هر سال نزدیک آخر مهر و اوایل آبان، کدو تنبل‌های خندان، لباس‌های عجیب و رنگ‌های نارنجی و مشکی در شبکه‌های اجتماعی زیاد می‌شود و سؤال تکراری این است: هالووین چیست و چه روزی است؟ در این مطلب از جوان ایرانی، تاریخ هالووین ۲۰۲۶، ریشه این جشن و معنی نمادهای معروفش را کوتاه و دقیق مرور می‌کنیم.
هالووین ۲۰۲۶ چه روزی است؟
هالووین هر سال ۳۱ اکتبر برگزار می‌شود. در سال ۲۰۲۶ این روز مصادف با شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ است. مراسم اصلی معمولاً از عصر و شب همان روز شروع می‌شود؛ چون هالووین در اصل «شبِ پیش از» یک مناسبت دیگر است.
معنی کلمه هالووین
Halloween شکل کوتاه‌شده عبارت All Hallows’ Eve در گویش اسکاتلندی است؛ یعنی «شب پیش از روز همه مقدسان». «Hallow» در انگلیسی قدیم به معنی مقدس است و «Eve» یا «e’en» یعنی شب پیش از یک روز خاص. روز همه مقدسان (All Saints’ Day) اول نوامبر است و هالووین شب قبل از آن.
تاریخچه هالووین؛ از جشن برداشت تا شب ارواح
درباره ریشه هالووین دو دیدگاه اصلی وجود دارد:
- ریشه سلتی: بسیاری از پژوهشگران هالووین را به جشن گیلیک «سامهین» (Samhain) مرتبط می‌دانند؛ جشنی که ۳۱ اکتبر تا ۱ نوامبر برگزار می‌شد و پایان فصل برداشت و آغاز نیمه تاریک سال را نشان می‌داد.
- ریشه مسیحی: گروهی دیگر معتقدند هالووین مستقل از سامهین و به‌عنوان شب‌زنده‌داری پیش از «روز همه مقدسان» شکل گرفته است. در سال ۸۳۵ میلادی، امپراتوری فرانک‌ها اول نوامبر را رسماً روز همه مقدسان قرار داد.
آداب هالووین قرن‌ها در ایرلند و اسکاتلند رایج بود. در قرن نوزدهم مهاجران ایرلندی و اسکاتلندی آن را به آمریکای شمالی بردند و هالووین به یکی از بزرگ‌ترین مناسبت‌های آمریکا تبدیل شد؛ بعدها هم از طریق فرهنگ آمریکایی به کشورهایی مثل ژاپن، برزیل، استرالیا و بیشتر کشورهای اروپایی رسید.
چرا در هالووین کدو تنبل می‌تراشند؟
فانوس کدو تنبل یا جک‌اولنترن (Jack-o’-lantern) از یک افسانه ایرلندی می‌آید: داستان مردی به نام «جک» که نه به بهشت راه پیدا کرد و نه به جهنم و با تکه‌ای زغال گداخته در یک شلغم توخالی سرگردان شد. مردم ایرلند، اسکاتلند و شمال انگلستان در ابتدا شلغم را می‌تراشیدند. مهاجران در آمریکای شمالی سراغ کدو تنبل رفتند که بزرگ‌تر و نرم‌تر بود و تراشیدنش راحت‌تر.
ترفند یا هدیه (Trick or Treat) از کجا آمد؟
در هالووین بچه‌ها با لباس مبدل در خانه‌ها را می‌زنند و می‌گویند «Trick or Treat»؛ یعنی «یا خوراکی بده یا شیطنت می‌کنیم». ریشه این رسم را به سنتی قرون وسطایی به نام سولینگ (Souling) نسبت می‌دهند که در آن گروه‌هایی در خانه‌ها می‌رفتند و در ازای دعا برای درگذشتگان صاحب‌خانه، نان مخصوصی به نام «کیک روح» می‌گرفتند. قدیمی‌ترین استفاده چاپی از عبارت «trick or treat» به سال ۱۹۱۷ در یک روزنامه کانادایی برمی‌گردد و این رسم از دهه ۱۹۳۰ در آمریکای شمالی فراگیر شد.
لباس‌های هالووین چه معنایی دارند؟
پوشیدن لباس مبدل در هالووین از سنت «گایزینگ» (Guising) در اسکاتلند و ایرلند می‌آید؛ کودکان با لباس و ماسک در خانه‌ها را می‌زدند. یکی از توضیحات قدیمی این است که مردم چهره خود را می‌پوشاندند تا ارواح انتقام‌جو آن‌ها را نشناسند. لباس‌ها ابتدا شبیه ارواح، اسکلت، جادوگر و مترسک بودند و امروز به شخصیت‌های فیلم و کارتون و چهره‌های مشهور هم رسیده است.
رنگ‌های هالووین
رنگ‌های سنتی هالووین مشکی و نارنجی و گاهی بنفش است؛ نارنجی یادآور کدو تنبل و فصل برداشت پاییزی و مشکی نماد شب و تاریکی.
جدول خلاصه هالووین
| تاریخ | ۳۱ اکتبر (۹ آبان ۱۴۰۵) |
| معنی نام | شب پیش از روز همه مقدسان |
| ریشه احتمالی | جشن سلتی سامهین / سنت مسیحی |
| نماد اصلی | کدو تنبل تراشیده (جک‌اولنترن) |
| رنگ‌ها | نارنجی، مشکی، بنفش |
سؤالات متداول
هالووین ۱۴۰۵ چه روزی است؟
شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ برابر با ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶.
هالووین یعنی چه؟
کوتاه‌شده «All Hallows’ Eve» به معنی شب پیش از روز همه مقدسان (اول نوامبر).
چرا در هالووین کدو تنبل می‌گذارند؟
از افسانه ایرلندی «جک» که با فانوسی از شلغم سرگردان بود؛ در آمریکا شلغم جای خود را به کدو تنبل داد.
