و خشونتبار منجر شد، یکشبه اتفاق نیفتاده و روندی تدریجی داشته است. این روند پس از آن آغاز شد که یک هیئت بلندپایه انصارالله در ماه ژوئیه برای شرکت در مراسم تشییع آیت الله علی خامنهای به تهران سفر کرد. این هیئت هنگام بازگشت، با یک هواپیمای ایرانی راهی صنعا شد؛ اما عربستان سعودی اجازه فرود این هواپیما را در صنعا نداد.
در واکنش به این اقدام، عربستان باند فرودگاه را بمباران کرد و انصارالله نیز در پاسخ، محاصره دریایی عربستان سعودی در دریای سرخ را اعلام کردند؛ اقدامی که این گروه یمنی آن را «محاصره در برابر محاصره» نامید. این محاصره که در ۲۰ ژوئیه اعلام شد، پس از آن با حمله به پالایشگاه جازان عربستان در ۲۵ ژوئیه و حمله به یک نفتکش در نزدیکی ینبع در ۲۴ اوت همراه شد.
