بلاگ‌پارس

خانه » سرگرمی و وبگردی » معنی کلمات درس دوازدهم فارسی هفتم + هم خانواده

معنی کلمات درس دوازدهم فارسی هفتم + هم خانواده

فهرست مطالب

آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).

📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی هفتم

درس دوازدهم فارسی هفتم با نام «خدمات متقابل اسلام و ایران» نخستین درس فصل پنجم کتاب («اسلام و انقلاب اسلامی») است و متن آن از مرتضی مطهری است. نویسنده در این نثر توضیح می‌دهد که ایرانیان پس از پذیرفتن اسلام زبان فارسی را نگه داشتند و در شکل‌گیری تمدن اسلامی سهم مهمی داشتند؛ از دید او، بسیاری از آثار ادبی و هنری فارسی هم از مفاهیم اسلامی رنگ گرفته است. پس از درس، شعرخوانی «رستگاری» از شاهنامه‌ی فردوسی آمده است.

چند نمونه از معنی واژه‌ها: متقابل یعنی دوسویه، تکلّم یعنی سخن گفتن و مورّخ یعنی تاریخ‌نویس.

درس دوازدهم فارسی هفتم در یک نگاه

ویژگی توضیح
فصل فصل پنجم: اسلام و انقلاب اسلامی
نوع متن نثر (متن توضیحی و تاریخی)
نویسنده یا شاعر درس: مرتضی مطهری؛ شعرخوانی: فردوسی
پیام اصلی درس زبان و فرهنگ هر ملت سرمایه‌ای ارزشمند است و دانش و هنر مردمان گوناگون می‌تواند فرهنگ مشترکی بسازد.
بخش‌های همراه شعرخوانی «رستگاری» (از شاهنامه‌ی فردوسی)

معنی کلمات درس دوازدهم فارسی هفتم (خدمات متقابل اسلام و ایران)

ردیف کلمه معنی
۱ متقابل دوسویه؛ از هر دو طرف
۲ آیین دین، روش و قانون
۳ متعلّق وابسته؛ از آنِ کسی یا چیزی
۴ بشر انسان، آدمی
۵ تکیه کردن پشت گرم بودن به چیزی؛ این‌جا یعنی تأکید کردن
۶ ملّت مردم یک سرزمین
۷ مانع بازدارنده، جلوگیر
۸ تکلّم سخن گفتن
۹ موفّقیت کامیابی
۱۰ ملل جمع ملّت
۱۱ سهم بهره، نصیب
۱۲ گران‌بها باارزش
۱۳ شاهکار برجسته‌ترین و بهترین اثر
۱۴ ارزنده باارزش، شایسته
۱۵ مفاهیم جمع مفهوم؛ معناها
۱۶ موج زدن کنایه از فراوان دیده شدن
۱۷ پیوند اتصال، ارتباط
۱۸ جاودان همیشگی، ماندگار
۱۹ ظهور پیدا شدن، آشکار شدن
۲۰ عظیم بزرگ
۲۱ تمدّن پیشرفت یک جامعه در دانش، هنر و زندگی اجتماعی
۲۲ عمده بیشتر، اصلی
۲۳ در پرتو به کمکِ، در سایه‌ی
۲۴ گرایش میل، روی آوردن
۲۵ همدوش همراه، هم‌پا
۲۶ مشعل‌دار کنایه از پیشرو و راهنما
۲۷ شکوهمند باشکوه
۲۸ لیاقت شایستگی
۲۹ استعداد توانایی، قابلیت
۳۰ مقتدایی پیشوایی، رهبری
۳۱ اختصاص دادن ویژه‌ی خود کردن
۳۲ نظیر مانند
۳۳ مورّخ تاریخ‌نویس
۳۴ ادیب سخن‌دان، اهل ادب
۳۵ فیلسوف اندیشمندی که درباره‌ی هستی و حقیقت پژوهش می‌کند
۳۶ عارف اهل عرفان؛ خداشناس
۳۷ شایان سزاوار، شایسته
۳۸ خالصانه پاک و بی‌ریا
۳۹ اعمّ از چه … و چه …؛ شامل
۴۰ گنجینه مجموعه‌ای از چیزهای گران‌بها
۴۱ اوج بالاترین نقطه
۴۲ ذوق سلیقه و درک زیبایی
۴۳ مظاهر جمع مظهر؛ نشانه‌ها، جلوه‌ها
۴۴ جامه لباس
۴۵ شاهد گواه، نمونه

کلمات هم‌خانواده درس دوازدهم فارسی هفتم

کلمه هم‌خانواده‌ها
خدمات خدمت، خادم، مخدوم
مسلمان اسلام، سلامت، تسلیم
متعلّق علاقه، تعلّق
تکلّم کلام، کلمه، متکلّم
ملّت ملل، ملّی
مانع منع، ممنوع، امتناع
مفاهیم مفهوم، فهم، تفاهم
ظهور ظاهر، مظاهر، اظهار
عظیم عظمت، اعظم، معظّم
تمدّن مدینه، مدنی، متمدّن
مورّخ تاریخ، تواریخ
ادیب ادب، ادبیات، آداب
عارف معرفت، عرفان، معارف
ایمان مؤمن، امین، امنیت
حکایات حکایت، حاکی
شاهد مشاهده، شهود، شهادت

مخالف (متضاد) کلمات درس دوازدهم فارسی هفتم

کلمه مخالف
اوّلین آخرین
متقابل یک‌سویه
موفّقیت شکست
گران‌بها بی‌ارزش، ارزان
عظیم کوچک، ناچیز
کم‌نظیر معمولی، فراوان
پیشاپیش پشت سر
پاک ناپاک، آلوده
خالصانه ریاکارانه
اوج فرود، پستی
لطیف زمخت، خشن
زیباترین زشت‌ترین
بهترین بدترین
شیرین تلخ

هم‌معنی (مترادف) کلمات درس دوازدهم فارسی هفتم

کلمه هم‌معنی
آیین دین، کیش
تکلّم سخن گفتن
سهم بهره
عظیم بزرگ
عمده اصلی، بیشتر
همدوش همراه
لیاقت شایستگی
شایان سزاوار
مورّخ تاریخ‌نویس
اوج بلندی، قله
جامه لباس، پوشاک
شاهد گواه

آرایه‌ها و نکته‌های ادبی درس دوازدهم فارسی هفتم

  • مشعل‌دار یک تمدن: کنایه از پیشرو و راهنما بودن.
  • جامه‌ی زیبای شعر و نثر: اضافه‌ی تشبیهی؛ شعر و نثر به لباسی مانند شده که معنا را می‌پوشاند و می‌آراید.
  • بنای عظیم فرهنگ: اضافه‌ی تشبیهی؛ فرهنگ به ساختمانی بزرگ مانند شده است.
  • مفاهیم در آثار موج می‌زند: کنایه از فراوانی.
  • باز کردن دروازه‌ی سرزمین‌ها: کنایه از فراهم کردن راه آشنایی و رفت‌وآمد میان ملت‌ها.

نکته‌های املایی درس دوازدهم فارسی هفتم

  • متقابل: با «ق».
  • متعلّق: با «ع» و «ق».
  • تکلّم و ملّت: هر دو تشدید دارند.
  • مانع: با «ع».
  • موفّقیت: با «ق».
  • ظهور و عظیم: هر دو با «ظ».
  • تمدّن: «د» تشدید دارد.
  • لیاقت و استعداد: «ق» در لیاقت و «ع» در استعداد.
  • اختصاص: با «ص».
  • مورّخ: با «خ».
  • اعمّ: با «ع» و تشدید.
  • ذوق و مظاهر: «ذ» در ذوق و «ظ» در مظاهر.

معنی کلمات شعرخوانی «رستگاری»

این شعر شش‌بیتی از شاهنامه‌ی فردوسی است. شاعر می‌گوید دانش و دین راه رهایی از بدی‌هاست و با نیکوکاری و دوری از تیرگی‌ها می‌توان در دو جهان رستگار شد.

ردیف کلمه معنی
۱ رستگاری نجات، کامیابی
۲ رهاند رها کند، نجات دهد
۳ درست به‌درستی، به‌طور کامل
۴ درِ رستگاری راه و دروازه‌ی رستگاری
۵ ببایدت جُست باید آن را بجویی
۶ سر اندر نیاری به دام بلا کنایه از گرفتار بلا نشدن
۷ دام تله
۸ دو گیتی این جهان و جهان دیگر
۹ کردگار آفریدگار، خداوند
۱۰ نکوکار نیکوکار
۱۱ راه جوی راه را پیدا کن
۱۲ تیرگی تاریکی؛ این‌جا یعنی بدی و گناه
۱۳ شوی بشوی، پاک کن
۱۴ دیگر سرای جهان دیگر
۱۵ نبی پیامبر
۱۶ وصی جانشین؛ به گفته‌ی واژه‌نامه‌ی کتاب، در این شعر منظور حضرت علی (ع) است
۱۷ زادن به دنیا آمدن
۱۸ بگذرم از دنیا بروم
۱۹ خاک پی خاک پا؛ کنایه از فروتنی و ارادت
۲۰ حیدر لقب حضرت علی (ع)

سؤال‌های پرتکرار

درس دوازدهم فارسی هفتم درباره‌ی چیست؟

این درس درباره‌ی اثر متقابل اسلام و ایران بر یکدیگر است: ماندن زبان فارسی پس از پذیرش اسلام، نقش دانشمندان و هنرمندان ایرانی در تمدن اسلامی و راه‌یافتن مفاهیم اسلامی به ادب و هنر فارسی.

پیام درس دوازدهم فارسی هفتم چیست؟

زبان و فرهنگ خود را بشناسیم و پاس بداریم، و بدانیم که دانش، هنر و تلاش هر ملت می‌تواند به فرهنگ مشترک انسان‌ها یاری برساند.

«تمدّن» یعنی چه؟

تمدّن یعنی پیشرفت یک جامعه در دانش، هنر، ساختمان‌سازی، قانون و شیوه‌ی زندگی اجتماعی.

شعر «رستگاری» از کیست؟

شعرخوانی «رستگاری» از شاهنامه‌ی فردوسی است و شش بیت دارد.

یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.

جوان ایرانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *