روی منوی هر کافه‌ای این دو اسم کنار هم نشسته‌اند و قیمتشان هم معمولاً نزدیک به هم است. شاید شما هم یک بار لاته سفارش داده باشید و وقتی لیوان بلند و شیری را دیده‌اید، با خودتان گفته باشید «پس کاپوچینو چه بود؟». فرق کاپوچینو و لاته در نوع قهوه نیست؛ هر دو با اسپرسو ساخته می‌شوند. ماجرا به شیر برمی‌گردد: چقدر شیر، و چقدر کف.
کاپوچینو؛ سه سهم تقریباً مساوی
کاپوچینوی کلاسیک ایتالیایی را معمولاً با فرمول ساده «یک‌سوم، یک‌سوم، یک‌سوم» می‌شناسند: یک‌سوم اسپرسو، یک‌سوم شیر بخارداده و یک‌سوم کف شیر. حجم کاپوچینوی سنتی کوچک است، حدود ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلی‌لیتر، و در فنجان دسته‌دار سرو می‌شود. البته در کافه‌های زنجیره‌ای برخی کشورها اندازه‌اش خیلی بزرگ‌تر شده است.
اسمش هم داستان جالبی دارد. «کاپوچینو» از نام راهبان کاپوچین گرفته شده؛ رنگ قهوه‌ای روشن این نوشیدنی شبیه رنگ ردای آن‌ها بوده است. نتیجه نهایی نوشیدنی‌ای است که طعم قهوه در آن پررنگ‌تر حس می‌شود و کفی پف‌دار و سبک روی آن نشسته است.
لاته؛ قهوه‌ای که در شیر شنا می‌کند
«کافه لاته» در زبان ایتالیایی یعنی «قهوه و شیر». لاته همان مقدار اسپرسو را دارد، اما شیر خیلی بیشتری به آن اضافه می‌شود و فقط یک لایه نازک از کف بسیار ریز، که به آن میکروفوم می‌گویند، رویش می‌نشیند. معمولاً در لیوان یا ماگ بزرگ‌تر سرو می‌شود و طعمش ملایم‌تر، شیرین‌تر و نرم‌تر است.
یک نکته بامزه برای سفر: اگر در ایتالیا فقط بگویید «لاته»، احتمالاً یک لیوان شیر برایتان می‌آورند! چون «لاته» به‌تنهایی یعنی شیر.
فرق کاپوچینو و لاته از نگاه یک باریستا
| ویژگی | کاپوچینو | لاته |
|---|---|---|
| مقدار اسپرسو | معمولاً یک شات | معمولاً یک شات (گاهی دو شات در لیوان‌های بزرگ) |
| مقدار شیر | کمتر | خیلی بیشتر |
| کف شیر | لایه ضخیم و پف‌دار | لایه نازک و براق |
| حجم سرو | کوچک، در فنجان | بزرگ‌تر، در لیوان یا ماگ |
| طعم قهوه | پررنگ‌تر | ملایم‌تر و شیری |
| لاته‌آرت | ممکن اما سخت‌تر | بسیار رایج |
کف شیر؛ راز اصلی تفاوت
اگر بخواهیم فقط یک جمله بگوییم، این است: کاپوچینو کف دارد، لاته شیر. وقتی باریستا شیر را با نازل بخار دستگاه گرم می‌کند، با تغییر عمق نازل می‌تواند هوای بیشتر یا کمتری وارد شیر کند. برای کاپوچینو هوای بیشتری وارد می‌کند تا کف حجیم و سبکی بسازد. برای لاته، کف ریز و مخملی می‌خواهد که با شیر یکی شود و روی سطح، طرح قلب یا برگ بسازد.
یک خویشاوند دیگر هم دارند: فلت‌وایت. این نوشیدنی که در استرالیا و نیوزیلند محبوب است، چیزی بین این دو است؛ شیر بافت‌دار با کف خیلی کم در فنجانی کوچک‌تر از لاته.
طرز تهیه ساده در خانه
دستگاه حرفه‌ای ندارید؟ مشکلی نیست. با یک قهوه غلیظ و کمی حوصله هم می‌شود نتیجه خوبی گرفت:
- یک اسپرسو یا قهوه بسیار غلیظ آماده کنید. نوع دانه روی طعم اثر زیادی دارد؛ تفاوت‌ها را در مطلب فرق عربیکا و روبوستا بخوانید.
- شیر را گرم کنید، اما نگذارید بجوشد؛ شیر خیلی داغ کف خوبی نمی‌دهد.
- با کف‌ساز دستی یا تکان دادن در شیشه دربسته، شیر را کف‌دار کنید.
- برای کاپوچینو، کمی شیر و مقدار زیادی کف روی قهوه بریزید. برای لاته، شیر بیشتر و کف کمتر.
چند ترفند کوچک هم کار را راحت‌تر می‌کند. شیر سرد یخچال معمولاً کف بهتری از شیری می‌دهد که مدتی بیرون مانده است. شیرهای گیاهی هم رفتار یکسانی ندارند؛ بعضی خوب کف می‌کنند و بعضی زود می‌خوابند، پس چند نوع را امتحان کنید. اگر دوست دارید کاپوچینوی خانگی‌تان حال‌وهوای کافه را داشته باشد، کمی پودر کاکائو یا دارچین روی کف بپاشید. برای لاته هم می‌توانید یک قاشق عسل یا کمی وانیل اضافه کنید؛ فقط مراقب باشید شیرینی، طعم قهوه را کاملاً نپوشاند.
اگر حوصله قهوه ندارید
گاهی عصرها دلتان یک نوشیدنی گرم شیری می‌خواهد، اما بدون کافئین. در این حالت هات چاکلت خانگی جایگزین دلچسبی است. اگر هم برایتان سؤال است که هات چاکلت با شیرکاکائوی معمولی چه فرقی دارد، مطلب فرق شیر کاکائو و هات چاکلت را ببینید.
چند سؤال پرتکرار
کافئین کاپوچینو بیشتر است یا لاته؟
اگر هر دو با یک شات اسپرسو درست شوند، کافئینشان تقریباً یکی است. لاته فقط شیر بیشتری دارد و به همین خاطر ملایم‌تر به نظر می‌رسد.
کالری کاپوچینو کمتر است یا لاته؟
به‌طور کلی لاته به خاطر شیر بیشتر کالری بالاتری دارد، به‌خصوص اگر شیر پرچرب یا سیروپ به آن اضافه شود.
برای کسی که تازه قهوه‌خور شده کدام بهتر است؟
لاته معمولاً انتخاب نرم‌تری است، چون تلخی قهوه در آن کمتر حس می‌شود.
